Skarga na przewlekłość postępowania apelacyjnego oddalona, wyrok zapadł po złożeniu skargi

Pismem z … lutego 2026 r. A. D.-M. i P. M. (dalej: „Skarżący”), reprezentowani

przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli skargę na przewlekłość postępowania

prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI

ACa 4190/23, wnosząc o: 1) stwierdzenie, że w ww. postępowaniu nastąpiła

przewlekłość postępowania; 2) wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia

rozpoznania sprawy w terminie 1 miesiąca; 3) przyznanie od Skarbu Państwa na

rzecz każdego ze Skarżących kwot po 10 000 zł; 4) zasądzenie od Skarbu Państwa

I NSP 345/26

2

na rzecz każdego ze Skarżących zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak w postępowaniu

zażaleniowym.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że w sprawie Skarżący złożyli pozew

do Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko bankowi … lutego 2021 r. W dniu 13

października 2023 r. Sąd I instancji wydał wyrok. W dniu … grudnia 2023 r. Skarżący

złożyli apelację od pkt. III wyroku. Natomiast apelacja strony pozwanej wpłynęła do

Sądu 18 grudnia 2023 r. W dniu 14 grudnia 2023 r. Sąd I instancji podjął decyzję o

przekazaniu akt do Sądu Apelacyjnego w Warszawie celem rozpatrzenia apelacji.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt VI ACa 4190/23.

W dniu 9 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny przesłał do stron zawiadomienie o

składzie rozpoznającym sprawę. Do chwili obecnej Sąd nie doręczył stronom

odpisów apelacji. Mimo, że sprawa trafiła do referatu sędziego w grudniu 2023 r.

wciąż nie doręczono nawet apelacji pozwanego do Skarżących.

Jak wskazał autor skargi, postępowanie przed Sądem Apelacyjnym trwa już

26 miesięcy. Sąd Apelacyjny w Warszawie podejmował w tym okresie jedynie

czynności mające na celu organizację postępowania, ale nie merytoryczne jego

zakończenie, tj. doręczenie zawiadomienia o składzie orzekającym. Co więcej,

przedmiotowe postępowanie trwa od 5 lat, co już samo w sobie stanowi

zdecydowanie nadmierny czas na rozpoznanie sprawy.

Z tych względów należy uznać, że w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania. Prawo Skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki zostało naruszone, ponieważ postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego prawomocnie postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W ocenie

Skarżących, taki sposób procedowana stanowi o naruszeniu przez Sąd zarówno

podstawowych obowiązków zawartych w art. 7 Konstytucji RP, jak i podstawowych

praw Skarżących gwarantowanych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi

m.in. o rozpatrzeniu sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

W piśmie z … maja 2026 r., którego wpłynęło z Sądu Apelacyjnego

w Warszawie, wniesiono o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 345/26

3

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725; dalej: „ustawa o skardze na

przewlekłość”), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu,

którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia

istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do

załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia

sądowego (przewlekłość postępowania). Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Na znaczenie

sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego z elementów

zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę w literaturze

(S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość postępowania

sądowego Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, Toruń 2004,

s. 353 i n.).

I NSP 345/26

4

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W

dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która

trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r.,

III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP

13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia NSA: z

7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca

2008 r., I OPP 20/08).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza,

że nie doszło w niej do naruszenia prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy wraz z apelacją

Skarżących (a następnie z apelacją strony pozwanej – przekazanie 22 grudnia

2023 r., k. 444 akt sprawy) wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 grudnia

2023 r. (k. 439 akt sądowych). Sąd dokonał pewnych czynności wstępnych

(wylosowanie sędziego referenta, zawiadomienie o składzie orzekającym). W dniu

13 lutego 2026 r. wydano zarządzenie po dokonaniu kontroli formalnej apelacji (k.

491 akt sądowych), a 16 lutego 2026 r. wezwano pełnomocnika Skarżących do

uzupełnienia braków formalnych apelacji i przesłano mu odpis apelacji pozwanego.

Zarządzeniem z 5 marca 2026 r. skierowano sprawę na rozprawę zaplanowaną na

10 kwietnia 2026 r. (k. 518 akt sądowych). Na rozprawie tej Sąd Apelacyjny wydał

wyrok, kończąc prawomocnie postępowanie (k. 542 akt sądowych).

Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności Sądu

Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami

szczegółowymi. Stwierdzić należy, że choć nie wyznaczono terminu rozpoznania

sprawy w ciągu 12 miesięcy od dnia jej wpływu, to złożenie skargi na przewlekłość

spełniło swój zasadniczy cel, tj. nadało sprawie w postępowaniu odwoławczym

prawidłowy bieg. Skarga wpłynęła do Sądu 16 lutego 2026 r. i już 5 marca 2026 r.

wydano zarządzenie o skierowaniu sprawy na rozprawę. Zaplanowana rozprawa

odbyła się 10 kwietnia 2026 r. i zapadł na niej wyrok kończący prawomocnie

postępowanie.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym wyraża pogląd, że głównym celem

ustawy o skardze na przewlekłość jest swoiste mobilizowanie sądów do

I NSP 345/26

5

przeciwdziałania bezczynności. Z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia w

rozważanym przypadku, w którym Sąd Apelacyjny zareagował na wpływ skargi

bardzo sprawnie i w niespełna dwa miesiące po jej otrzymaniu – wydał prawomocne

orzeczenie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.

D.Z.

[r.g.]