Wniosek o wyłączenie sędziego SN z powodu jego powołania z udziałem KRS pozostawiony bez skutku

Pismem datowanym na 1 października 2025 r. M.J., zastępowany przez

profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 września 2025 r., sygn. I NSP 458/24, w sprawie ze skargi

M.J. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.

VII AGa 773/22. Ponadto w piśmie skarżący domagał się wyłączenia sędziów od

rozpoznania niniejszej sprawy, jak również zwolnienia od kosztów sądowych.

I NZ 64/25

2

Również we wniosku datowanym na 11 listopada 2025 r. pełnomocnik

skarżącego domagał się wyłączenia SSN X.Y. w związku z wyrokiem TSUE z 21

grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21, w którym uznano, że osoba powołana z

udziałem nielegalnie powołanej KRS nie jest bezstronnym i niezawisłym sądem

legalnie ustanowionym ustawą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zawarty w zażaleniu wniosek o wyłączenie sędziów był niedopuszczalny,

albowiem w chwili wniesienia dotyczył sędziów niebędących członkami składu

orzekającego. Wniosek taki, stosownie do art. 531 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.c., pozostawia

się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. Również Sąd Najwyższy

przed wprowadzeniem do porządku prawnego art. 531 k.p.c. w swoim orzecznictwie

wskazywał, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania

sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego

oświadczenia, o jakim mowa w art. 52 § 2 k.p.c., przy czym sędzia objęty takim

wnioskiem o wyłączenie, może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego

ten wniosek (uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19).

Także wniosek datowany na 11 listopada 2025 r. podlegał powyższemu,

jednakże na podstawie art. 531 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.c. per analogiam, albowiem

dotyczył okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego, podniesionych

w uprzednio złożonym wniosku.

Kolejną podstawą dokonanego załatwienia wniosku była uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2024 r., III CZP 44/23.

Wskazano w niej, że wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparty

wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie

wywołuje skutków prawnych; w takiej sytuacji stosuje się per analogiam art. 531 § 2

i 3 k.p.c. Choć skarżący powoływał się na orzeczenia TSUE, to jego argumentacja

sprowadzała się do kwestionowana prawidłowości powołania sędziego

sprawozdawcy. Dodać też należy, że Sądowi Najwyższemu znane jest przytoczone

w uzasadnieniu wniosku orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,

jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jednakże pozostaje ono bez wpływu

I NZ 64/25

3

na ocenę zasadności wniosku. Orzeczenia te nie wiążą Sądu Najwyższego

w rozstrzyganej sprawie. Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

wydane na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wiąże

tylko w sprawie, w której sąd zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie

pytania prejudycjalnego. Z kolei nakazy określonego zachowania w orzeczeniach

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka adresowane są do Państwa.

Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał,

że sędzia, powołany na skutek wniosku obecnej (i poprzedniej) Krajowej

Rady Sądownictwa, jest sędzią w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego,

zaś sąd z jego udziałem jest sądem w rozumieniu przepisów unijnych.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje jednocześnie, że tylko wykazanie

konkretnych przesłanek mogących świadczyć o braku niezależności

lub bezstronności sędziego może prowadzić do innego wniosku, natomiast

sama okoliczność powołania na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw „pozostaje bez znaczenia” (zob. np. postanowienia Naczelnego

Sądu Administracyjnego: z 30 sierpnia 2022 r., III FZ 311/22; z 24 lutego 2022 r.,

III FZ 833/21; z 15 marca 2022 r., III FZ 6/22; z 30 marca 2022 r., III FZ 95/22).

Ponadto w wyroku z 20 kwietnia 2023 r., II OSK 2539/22, Naczelny Sąd

Administracyjny wskazał, że sędzia powołany w powyższej procedurze

przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej „jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej

i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej

(Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm.) oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku

z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz.Urz.UE.C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1),

a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61,

poz. 284 z późn. zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca

jego powołanie mogła być dotknięta wadami”.

2. Jak stanowi art. 1262 § 2 k.p.c., nie żąda się opłaty od pisma,

jeżeli już z jego treści wynika, że podlega ono odrzuceniu. Wobec tego,

że zażalenie skarżącego podlegało odrzuceniu (o czym dalej w treści uzasadnienia),

I NZ 64/25

4

postępowanie wywołanie zawartym w zażaleniu wnioskiem o zwolnienie

od kosztów sądowych należało umorzyć (pkt 1 postanowienia), gdyż wydanie

orzeczenia w przedmiocie wniosku stało się zbędne. Podstawę takiego

rozstrzygnięcia stanowi art. 355 k.p.c., zgodnie z którym sąd umorzy postępowanie,

jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została

zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie

wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

3. Przechodząc do meritum rozstrzygnięcia, podkreślić należy, że orzeczenia

Sądu Najwyższego nie podlegają zaskarżeniu, są ostateczne i nie przysługują

na nie żadne środki zaskarżenia.

Wyjątek od powyższej zasady musiałby zostać wyraźnie wskazany

w ustawie. Zarówno w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(tekst jedn.: Dz.U. 2024, poz. 622), ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks

postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz. 1550 z późn. zm.),

jak i w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony

do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym

lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz. 1725), brak jest przepisu,

który dopuszczałby zaskarżenie postanowienia Sądu Najwyższego.

Wskazać ponadto należy, że Trybunał Konstytucyjny (np. w wyroku

z 13 października 2015 r. w sprawie SK 63/12), zwracał uwagę

na niezaskarżalność orzeczeń Sądu Najwyższego uzasadnioną jego konstytucyjną

rolą Najwyższego oraz modelem funkcjonowania Sądu Najwyższego w systemie

organów władzy sądowniczej.

Ostatecznie zauważyć należy, że katalog orzeczeń zaskarżalnych

zażaleniem do Sądu Najwyższego jest ściśle limitowany (postanowienie Sądu

Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r., I PZ 2/17). Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c.

zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz na postanowienie sądu drugiej

lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia. Stosownie do § 11 przytoczonego przepisu, zażalenie

do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej

I NZ 64/25

5

instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania. Z kolei, jak stanowi art. 3941 § 3 k.p.c., do postępowania przed

Sądem Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio

art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1 i 11, art. 3986 § 3, art. 39814, art. 39815 § 1

zdanie pierwsze, art. 39816, art. 39817 i art. 39821 k.p.c.

Zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie nie należy do żadnej

z kategorii spraw wymienionych w art. 3941 § 1 i 11 k.p.c., wobec czego

nie przysługuje na nie zażalenie do Sądu Najwyższego, dlatego też zażalenie

skarżącego podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3

w zw. z art. 397 § 11 k.p.c., postanowił jak w pkt 2 sentencji.

[P.Sz.]

[a.ł]