Sąd Najwyższy zostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie siedmiu sędziów SN

Pismem z 4 czerwca 2026 r. skarżący D.C. wniósł o wyłączenie SSN L.B.

(sędziego referenta), SSN P.C., SSN T.D., SSN M.D., SSN A.B., SSN B.J. i SSN

M.S, od orzekania w sprawie o sygn. I NSP 10/26 i I NSP 75/26.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w świetle orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPC”), a także Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiego (dalej: „TSUE”), udział Krajowej Rady

Sądownictwa „ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.” w procedurze

nominacyjnej sędziów może prowadzić do naruszenia standardu „sądu

I NZ 10/26

2

ustanowionego ustawą” w rozumieniu „art. 6 ust. 1 EKPC oraz standardów prawa

Unii Europejskiej”.

W konsekwencji udział sędziów powołanych w tej procedurze w rozpoznaniu

sprawy o charakterze kontrolnym wobec wcześniejszego postanowienia

Sądu Najwyższego może rodzić obiektywne wątpliwości co do spełnienia standardu

bezstronności i niezależności sądu. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której

kontrola instancyjna obejmuje orzeczenie wydane przez skład Sądu Najwyższego

obsadzony w tożsamej procedurze nominacyjnej. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i

Spraw Publicznych jest przy tym Izbą Sądu Najwyższego, której status

był przedmiotem licznych ocen w orzecznictwie krajowym i europejskim.

W ocenie wnioskodawcy zachodzą zatem obiektywne przesłanki

uzasadniające wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy wszystkich

wskazanych wyżej sędziów z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywoływać

uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sądu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skierowany do Sądu Najwyższego przez skarżącego wniosek na podstawie

art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2024 r.,

poz.622; dalej „u.SN”) jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem

powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu

wymiaru sprawiedliwości, podlegał rozpoznaniu w sposób określony w art. 26 § 3

u.SN. Skarżący w istocie kwestionował bowiem jedynie procedurę powołania

kandydatów na urząd sędziego Sądu Najwyższego.

W myśl art. 26 § 2 u.SN do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń

dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się

toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku

niezawisłości sędziego. Wniosek w trybie art. 26 § 2 u.SN podlega rozpoznaniu „na

zasadach określonych w odrębnych przepisach”, a zatem w sprawach karnych – na

zasadach określonych w k.p.k., w tym w szczególności w art. 41- 43 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z 28 października 2020 r., I NWW 87/20).

I NZ 10/26

3

Ocena wniosku o wyłączenie sędziego, przedłożonego przy rozpatrywaniu

konkretnej sprawy jako pozostającego w zakresie kognicji Sądu Najwyższego, musi

wiązać się z ustaleniem, czy wniosek ten zawiera konkretny zarzut braku

niezawisłości sędziowskiej. Tymczasem skarżący nie sformułował żadnych

konkretnych zarzutów mających świadczyć o braku niezawisłości wskazanych

sędziów Sądu Najwyższego lub braku ich niezależności. Osią argumentacji

zgłoszonego wniosku jest w rzeczywistości kontestowanie jedynie procedury

konkursowej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa, a ukształtowaną

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zasadnicze

znaczenie ma tu okoliczność, że kwestionowana procedura była przedmiotem

kontroli konstytucyjności przeprowadzonej przez jedyny umocowany konstytucyjnie

do tego organ, jakim jest Trybunał Konstytucyjny. W wyniku tej kontroli,

kwestionowana regulacja - art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 389, ze zm.), wyrokiem z 25 marca 2019 r., K

12/18 została uznana za zgodną z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2,

art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP. Przy czym należy

zaznaczyć, że według art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W

konsekwencji orzeczenia te wiążą wszystkie podmioty występujące w obrocie

prawnym, a zatem strony, uczestników postępowania, a także wszystkie organy

stosujące prawo.

W ocenie Sądu Najwyższego w przedmiotowej sprawie sformułowane

przez skarżącego zarzuty sprowadzają się wyłącznie do kwestii powołania sędziów

objętych wnioskiem. Wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, jak już wskazano,

pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności

z prawem powołania sędziego.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że podstawą do

pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o przepis art. 26 § 3 u.SN, jest

sytuacja, w której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie podaje

okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia

lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny,

I NZ 10/26

4

tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu

sędziego (zob. postanowienie SN z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20).

Odnosząc się jeszcze do wniosku w zakresie dotyczącym sędziów nie

wyznaczonych dotychczas do orzekania w sprawach nim objętych, tj. SSN P.C.,

SSN T.D., SSN M.D., SSN A.B., SSN B.J. oraz SSN M.S., należy zauważyć, że w

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, iż k.p.k. nie przewiduje wyłączenia

sędziego in abstracto. Ocena możliwości wyłączenia sędziego na podstawie art. 40

§ 1 lub 41 § 1 k.p.k. wchodzi w rachubę jedynie w odniesieniu do konkretnego

sędziego, będącego członkiem składu orzekającego, a nie sędziego, który jedynie

potencjalnie może zostać do sprawy wyznaczony. Stanowisko to jest prezentowane

na tle postępowania karnego konsekwentnie zarówno w doktrynie, jak i w

judykaturze (zob. np. postanowienia SN z: 23 listopada 2004 r., V KK 195/04,

OSNKW 2005 Nr 1, poz. 5; 22 lipca 2009 r., SNO 53/09, OSNSD 2009, Nr 1, poz.

68; 30 czerwca 2010 r., WD 7/10, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 1344; 10 października

2014 r., SNO 51/14 i 14 grudnia 2016 r., III KO 99/16).

Z omówionych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 26 § 3 u.SN

orzekł, jak w sentencji.

(E.C.)

[r.g.]