SN odmówił przyjęcia skargi pielęgniarek o wyższe odszkodowanie za nierówne płace

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., IV P 173/22 Sąd Rejonowy w Kielcach

zasądził od Ś. w M. na rzecz: A.A. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady

równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 6.988,69 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt I.), E.O.

tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu

kwotę 6.493,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia

I PSK 165/26

2

2022 r. do dnia zapłaty (pkt II.), A.P. tytułem odszkodowania za naruszenie zasady

równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 7.450,76 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt III.), J.S.

tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu

kwotę 7.508,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia

2022 r. do dnia zapłaty (pkt IV wyr.), A.S. tytułem odszkodowania za naruszenie

zasady równego traktowania w zatrudnieniu kwotę 9.530,03 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt V.).

Ponadto Sąd pierwszej instancji oddalił powództwa A.A., E.O., A.P., J.S. i A.S. co

do odszkodowania w pozostałej części (pkt VI.-X.). Sąd Rejonowy umorzył również

postępowanie z powództwa A.A., E.O., A.P., J.S. i A.S. co do roszczeń o ustalenie

(pkt XI.) oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego

(pkt XII).

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r., V Pa 36/24, Sąd Okręgowy w Kielcach

oddalił apelacje wniesione przez obie strony oraz zniósł wzajemnie między

stronami koszty zastępstwa procesowego za drugą instancję.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódki zarzuciły naruszenie:

1. art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; 2. art. 378

§ 1 k.p.c. oraz art. 380 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; 3.

art. 183d k.p. w zw. z art. 112 k.p. oraz art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. w zw.

z art. 25 i art. 18 dyrektywy 2006/54/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz

równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz.

UE 2006 L 204).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżące uzasadniły

oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.

W ocenie skarżących Sądu drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył

przepisy postępowania, tj. art. 378 § 1 k.p.c. i art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2

k.p.c., ponieważ wbrew literalnej treści tych przepisów nie rozpoznał i nie omówił w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu podniesionego w punkcie II.2 petitum

apelacji powódek, dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej

instancji art. 183d k.p. w zw. z art. 112 k.p. Sąd drugiej instancji nie odniósł się w

I PSK 165/26

3

żaden sposób do argumentacji powódek przytoczonej w ramach tego zarzutu, a

nawet nie przedstawił - choćby luźno nawiązującej do kontekstu tego zarzutu -

swojej oceny prawnej. Sąd poprzestał tylko na ogólnikowym stwierdzeniu, że

podziela w tym względzie stanowisko Sądu pierwszej instancji, powielając z

uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, że zasądzone odszkodowanie jest

proporcjonalne do stwierdzonych naruszeń i szkody poniesionej przez pracownika i

spełnia funkcję odstraszającą.

Po drugie skarżące podniosły, że zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji w

sposób oczywisty narusza przepisy postępowania, tj. art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z

art. 387 § 21 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ Sąd ten - wbrew literalnej

treści tych przepisów - nie rozpoznał należycie i nie omówił w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku zarzutu podniesionego w punkcie II.l petitum apelacji

powódek, dotyczącego pominięcia przez Sąd pierwszej instancji dowodu z opinii

biegłego z zakresu rachunkowości celem ustalenia wysokości szkody majątkowej

powódek w związku z ich nierównym traktowaniem w zakresie wynagradzania. Sąd

drugiej instancji nie odniósł się w żaden sposób do zgłaszanych argumentów

powódek w kontekście tego zarzutu, a jedynie - czyniąc pozory merytorycznej

oceny - powołał kilka tez z orzecznictwa Sądu Najwyższego co do sytuacji, w

których należy przeprowadzać dowód z opinii biegłego, nie odnosząc jednak tych

tez do okoliczności zachodzących w niniejszej sprawie. W istocie Sąd drugiej

instancji ogólnikowo i bez umotywowania uznał, że w sprawie nie zachodziła

potrzeba zasięgnięcia wiadomości specjalnych. Przy czym Sąd ten nie był w stanie

merytorycznie odeprzeć przeciwnej argumentacji powódek zawartej w apelacji.

Po trzecie, zaskarżony wyrok w sposób oczywisty narusza przepisy prawa

materialnego, w tym w szczególności art. 183d k.p., ponieważ Sąd orzekał o

odszkodowaniu przysługującym powódkom z tytułu naruszenia przez pozwany

zakład pracy zasad równego traktowania w zakresie wynagradzania, bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego i bez poczynienia ustaleń

faktycznych w zakresie faktycznego wymiaru uszczerbku majątkowego doznanego

przez powódki.

Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania; uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w części, tj.

I PSK 165/26

4

w zakresie oddalającym apelację powódek i rozstrzygającym o kosztach

postępowania za drugą instancję, oraz przekazanie sprawy w tej części Sądowi

Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie (sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych)

winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element

interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie

będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

I PSK 165/26

5

Wypada także przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem

judykatury skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN

157/01, OSNAPiUS 2003 Nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko

wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i

niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 Nr 11, poz. 286).

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego

zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima

facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do

uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr

585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy,

jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w

niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być

przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09,

LEX nr 602638).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

skarżących o przyjęcie ich skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej

określonych kryteriów.

Stosownie do treści art. 378 § 1 k.p.c., Sąd drugiej instancji rozpoznaje

sprawę w granicach apelacji, co oznacza, że jest związany apelacją w aspekcie

przedmiotowym i niedopuszczalne jest rozpoznanie przez ten sąd niezaskarżonej

części orzeczenia. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy w uchwale składu

I PSK 165/26

6

siedmiu sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008 Nr 6, poz.

55), Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany

przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego,

wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w

granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność

postępowania. Ponadto wypada podkreślić, że wynikający z art. 378 § zdanie

pierwsze k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza z

jednej strony zakaz wykraczania przez sąd drugiej instancji poza te granice, z

drugiej zaś nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w

apelacji zarzutów i wniosków. W konsekwencji, Sąd drugiej instancji może - a jeżeli

je dostrzeże, powinien - naprawić wszystkie stwierdzone w postępowaniu

apelacyjnym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego,

niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji, pod warunkiem, że mieszczą

się w granicach zaskarżenia, zaś wynikający z brzmienia art. 378 § 1 zdanie

pierwsze k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji powinien być

rozumiany jako nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2010 r., I PK 41/10, LEX nr

667488). Rozpoznanie "sprawy" w granicach apelacji oznacza, że sąd drugiej

instancji nie koncentruje się jedynie na ocenie zasadności zarzutów apelacyjnych,

lecz rozstrzyga merytorycznie o zasadności zgłoszonych roszczeń procesowych.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r., 59/98 (OSNC 1999 nr

7-8, poz. 124) Sąd Najwyższy wyjaśnił zaś, że jakkolwiek postępowanie apelacyjne

jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, to jednak zachowuje charakter

postępowania rozpoznawczego, dodał też równocześnie, iż redakcja art. 382 k.p.c.

niewątpliwie wskazuje na brak związania Sądu drugiej instancji stanem faktycznym

ustalonym w zaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji. Z uwagi na

merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego, obowiązkiem sądu drugiej

instancji nie może być (zatem) poprzestanie na ustosunkowaniu się do zarzutów

skarżącego, lecz musi nim być - niezależnie od treści zarzutów - dokonanie

ponownych, własnych ustaleń faktycznych, a następnie poddanie ich ocenie pod

kątem prawa materialnego. Obowiązek dokonywania ustaleń faktycznych w

postępowaniu odwoławczym istnieje więc niezależnie od tego, czy wnoszący

I PSK 165/26

7

apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku.

Użyte zaś w art. 378 § 1 k.p.c. sformułowanie, iż Sąd drugiej instancji rozpoznaje

sprawę "w granicach apelacji" oznacza w szczególności, że sąd odwoławczy

dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo

poprzestając na materiale zebranym w pierwszej instancji ( i 382 k.p.c.) i kontroluje

prawidłowość postępowania przed Sądem pierwszej instancji, pozostając związany

zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne - np. art. 162 k.p.c.

(por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31

stycznia 2008 r., zasada prawna, III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55; Monitor

Prawniczy 2008 nr 22, s. 37, z uwagami M. Kowalczuk; Palestra 2009 nr 1, s. 270,

z glosą G. Rząsy i A. Urbańskiego).

