Apelacja czekała bez terminu rozprawy. SN przyznał powodowi 2000 zł od Skarbu Państwa

Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 15 października 2025 r. M.O.

(dalej: „skarżący”, „powód”) wniósł do Sądu Najwyższego – za pośrednictwem

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – skargę na przewlekłość w postępowaniu

sądowym toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu pod sygn. I ACa

2106/23.

Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie I ACa 2106/23 przed

Sądem Apelacyjnym w Poznaniu z powództwa skarżącego;

2. wydanie zalecenia Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu w przedmiocie

wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej;

3. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu,

na rzecz skarżącego kwoty 3000,00 zł;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu,

na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego wedle norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że sprawa została zarejestrowana

w Sądzie Apelacyjnym 11 sierpnia 2023 r., 7 grudnia 2023 r. pełnomocnikowi

powoda został doręczony odpis apelacji pozwanego, a 13 grudnia 2023 r. pozwany

przedstawił odpowiedź na apelację. W uzasadnieniu skargi wskazano również,

że Sąd Apelacyjny nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej i nie udzielił żadnej

informacji o jej planowanym terminie, mimo monitów powoda.

I NSP 452/25

3

Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,

I NSP 452/25

4

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,

wnosi się w toku postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których

nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że wpłynęły one do Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu 11 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu nie zaprzeczył okolicznościom podanym przez

skarżącego w skardze na przewlekłość postępowania. Dnia 14 sierpnia 2023 r.

wylosowany został sędzia sprawozdawca. W dniu 7 grudnia 2023 r.

pełnomocnikowi powoda doręczono odpis apelacji, a 18 grudnia 2023 r. wpłynęła

odpowiedź na tę apelację. Sąd Apelacyjny pismem z 14 stycznia 2025 r.

poinformował pełnomocnika powoda o wysokim wpływie spraw i wakatach

sędziowskich, powodujących opóźnienia w procedowaniu spraw, nie informując

jednak o planowanym terminie rozprawy. Termin rozprawy nie został wyznaczony.

Powyższa sekwencja zdarzeń – przy jednoczesnym uwzględnieniu objętości

akt sprawy sądu pierwszej instancji, które w momencie przekazania do Sądu

Apelacyjnego liczyły niepełne 2 tomy – przemawia za uznaniem, że sporne

I NSP 452/25

5

postępowanie apelacyjne o sygn. I ACa 2106/23 toczyło się dłużej, niż to było

konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych

i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem

Apelacyjnym w Poznaniu pod sygn. I ACa 2106/23 doszło do przewlekłości

postępowania.

Uwzględniając skargę, zgodnie z art. 12 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy o skardze

na przewlekłość, Sąd Najwyższy przyznał na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa

– Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w kwocie 2000 zł.

Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy

uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy zasądzić

od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie suma pieniężna

nie może być niższa niż 2000 zł. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie

rozpoczęło się w marcu 2021 r. (wniesienie pozwu do Sądu Okręgowego

w Poznaniu), na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu należy zasądzić kwotę 2000 zł.

Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania

skarżącemu żądanej przez niego kwoty 3000 zł.

Sąd Najwyższy dostrzega jednocześnie narastanie systemowego problemu,

przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne wydłużenie czasu

rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, polegającego na zaniechaniu

przez Ministra Sprawiedliwości ogłaszania nowych obwieszczeń o wolnych

stanowiskach sędziowskich, a tym samym na zablokowaniu procesu rekrutacji

sędziów w sądach powszechnych. W połączeniu z nieuniknionym przechodzeniem

sędziów w stan spoczynku – skutkuje to dynamicznym wzrostem liczby wakatów

w polskich sądach i nadmiernym obciążeniem sędziów pozostających w służbie,

a tym samym narastaniem systemowych dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości

I NSP 452/25

6

wyrażających się w przewlekłości toczących się postępowań. Zaniechania ze strony

Ministra Sprawiedliwości podejmowania działań mających na celu zapewnieniu

właściwej obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło nadmiernej długości

postępowań sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio wpływając na pogłębienie

problemu systemowej przewlekłości postępowań.

Z akt sprawy I ACa 2106/23 Sądu Apelacyjnego w Poznaniu nie wynika,

aby w chwili wniesienia skargi na przewlekłość postępowania został wyznaczony

termin posiedzenia w sprawie. Dlatego Sąd Najwyższy, w pkt 2 sentencji

postanowienia, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie terminu

rozprawy w terminie 3 miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania.

O zwrocie uiszczonej przez skarżącego opłaty w kwocie 200 zł Sąd

Najwyższy orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.

Dz.U. 2023, poz. 1935 ze zm.) zasądzając od Skarbu Państwa –

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski

[K.O.]

[a.ł]