Skarga na przewlekłość złożona w dniu zamknięcia przewodu sądowego. SN ją oddalił

Pismem z dnia 9 września 2025 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego), M. J.

(dalej: „Skarżący”) reprezentowany przez pełnomocnika, za pośrednictwem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, wniósł do Sądu Najwyższego skargę na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym o sygn. akt II AKa

64/25 bez nieuzasadnionej zwłoki wnosząc o:

1) stwierdzenie, że, w postępowaniu przygotowawczym i sądowym w sprawie

o sygn. akt V K 229/19 prowadzonym przed Sądem Okręgowym Warszawa-Praga

w Warszawie V Wydział Karny, następnie prowadzonym przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie o sygn. akt VIII AKa 66/23, kolejno przed Sądem Najwyższym

I NSP 383/25

2

w sprawie o sygn. akt II KK 270/24 oraz aktualnie zawisłej przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II AKa 64/25 nastąpiła

przewlekłość postępowania naruszająca prawo M. J. do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki,

2) przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwoty

20.000zł (dwadzieścia tysięcy złotych) na rzecz M. J.,

3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przed

Sądem Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie o sygn. akt V K 229/19,

następnie prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie o sygn. akt

VIII Aka 66/23, kolejno przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie o sygn. akt

II Aka 64/25, na okoliczność naruszenia prawa M. J. do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki,

4) zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych z uwagi na niemożliwość

ich pokrycia bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny,

5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia Skarżącego o stanie

rodziny, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, na okoliczność niemożliwości

pokrycia kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny,

6) zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

7) zwrócenie się do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o przydzielenie

dodatkowych, prokuratorów do pracy, sędziów lub asesorów sądowych

do orzekania z uwagi na nadmierny wpływ spraw, który uniemożliwia normalną

pracę prokuratorom, sędziom, w tym wydawania orzeczeń w rozsądnym terminie.

W uzasadnieniu skargi wskazano przebieg całego toku postępowania,

zaś w odniesieniu do postępowania sądowego o sygn. akt II AKa 64/25 wskazano,

że sprawa Skarżącego wróciła do Sądu II instancji, a Sąd wyznaczył termin

rozprawy apelacyjnej na dzień 4 września 2025 r. Zdaniem Skarżącego, sprawa nie

była skomplikowana ani zawiła, zaś trwa już nieprzerwanie od 30 października

2018 r. Wskazano, iż Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji

niesprawnego wymiaru sprawiedliwości wynikającego z obsadzania sędziów

niespełniających kryteriów niezależności, niezawisłości i bezstronności, a na skutek

powyższych okoliczności jego postępowanie wydłużyło się o prawie 1 rok

I NSP 383/25

3

i 10 miesięcy licząc od dnia wydania uchylonego przez Sąd Najwyższy wyroku

Sądu II instancji z dnia 4 grudnia 2023 r.

Pismem z dnia 19 stycznia 2025 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego),

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie oraz wniósł

o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy

w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd

w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

I NSP 383/25

4

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego

z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę

w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość

postępowania sądowego (w:) Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza

Jasudowicza, Toruń 2004, s. 353 i n.).

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia

Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Jednocześnie jednak

ugruntowane jest stanowisko, że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się

do konkretnego zdarzenia, które po wnikliwej analizie należałoby uznać

za nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21, oraz

z 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22). Powyższe oznacza, że standard ochrony

prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter

zindywidualizowany (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

z 28 września 2021 r., I NSP 145/21; z 14 września 2022 r., I NSP 251/22;

z 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22). Co do zasady więc przewlekłość

jest pojęciem względnym i zawsze musi być odnoszona do konkretnych realiów

sprawy i przyjętego trybu postępowania. Należy także nadmienić, że jedynie

nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności

sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej

I NSP 383/25

5

zwłoki (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2017 r.,

III SPP 33/17; z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić

należy, że nie naruszono w niej prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki. Zaznaczyć należy, iż Sąd Najwyższy rozpatrując

przedmiotową skargę na przewlekłość postępowania, poddaje analizie czynności

podejmowane w postępowaniu, w toku którego skarga została złożona i którego

skarga de facto dotyczy.