Sąd Najwyższy nie podziela zasadności zarzutu naruszenia 378 § 1 k.p.c. w

zw. z art. 387 § 21 k.p.c. polegającego na tym, że Sąd drugiej instancji nie rozpoznał

i nie omówił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkich podniesionych w

apelacji zarzutów.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że zarzut naruszenia art. 387 §

21 k.p.c. i art. 3271 § 1 k.p.c. stosowanego odpowiednio do postępowania

drugo-instancyjnego, może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych

okolicznościach, w których treść uzasadnienia wyroku uniemożliwia całkowicie

dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, a także

w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno

ustalonego stanu faktycznego (wyroki Sądu Najwyższego z: 13 listopada 2020 r.,

IV CSK 116/19, LEX nr 30800334; 4 lutego 2021 r., II USKP 12/21, LEX nr 3117753

i powołane tam orzeczenia) i jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną

podstawę kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom

stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli

kasacyjnej, czyli gdy nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera

oczywiste braki, które uniemożliwiają przeprowadzenie efektywnej kontroli

kasacyjnej (wyroki Sądu Najwyższego z: 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, LEX nr

54362; 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, LEX nr 180193; 12 października 2017 r.,

I PK 305/16, LEX nr 2426572; 7 grudnia 2022 r., III PSKP 8/22, LEX nr 3546338).

Wytknięcie wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może

I PSK 165/26

8

okazać się zasadne tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu

elementów wymienionych w art. 3271 § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje

się kontroli instancyjnej, wykazuje braki, co jednocześnie przekłada się na wynik

sprawy. Uchybienie temu przepisowi może być zaś ocenione jako mogące mieć

istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć

można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny

prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona

bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej

(A. Łazarska, 3. Standaryzacja czy indywidualizacja uzasadnienia decyzji sądowej

(w:) Proces sądowego wymierzania sprawiedliwości, Warszawa 2025).

Uzasadnienie orzeczenia Sądu drugiej instancji nie musi, a zwykle wręcz nie

powinno zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu

pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te z elementów, które ze względu na treść

apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów

wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia (wyroki Sądu Najwyższego z: 24 listopada

1998 r., I CKN 899/97; 16 czerwca 2016 r., V CSK 649/15; 14 marca 2017 r., II CSK

428/16; postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 2024 r., I CNP 26/23, LEX nr

3718245). W badaniu, czy uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji spełnia

powyższe oczekiwania, trzeba mieć również na uwadze, że wymagania stawiane

takiemu uzasadnieniu są modyfikowane przez art. 378 § 1 k.p.c., który określa

granice apelacji (wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08

oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2020 r., III CSK 122/18), w tym

związanie sądu odwoławczego zarzutami apelacji oraz wynikającym z tego

związania obowiązkiem zbadania zgłoszonych zarzutów (zob. uchwałę Sądu

Najwyższego - zasadę prawną z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr

6, poz. 55, s. 8). Uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji powinno

odpowiadać wymaganiom określonym w art. 3271 § 1 k.p.c., podlega jednak

modyfikacjom wynikającym z tego, że wyrok tego sądu zapada po rozpoznaniu

sprawy na skutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej, co oznacza obowiązek

odniesienia się do wszystkich zarzutów apelacji. Skoro przepis art. 378 § 1 k.p.c.

nakłada na sąd obowiązek rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w apelacji,

to jednocześnie istnieje obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku przez sąd

I PSK 165/26

9

drugiej instancji w taki sposób, by zawierało ono przedstawienie oceny tych

zarzutów (wyroki Sądu Najwyższego z: 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08, LEX nr

487529; 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09, Legalis nr 387671; 10 marca 2011 r.,

V CSK 284/10, Legalis nr 427646).

Obowiązek ten nie oznacza jednak, że na sądzie drugiej instancji ciąży

powinność oddzielnego wypowiedzenia się o każdym z argumentów zawartych w

apelacji. Przeciwnie, dopuszczalne jest zbiorcze wyrażenie oceny zgłoszonych

zarzutów, tyle że przedstawienie wyników dokonanej przez sąd oceny podstaw i

wniosków środka zaskarżenia powinno wskazywać na to, że zostały one przez ten

sąd w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia. Za wystarczające należy

uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób

wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone

przed wydaniem orzeczenia (wyroki Sądu Najwyższego z: 4 września 2014 r.,

II CSK 646/13, LEX nr 1540130; 4 kwietnia 2018 r., V CSK 266/17, LEX nr

2522952; 24 czerwca 2020 r., IV CSK 607/18, LEX nr 3048217; postanowienia

Sądu Najwyższego z: 12 kwietnia 2019 r., I CSK 368/18; 23 maja 2024 r., I CNP

26/23, LEX nr 3718245). Uzasadnienie powinno zawierać elementy, które z racji

zarzutów i wniosków apelacji były konieczne do rozpoznania sprawy w drugiej

instancji (wyroki Sądu Najwyższego z: 25 września 2019 r., III CSK 230/17, LEX nr

