Przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu, skarżąca dostanie 2000 zł

M. S. (dalej: „skarżący”), działając przez pełnomocnika profesjonalnego,

pismem datowanym na 22 stycznia 2026 r. wywiodła skargę na przewlekłość

postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu, sygn. I ACa 2628/23,

wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w

sprawie z powództwa M.S. przeciwko M. S., sygn. I ACa 2628/23 nastąpiła

przewlekłość postępowania;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia wyznaczenia

terminu rozprawy odwoławczej w ciągu miesiąca od daty doręczenia

orzeczenia Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie,

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł,

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - kosztów

tego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych, z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że od momentu zarejestrowania sprawy

5 października 2023 r. wyznaczono sędziego sprawozdawcą, a 9 kwietnia 2024 r.

wysłano odpis apelacji pełnomocnikowi pozwanego, który złożył odpowiedź

na apelację w dniu 6 maja 2024 r. Od tego czasu nie podjęto w sprawie żadnej

I NSP 67/26

3

czynności a w szczególności nie wyznaczono terminu rozprawy odwoławczej.

Skarżąca, oprócz informacji, iż termin nie został wyznaczony nie uzyskała

jakiejkolwiek informacji o przyczynach, dla których nie są podejmowane dalsze

czynności. Jak podniesiono w skardze „rozpoznanie sprawy nie wymaga

przeprowadzenia nowych dowodów bądź uzyskania od innych organów

jakichkolwiek zaświadczeń bądź informacji, mogłoby powodować podjęcie

dodatkowych czynności przez Sąd Apelacyjny”.

Pismem z 17 lutego 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł

o oddalenie skargi wskazując, że nie istniała obiektywna możliwość wcześniejszego

rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”) zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Ustawodawca w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. wskazał elementy podlegające analizie

na etapie postępowania w przedmiocie przewlekłości. W świetle tego przepisu

dokonując oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego

wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga

została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

I NSP 67/26

4

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

Wskazać należy, że ustawodawca nie zdecydował się na określenie terminu,

po upływie którego następuje przewlekłość postępowania. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wielomiesięczną bezczynność sądu,

polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź niepodejmowaniu czynności należy

utożsamiać z przewlekłością sądu (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19;

z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20;

z 27 października 2020 r., I NSP 151/20).

Ocena przewlekłości postępowania ma jednak charakter indywidualny

i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

W toku postępowania o stwierdzenie przewlekłości postępowania sąd oceniający

sprawę analizuje nie tylko okres zaniechania jej rozpoznania, lecz bierze

pod uwagę wszystkie kryteria, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.s.p.p.

Analiza przebiegu postępowania w sprawie o sygn. I ACa 2628/23 pozwala na

przyjęcie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu zaszła przewlekłość

postępowania. Zwrócić należy uwagę, że od 6 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu

dysponuje wszystkimi stanowiskami stron. Od 14 maja 2024 r. kiedy wydano zarządzenie o

skierowaniu sprawy na rozprawę oraz akta pozostawiono do dyspozycji przewodniczącego

wydziału i odłożono do spraw oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, Sąd

Apelacyjny w Poznaniu pozostaje w stanie bezczynności. Ponad dwuletnia bezczynność

sądu godzi w prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, nawet w sytuacji

znacznego wpływu spraw do sądu.

W realiach niniejszej sprawy, odnosząc się do stanowiska wyrażonego

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, należy zaznaczyć bowiem,

strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z organizacją

wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoim

orzecznictwie, że okolicznością usprawiedliwiającą opóźnienie w rozpoznaniu

I NSP 67/26

5

sprawy nie jest duży wpływ spraw (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22; z 23 marca 2022 r., I NSP 48/22).

Podobnie trudności kadrowe nie mogą mieć zasadniczo wpływu na rozpoznawanie

spraw w rozsądnym terminie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 lutego

2012 r., III SPP 2/12; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20). Należy przy tym także

zaznaczyć, że już w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r. Sąd Najwyższy

wyraźnie wskazał, że znaczny i stale rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca

obsada sędziów nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12

ust. 2 u.s.p.p. stwierdził, że w postępowaniu toczącym się

przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. I ACa 2628/23 nastąpiła

przewlekłość postępowania.

Na podstawie art. 12 ust. 4 u.s.p.p. Sąd Najwyższy zasądził

od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwotę 2000 zł tytułem odpowiedniej sumy

pieniężnej.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie

skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość

postępowania prowadzonego przez komornika - od komornika, sumę pieniężną

w wysokości od 2 000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach

wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może

przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego

trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego,

który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu

trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już

skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Sumy pieniężnej

nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa

albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych.

Sąd Najwyższy uznał za odpowiednie przyznanie skarżącemu sumy

pieniężnej w wysokości 2000 zł za okres od 3 października 2023 r. do 28 kwietnia

I NSP 67/26

6

2026 r. W ocenie Sądu Najwyższego przyznana kwota rekompensuje skarżącym

zaistnienie i skutki przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyjnym

w Poznaniu.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.s.p.p. na żądanie skarżącego lub z urzędu

sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez

prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze

odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń

jest oczywiście zbędne. Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu

wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie o sygn. I ACa 2628/23 nie później

niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu odpisu postanowienia stwierdzającego przewlekłość postępowania;

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023,

poz. 1964).

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Elżbieta Karska Tomasz Przesławski Grzegorz Żmij

MR

[a.ł]