Apelacja o kredyt czekała na rozprawę ponad dwa lata. SN stwierdził przewlekłość

Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 22 września 2025 r. P.G. i

J.G. (dalej: „skarżący”) wnieśli do Sądu Najwyższego – za pośrednictwem Sądu

Apelacyjnego w Warszawie – skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym

toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, sygn. VI ACa 469/23

(aktualna sygnatura: VIII ACa 2011/25).

Skarżący, zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie, VI Wydziałem Cywilnym w sprawie sygn. akt

VI ACa 469/23 nastąpiła przewlekłość postępowania;

2. wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia rozpoznania spawy

w terminie 1 miesiąca;

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 15 000,00 zł;

4. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej J.G. kwoty 15 000,00 zł;

5. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów

procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

jak w postępowaniu zażaleniowym;

6. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrotu kosztów

procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

jak w postępowaniu zażaleniowym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w czerwcu 2020 r. skarżący

złożyli do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew o ustalenie, że Umowa o kredyt

hipoteczny zawarta w sierpniu 2008 r. zawiera niedozwolone postanowienia

umowne oraz o zasądzenie kwoty 114 494,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami

I NSP 407/25

3

za opóźnienie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że 14 lutego 2023 r.

sąd I instancji podjął decyzję o przekazaniu akt do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie celem rozpatrzenia obu apelacji, a dopiero 15 listopada 2024 r.

Sąd Apelacyjny doręczył pozwanemu odpis apelacji skarżących, natomiast

nie doręczył skarżącym odpisu apelacji złożonej przez pozwanego, jak również

nie wyznaczył terminu rozprawy.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

I NSP 407/25

4

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,

wnosi się w toku postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których

nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie

w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że wpłynęły one do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie 14 lutego 2023 r. Sprawa została zarejestrowana

w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie w SLPS, wylosowano sędziego referenta

oraz zarządzono zawiadomienie stron o składzie wyznaczonym do rozpoznania

sprawy.

Dnia 15 listopada 2024 r. wysłano pozwanemu pismo z doręczeniem apelacji

skarżących i wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych apelacji.

I NSP 407/25

5

Tego samego dnia Sąd Apelacyjny zwrócił akta sprawy Sądowi Okręgowemu

celem rozważenia możliwości sprostowania wyroku w zakresie oznaczenia

protokolanta biorącego udział w zamknięciu rozprawy.

Wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia wpłynął

do Sądu Apelacyjnego 6 grudnia 2024 r. Postanowienie udzielające zabezpieczenia

zostało wydane 13 stycznia 2025 r.

Zarządzeniem z 17 września 2025 r. podjęto decyzję m.in. o doręczeniu

odpisu apelacji pozwanego skarżącym i przedstawieniu akt Przewodniczącej

Wydziału celem wyznaczenia terminu rozprawy.

Dnia 23 października 2025 r. odbyła się rozprawa apelacyjna, po zamknięciu

której nastąpiło ogłoszenie wyroku.

Powyższa sekwencja zdarzeń – przy jednoczesnym uwzględnieniu objętości

akt sprawy sądu pierwszej instancji, które w momencie przekazania

do Sądu Apelacyjnego liczyły niepełne 3 tomy – przemawia za uznaniem,

że sporne postępowanie apelacyjne toczyło się dłużej, niż to było konieczne

dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych,

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII ACa 2011/25 doszło

do przewlekłości postępowania.

Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa –

Sądu Apelacyjnego w Warszawie sum pieniężnych w wysokości 2500 zł,

Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na

przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy

zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie suma pieniężna nie

może być niższa niż 2000 zł. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie

rozpoczęło się w czerwcu 2020 r. (wniesienie pozwu do Sądu Okręgowego

w Warszawie), na rzecz każdego ze skarżących od Skarbu Państwa –

Sądu Apelacyjnego w Warszawie należy zasądzić kwotę 2500 zł.

I NSP 407/25

6

Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania skarżącym żądanej

przez nich kwoty po 15 000 zł.

Sąd Najwyższy dostrzega jednocześnie narastanie systemowego problemu,

przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne wydłużenie czasu

rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, polegającego na zaniechaniu

przez Ministra Sprawiedliwości ogłaszania nowych obwieszczeń o wolnych

stanowiskach sędziowskich, a tym samym na zablokowaniu procesu rekrutacji

sędziów w sądach powszechnych. W połączeniu z nieuniknionym przechodzeniem

sędziów w stan spoczynku – skutkuje to dynamicznym wzrostem liczby wakatów

w polskich sądach i nadmiernym obciążeniem sędziów pozostających w służbie,

a tym samym narastaniem systemowych dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości

wyrażających się w przewlekłości toczących się postępowań. Zaniechania ze strony

Ministra Sprawiedliwości podejmowania działań mających na celu zapewnieniu

właściwej obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło nadmiernej długości

postępowań sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio wpływając na pogłębienie

problemu systemowej przewlekłości postępowań.

Z akt sprawy wynika, że 23 października 2025 r. odbyła się rozprawa,

po której został wydany wyrok, stąd nie było potrzeby wydania zaleceń

na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania.

O zwrocie uiszczonej przez skarżących opłaty w kwocie 400 zł

Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze

na przewlekłość. O kosztach postępowania skargowego (w tym opłacie skarbowej

od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł)

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8

ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1964), zasądzając

od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz skarżących kwotę

240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

I NSP 407/25

7

Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski

[K.O.]

[a.ł]