2727502; 26 stycznia 2022 r., I USKP 76/21, OSNP 2022, Nr 12, poz. 125; 8 lipca

2025 r., II USKP 101/24, LEX nr 3888411; postanowienie Sądu Najwyższego

z 13 września 2022 r., II USK 552/21, LEX nr 3485166). Jeżeli sąd drugiej instancji

nie uzupełnił postępowania dowodowego ani po rozważeniu zarzutów apelacji nie

znalazł podstaw do zmiany ustaleń faktycznych i oceny dowodów przez sąd

pierwszej instancji, może te ustalenia i ocenę przyjąć za podstawę faktyczną swego

orzeczenia. Powinno to jednak znaleźć wyraz w uzasadnieniu wyroku. Jeżeli wyrok

podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania, uzasadnienie powinno zawierać ocenę prawną i wskazania co do

dalszego postępowania (T. Ereciński (w:) J. Gudowski, K. Weitz, T. Ereciński,

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie

rozpoznawcze, wyd. V, Warszawa 2016, art. 387; wyrok Sądu Najwyższego

z 11 grudnia 2008 r., IV CSK 331/08, LEX nr 487529).

I PSK 165/26

10

W orzecznictwie zostało również wyjaśnione, że naruszenie przez sąd

drugiej instancji art. 387 § 21 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę

skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada

wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera tak oczywiste braki, które

uniemożliwiają kontrolę kasacyjną (orzeczenia Sądu Najwyższego z: 10 listopada

1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, Nr 4, poz. 83; 19 lutego 2002 r., IV CKN

718/00; 18 marca 2003 r., IV CKN 11862/00; 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01;

22 maja 2003 r., II CKN 121/01; 9 marca 2006 r., I CSK 147/2005; 27 marca

2008 r., III CSK 315/07, LEX nr 390105; postanowienie Sądu Najwyższego

z 28 stycznia 2025 r., II CSKP 332/23, LEX nr 3821908). Niemniej jednak zbyt

lakoniczne uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji może doprowadzić Sąd

Najwyższy do przekonania o wadzie, uniemożliwiającej kontrolę zaskarżonego

orzeczenia. Sąd Najwyższy nie ma obowiązku i nie może domyślać się ani

poszukiwać za sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych, dowodów lub podstaw

prawnych, na których sąd ten oparł zaskarżony wyrok, bo to należy do

kardynalnych i elementarnych powinności każdego sądu orzekającego w sprawie.

Nieprawidłowości w treści uzasadnienia mogą być również przedmiotem kontroli

Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej orzeczenia i podstawą

uchylenia wyroku, zwłaszcza wtedy, gdy przedstawione w nim motywy nie

pozwalają na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia

(wyroki Sądu Najwyższego z: 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, LEX nr 78271;

28 lutego 2006 r., III CSK 149/05, LEX nr 182956; 29 maja 2008 r., II CSK 39/08,

LEX nr 420381; A. Góra-Błaszczykowska, B. Karolczyk, K. Lubiński, A. Góra-

Błaszczykowska, 5. Zagadnienie szczególne związane z uzasadnieniem wybranych

postaci orzeczeń (w:) System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom II. Część II.

Postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji, red. T. Ereciński, T.

Wiśniewski, Warszawa 2016); M. Skibińska (w:) Kodeks postępowania cywilnego.

Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu

grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom I i II, red. T.

Zembrzuski, Warszawa 2020, art. 3271).

Nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia Sądu drugiej

instancji może stanowić podstawę dla skutecznego podniesienia zarzutu

I PSK 165/26

11

kasacyjnego, lecz tylko takie, które uniemożliwia Sądowi Najwyższemu

przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczenia. Uzasadnienie wyroku, które

wyjaśnia przyczyny, z powodu których orzeczenie zostało wydane, jest

sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od

tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane

elementy. W konsekwencji tego, zarzut naruszenia k.p.c. może być

usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść

uzasadnienia wyroku uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który

doprowadził do wydania orzeczenia, a także w przypadku zastosowania prawa

materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (wyrok Sądu

Najwyższego z 4 lutego 2021 r., II USKP 12/21, LEX nr 3117753). W sytuacji, gdy

sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego ani po rozważeniu

zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny

dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia sądu pierwszej instancji, może te

ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia. Zgodnie z

obowiązującym art. 387 § 21 k.p.c. w uzasadnieniu sądu drugiej instancji wskazanie

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd

drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd

drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia; jeżeli sąd drugiej instancji

przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody

przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie powinno także

zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione,

dowody, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił

wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z

przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów

apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej

instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji.