Sprawa wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 15 lipca 2022 r.

wraz z apelacją od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

z dnia 26 stycznia 2022 r. Sąd Apelacyjny wydał wyrok w sprawie VIII AKa 66/23

w dniu 4 grudnia 2023 r. W wyniku rozpoznania kasacji od tego wyroku

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r., w sprawie II KK 270/24

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał

do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie. W dniu 6 lutego

2025 r. akta sprawy zostały zwrócone z Sądu Najwyższego. Zarządzeniem

z 12 lutego 2025 r. wpisano sprawę do repertorium II AKa 64/25 oraz skierowano

sprawę do systemu celem wylosowania sędziego referenta. Zarządzeniem

z 18 marca 2025 r. wyznaczono termin posiedzenia na 10 kwietnia 2025 r.

w przedmiocie określenia tymczasowego aresztowania. W dniu 10 kwietnia 2025 r.

odbyło się w.w. posiedzenie i wydano postanowienie. Zarządzeniem z 12 maja

2025 r. zarejestrowano zażalenie na powyższe postanowienie, zaś zarządzeniem

z 21 maja 2025 r. wyznaczono termin posiedzenia na 2 lipca 2025 r. Termin został

odwołany, a nowy zarządzono na dzień 27 września 2025 r. Zarządzeniem

z 28 lipca 2025 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej w sprawie II AKa 64/25

na 4 września 2025 r. W dniu 17 września 2025 r. w sprawie o sygn. akt

II AKa 64/25 Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał wyrok, po rozpoznaniu sprawy

w dniu 4 września 2025 r. Przedmiotowa skarga złożona została w tym samym dniu,

tj. 4 września 2025 r., w którym zamknięto przewód sądowy i odroczono wydanie

wyroku do dnia 17 września 2025 r.

Analiza powyższej sekwencji zdarzeń (czynności procesowych) pozwala

stwierdzić, że od chwili wpływu sprawy do Sądu Apelacyjnego w Warszawie celem

I NSP 383/25

6

jej ponownego rozpoznania (w dniu 6 lutego 2025 r.) do dnia wydania wyroku

w dniu 17 września 2025 r. upłynęło siedem miesięcy.

Wskazać przy tym należy, iż w sprawie sukcesywnie wykonywane były

czynności, a przede wszystkim, zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy

apelacyjnej wydane zostało około pięć miesięcy od wpłynięcia akt

do Sądu Apelacyjnego. Tym samym uznać należy, iż czynności w niniejszej

sprawie dążące do prawomocnego zakończenia postępowania dokonywane były

bez zbędnej zwłoki, w realnie nieodległym terminie.

W aprobowanym w judykaturze Sądu Najwyższego stanowisku

Sądu Apelacyjnego w Krakowie wyrażonym w postanowieniu z dnia 1 października

2020 r., II S 6/08 (KZS 2008/11/70), wskazano, że niezwłoczne rozstrzyganie

sprawy nie jest możliwe ani ze względów organizacyjnych, ani nie byłoby

to rozsądne wobec konieczności zapoznania się sędziów z materiałami sprawy,

czasu dla ich rozważenia i podjęcia decyzji, wreszcie jej uzasadnienia. Chodzi o to,

aby czynności te zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały się

bez zbędnej zwłoki, która wskazywałaby na bezczynność sądu

lub bezproduktywność jego działań.

Sąd Najwyższy podkreśla, że interpretując ustawę o skardze

na przewlekłość postępowania poprzez pryzmat przepisów Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.),

stanowiących jej podstawową perspektywę interpretacyjną (art. 1 ust. 3 ustawy

o skardze na przewlekłość; zob. również postanowienie Sądu Najwyższego

z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18), przyjąć należy, że zasadniczym celem skargi

na przewlekłość postępowania jest zapewnienie ochrony uczestnikom

postępowania sądowego przed ekscesywnymi opóźnieniami proceduralnymi.

Jednocześnie przyjmuje się, że właściwa reakcja na przewlekłość postępowania

obejmuje obok stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie, podjęcie adekwatnych środków dla usunięcia

skutków przewlekłości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca

2019 r., I NSP 88/18). W sposób oczywisty, cel ten nie może zostać zrealizowany

w sytuacji, gdy postępowanie, którego dotyczy skarga, zostało zakończone,

I NSP 383/25

7

co też ma miejsce w sprawie niniejszej, bowiem w sprawie w dniu 17 września

2025 r. zapadł wyrok.

Na marginesie należy uwzględnić, jak słusznie wskazał Prezes

Sądu Apelacyjnego w Warszawie, fakt zakończenia przedmiotowego postępowania,

jak i pozostającą z nim w koincydencji datę wniesienia skargi 4 września 2025 r.,

tj. w dniu w którym zamknięto przewód sądowy i odroczono wydanie wyroku

do dnia 17 września 2025 r. Wskazuje to, że przedmiotowa skarga nie była

skierowana na realizację celów strony, które określa ustawa z dnia 17 czerwca

2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym

przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki,

zaś działanie Skarżącego jawi się jako swoiste nadużycie prawa procesowego

na tym etapie postępowania.

Całokształt okoliczności sprawy, wskazany powyżej, przesądza o braku

bezczynności Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II AKa 64/25

i skutkuje oddaleniem skargi wraz ze wszystkimi jej wnioskami szczegółowymi.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tomasz Demendecki Krzysztof Wiak Marek Dobrowolski

[MR]

[a.ł]