Sąd Najwyższy odrzucił skargę na przewlekłość zażalenia w sprawie o rozwód

A. S. pismem z 18 maja 2026 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego 29

maja 2026 r., działając w imieniu własnym, wniosła skargę na naruszenie prawa

strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub

nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki, toczącym się na skutek zażalenia przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w

sprawie o sygn. akt V Acz 473/25.

Skarżąca domagała się: stwierdzenia naruszenia prawa do rozpoznania

sprawy bez zbędnej zwłoki (pkt 1); doręczenia pism i wniosków dowodowych

Rzecznikowi Praw Dziecka (pkt 2); wypłaty odszkodowania w kwocie 20 000,00 zł.

(pkt 3) oraz wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu dowodów

z dokumentów (pkt 4).

I NSP 385/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania jako niedopuszczalna podlegała

odrzuceniu.

Ustawa o skardze na przewlekłość reguluje zasady i tryb wnoszenia

oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania

lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze (art. 1 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość;

tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725 ze zm., dalej: „u.s.p.p.”).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość

postępowania).

Skarżąca kwestionuje rozpoznawanie bez nieuzasadnionej zwłoki

postępowania zażaleniowego, które ma charakter incydentalny (uboczny) wobec

postępowania co do istoty sprawy, tj. dotyczącego rozwodu, toczącego się w dniu

wniesienia skargi przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, na skutek wniesionej

apelacji. Postępowanie, w stosunku do którego wniesiono skargę na przewlekłość

przed Sądem Apelacyjnym, zostało zainicjowane zażaleniem, które służyło

weryfikacji orzeczenia Sądu Okręgowego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość,

skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.

„Tok postępowania w sprawie” zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o skardze

na przewlekłość w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest rozumiany

jako „postępowanie co do istoty sprawy”, a nie postępowanie zażaleniowe

jako incydentalne (uboczne) postępowanie, którego bieg nie powoduje „przejścia”

I NSP 385/26

3

rozpoznania

istoty

sprawy

do

sądu

wyższej

instancji

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14,

OSNP 2017 nr 1, poz. 13; z 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r.,

III SPP 65/16, niepublikowane; z 22 lutego 2017 r., III SPP 2/17). Sąd Najwyższy

w rozpoznawanej sprawie podziela ten podgląd w całości.

Pogląd ten pozostał aktualny również po zmianie dokonanej z dniem

6 stycznia 2017 r. ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo

o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016,

poz. 2103), ale i uzyskał dodatkowe wsparcie w treści znowelizowanego art. 2 ust. 1

i 2 ustawy o skardze na przewlekłość. Zgodnie z art. 2 ust. 1 in principio

w aktualnym brzmieniu, strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych. Brzmienie to wyraźnie wiąże możliwość złożenia skargi

na przewlekłość z postępowaniem co do istoty sprawy.

Oznacza to, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania

zażaleniowego, jako incydentalnego w cywilnym postępowaniu rozpoznawczym,

co do istoty sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2014 r.,

III SPP 227/14).

Skoro postępowaniem incydentalnym jest postępowanie zażaleniowe, skargę

należało uznać za niedopuszczalną.

Ponadto, w myśl dyspozycji art. 6 ust. 1-3 u.s.p.p., każdorazowa skarga

na przewlekłość postępowania musi spełniać określone wymogi przewidziane

dla pisma procesowego, w tym obligatoryjnie winna zawierać żądanie stwierdzenia

przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy, jak również

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie. Należy podkreślić,

że jest to wymóg bezwzględny w świetle w/w ustawy. Ponadto, skarga może

zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę albo prokuratorowi

prowadzącemu lub nadzorującemu postępowania przygotowawcze zlecenie

podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia

odpowiedniej sumy pieniężnej, co kwalifikowane jest jako wymóg fakultatywny.

I NSP 385/26

4

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że skarga

podlega rozpoznaniu, o ile spełnia wymagania formalne przewidziane w art. 6 ust. 2

pkt 2 u.s.p.p. Oznacza to, że skarżący w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać

musi, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy,

tj. w sposób precyzyjny przedstawi konkretne działania bądź zaniechania sądu

rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 września 2022 r., I NSP 290/22;

z 19 stycznia 2022 r., I NSP 264/21; z 10 czerwca 2020 r., I NSP 49/20; z 21 lutego

2007 r., III SPP 5/07; z 7 czerwca 2005 r., III SPP 103/05). Wskazanie powyższych

okoliczności jest niezbędne dla merytorycznej oceny skargi. Sąd musi wiedzieć,

na jakim etapie postępowania doszło według strony do przewlekłości, na czym

ona polegała, tzn. jakie konkretnie czynności procesowe zostały podjęte przez sąd

wadliwie lub nie zostały podjęte w ogóle (zob. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 21 lipca 2020 r., I NSP 93/20; z 1 marca 2022 r., I NSP 31/22). Bez wskazania

powyższych okoliczności sąd nie jest w stanie dokonać oceny czynności sądu

w oparciu o kryteria wskazane w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2020 r., I NSP 162/20; z 19 stycznia 2022 r.,

I NSP 264/21).

Nie ulega wątpliwości, że uszczegółowienie zarzutów powinno nastąpić

w odniesieniu do etapu postępowania, którego skarga bezpośrednio dotyczy

i który objęty jest zakresem właściwości Sądu Apelacyjnego. Wymóg powyższy

nie został w niniejszej sprawie dochowany. Nie zostały wymienione uchybienia

ani wadliwości po stronie Sądu Apelacyjnego, które spowodowały naruszenie prawa

skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Ich brak musi zatem zostać

uznany za niedochowanie wymogu określonego w art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.p.p.

Pismo skarżącej nie zawiera właściwego uzasadnienia, co sprawia,

że Sąd Najwyższy pozbawiony jest możliwości merytorycznego rozpoznania

wniesionej skargi.

Skarga złożona przez A. S. nie spełnia wymogów przewidzianych w treści art.

6 ust. 2 u.s.p.p., zaś w myśl dyspozycji art. 9 ust. 1 u.s.p.p. sąd właściwy do jej

rozpoznania odrzuca taką skargę bez wzywania do uzupełnienia braków.

Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986

§ 3 w związku z art. 3941 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.

Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2018, poz. 1360 z późn. zm.)

I NSP 385/26

5

oraz w związku z art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość.

JW.

[a.ł]