Pomimo stawianych zarzutów uzasadnienie orzeczenia Sądu drugiej

instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy umożliwiające przeprowadzenie

właściwej kontroli kasacyjnej. Sąd drugiej instancji wskazał podstawę prawną

wyroku z przytoczeniem przepisów prawa oraz dokonał ich wykładni. Nadto

podstawa faktyczna wyrokowania, również została wyjaśniona w sposób, który nie

I PSK 165/26

12

budzi wątpliwości co do ustaleń kluczowych dla sprawy. Tok rozumowania Sądu

odwoławczego jest także jasny, jeżeli uwzględni się, że Sąd ten uznał, że Sąd

pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie

uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w

sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny

sprawy, który Sąd Okręgowy w całości zaaprobował. Sąd drugiej instancji podzielił

również ocenę prawną Sądu pierwszej instancji.

Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych

ustaleń w zakresie charakteru wykonywanych obowiązków, rodzaju, ilości i jakości

świadczonej przez powódki pracy, a także zakresu odpowiedzialności na

zajmowanych przez nie stanowiskach. Pozwany nie wykazał, aby praca powódek

pod względem ilości i jakości świadczonej pracy różniła się od pracy wykonywanej

przez pozostałe pielęgniarki, które jedynie dzięki posiadaniu wyższego

wykształcenia magisterskiego uzyskiwały dużo wyższe miesięczne wynagrodzenie.

Zatrudnione u pozwanego pielęgniarki - bez względu na posiadane wykształcenie -

wykonywały ten sam zakres obowiązków i faktycznie wykonywały te same

czynności. Jedyną różnicę stanowiło to, że pielęgniarki z tytułem magistra

pielęgniarstwa miały większą swobodę w dawkowaniu leków dla pacjentów, jednak

tylko potencjalnie, albowiem w praktyce dobieraniem dawek leków dla pacjentów

zajmowali się lekarze, a pielęgniarki wykonywały po prostu ich polecenia.

W związku z tym Sąd odwoławczy uznał, że posiadanie dodatkowych kwalifikacji w

postaci wyższego wykształcenia w żaden sposób nie przekładało się na jakość i

ilość świadczonej pracy. Sąd drugiej instancji zauważył, że okoliczności te zostały

dostrzeżone przez pozwanego bowiem od 1 lipca 2022 r., wynagrodzenia

pielęgniarek w pozwanej jednostce zostały ukształtowane w oparciu o kwalifikacje

wymagane bez zróżnicowania wyłączenie w oparciu o kryterium posiadanego

wykształcenia.

Sąd Okręgowy podzielił także stanowisko Sądu Rejonowego w odniesieniu

do ustalenia wysokości przysługującego powódkom odszkodowania. W związku z

tym, że pozwany pracodawca skorygował swoje działania poprzez ustalenie

wynagrodzenia powódek od dnia 1 lipca 2022 r. na tym samym poziomie co

wynagrodzenie pielęgniarek z tytułem magistra pielęgniarstwa, Sąd Okręgowy nie

I PSK 165/26

13

znalazł podstaw, aby przyznać powódkom wyższe odszkodowanie niż to które

stanowi równowartość ich jednomiesięcznego wynagrodzenia za pracę

przysługującego od 1 lipca 2022 r. wraz z dodatkami stażowymi i funkcyjnymi w

przypadku A. S..

Zatem, Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, jakimi motywami kierował się

Sąd drugiej instancji w kwestii rozstrzygnięcia, są one zrozumiałe i umożliwiają

kontrolę kasacyjną orzeczenia. Na podstawie takiego uzasadnienia wraz z

przyjętym argumentacyjnym paradygmatem stosowania prawa można odtworzyć

racje, które doprowadziły sąd do wydania konkretnego wyroku. Tok rozumowania

Sądu odwoławczego jest także jasny, jeżeli uwzględni się, że Sąd ten zaaprobował

ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz podzielił również ocenę prawną

Sądu pierwszej instancji.

Wobec niewykazania przez skarżącą zasadności powołanej przesłanki

przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego

na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z

art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]