Dwa lata bez posiedzenia w sprawie odwołania od uchwały KRS. SN przyznał 2000 zł

I NSP 319/25

2

Pismem z dnia 24 lipca 2025 r. D.R. (dalej: „skarżący”) wniósł skargę na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt I NKRS 59/23

toczącej się przed Sądem Najwyższym. Skarżący domagał się: stwierdzenia,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt

I NKRS 59/23 nastąpiła przewlekłość postępowania, wydania sądowi zalecenia

podjęcia postępowania w sprawie, przyznania od Skarbu Państwa-Sądu

Najwyższego na rzecz skarżącego kwoty 4 000 złotych i zasądzenia od Skarbu

Państwa-Sądu Najwyższego zwrotu kosztów postepowania w postaci opłaty skargi.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano,

że przedmiotowa sprawa została zainicjowana wniesionym w dniu 10 lipca 2023 r.

odwołaniem od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […]. Postanowieniem z

dnia 24 sierpnia 2023 r., I NKRS 60/23, Sąd Najwyższy połączył sprawę I NKRS

60/23 z odwołania D.R. ze sprawą I NKRS 59/23, celem łącznego rozpoznania i

rozstrzygnięcia pod sygn. akt I NKRS 59/23. Postanowieniem z dnia 20 marca

2024 r. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam

zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na „konieczność przeprowadzenia

zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz

wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023

r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym”.

Wskazano, że oprócz wydania powyższego postanowienia o zawieszeniu

postępowania, „które w istocie nie znajduje podstawy prawnej w polskiej

procedurze cywilnej”, nie podjęto dalszych czynności zmierzających do jej

rozpoznania. Treść postanowienia z dnia 20 marca 2024 r., wskazuje, że Sąd

Najwyższy w składzie je wydającym, nie ma na celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie.

Pismem z dnia 21 października 2025 r. Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego

poinformowała, że nie zgłasza udziału w niniejszym postepowaniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 319/25

3

Skarga, co do zasady zasługiwała na uwzględnienie, choć Sąd Najwyższy

dokonał miarkowania sumy pieniężnej żądanej przez skarżącego.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725,

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”, „u.s.p.”), strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Równocześnie stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.

dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

I NSP 319/25

4

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy

należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu

Najwyższego dominuje pogląd, że naruszeniem prawa strony do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest m.in. wielomiesięczna bezczynność sądu

polegająca na niewyznaczaniu rozprawy, trwająca co najmniej 12 miesięcy

(patrz: postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;

16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 18 maja 2016 r.,

III SPP 53/16; 14 marca 2007 r., III SPP 3/07; 22 stycznia 2019 r., I NSP 68/18;

22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; 21 maja 2019 r.,

I NSP 21/19; 14 czerwca 2019 r., I NSP 37/19; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22;

7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22), jakkolwiek

w części orzeczeń wskazuje się, że także krótsza, np. ośmiomiesięczna

bezczynność sądu, naruszyć może prawo strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia

Sądu Najwyższego z: 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; 17 grudnia 2013 r.,

III SPP 242/13; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny

Sąd Administracyjny (zob. postanowienia NSA z: 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06;

24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08; 24 lipca 2008 r.,

I OPP 23/08, oraz 21 kwietnia 2010 r., II OPP 10/10).

Sąd Najwyższy podziela przytoczone wyżej poglądy i w zaistniałych

okolicznościach stwierdza, że doszło do naruszenia prawa skarżącego

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym, I NKRS 59/23. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. wpisano

sprawę do repertorium I NKRS 60/23. Następnie zarządzeniem z dnia 7 sierpnia

2023 r. przydzielono sprawę sędziemu sprawozdawcy. Postanowieniem z dnia

24 sierpnia 2023 r. sprawę I NKRS 60/23 połączono do wspólnego rozpoznania

ze sprawą I NKRS 59/23. Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2023 r. wyznaczono

skład orzekający, o czym poinformowano odwołujących się. Od tego czasu

nie podjęto żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, pomimo

przedstawienia przez Prezesa Izby akt składowi orzekającemu celem podjęcia

czynności orzeczniczych. Nie sposób uznać, że wydanie postanowienia

o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam

I NSP 319/25

5

„z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady

procesowe” było czynnością prawidłową ani też że zostało podjęte w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Pomimo upływu 2 lat do dnia

wniesienia skargi na przewlekłość postępowania nie wyznaczono terminu

posiedzenia.

Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu

Najwyższego sumy pieniężnej, Sąd Najwyższy uznał, iż należna będzie kwota

2 000 zł. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania

skarżącemu żądanej sumy pieniężnej w wysokości 4 000 zł. W uzasadnieniu skargi

nie przedstawiono żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie kwoty

wyższej niż minimalna przewidziana przez art. 12 ust. 4 u.s.p. Zasądzona suma

pieniężna rekompensuje samo zaistnienie, jak i skutki przewlekłości postępowania.

Skarb Państwa – Sąd Najwyższy powinien rozważyć możliwość odzyskania

zasądzonej kwoty od sędziego, który swoim postępowaniem świadomie

doprowadził do wystąpienia przewlekłości w sprawie I NKRS 59/23.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 u.s.p.

orzekł, jak w sentencji.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 3 u.s.p. zalecił wyznaczenie

w sprawie I NKRS 59/23 posiedzenia w celu merytorycznego rozpoznania sprawy

w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt. Sąd rozpoznający skargę na przewlekłość

postępowania nie może zalecić sądowi wydania orzeczenia o określonej treści,

czego domagał się skarżący.

Sąd Najwyższy zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 3 u.s.p.p. zarządził zwrot

na rzecz skarżącego uiszczonej opłaty sądowej od skargi.

W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji.

Paweł Czubik Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko

M.L.

[a.ł]