SN odmówił przyjęcia skargi szpitala, pielęgniarki wygrały spór o płace

Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie, wyrokiem z 15 marca

2024 r., w sprawie z powództwa M. B., D. K., A. L., M. M., A. M., J. P. przeciwko S. w

K. o zapłatę, zasądził od strony pozwanej na rzecz każdej z powódek

I PSK 182/26

2

wyszczególnione w wyroku kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

liczonymi od poszczególnych kwot miesięcznych oraz zasądził od pozwanego na

rzecz każdej z powódek po 675 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie

liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego, a także nakazał ściągnąć od strony pozwanej na

rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie

3.750 zł tytułem opłaty od pozwu, od których uiszczenia powódki były zwolnione z

mocy ustawy.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że M. B. była zatrudniona u strony pozwanej od

15 listopada 2010 r. w tym od 1 lutego 2016 r. na stanowisku pielęgniarki specjalistki.

Posiada wykształcenie wyższe magisterskie i specjalizację z pielęgniarstwa

anestezjologicznego i intensywnej opieki. W okresie od lipca 2021 r. do czerwca 2022

r. jej wynagrodzenie było ustalane w oparciu o wskaźnik 1,06. Do końca grudnia 2022

r. była zatrudniona w wymiarze pełnego etatu a od stycznia 2023 r. w wymiarze 0,5

etatu. Od lipca 2022 r. jej wynagrodzenie zostało ustalone w oparciu o wskaźnik 1,02

i została zaliczona do 5 grupy. W okresie do 24 sierpnia 2022 r. korzystała z urlopu

rodzicielskiego a od 15 listopada 2022 r. do końca grudnia 2022 r. z urlopu

wychowawczego.

D. K. była zatrudniona w wymiarze pełnego etatu u strony pozwanej od 1

sierpnia 2016 r. w tym od 1 października 2022 r. na stanowisku pielęgniarki

specjalistki. Posiada wykształcenie wyższe magisterskie i specjalizację z

pielęgniarstwa internistycznego. W okresie od lipca 2021 r. do czerwca 2022 r. jej

wynagrodzenie było ustalane w oparciu o wskaźnik 0,73. Od lipca 2022 r. do grudnia

2022 r. jej wynagrodzenie zostało ustalone w oparciu o wskaźnik 0,94 i grupę 6, a od

stycznia 2023 r. została zaliczona do 5 grupy ze wskaźnikiem 1,02 przy zmianie

stanowiska pracy na pielęgniarkę specjalistkę (na podstawie zawartego z pozwanym

szpitalem porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy). W spornym okresie do

19 września 2022 r. korzystała z urlopu rodzicielskiego.

A. L. była zatrudniona u strony pozwanej od 1 kwietnia 2017 r. na stanowisku

pielęgniarki specjalistki, w spornym okresie w wymiarze 0,5 etatu. Posiada

wykształcenie wyższe magisterskie i specjalizację z pielęgniarstwa zachowawczego.

W okresie od lipca 2021 r. do czerwca 2022 r. jej wynagrodzenie było ustalane w

oparciu o wskaźnik 1,06. Od lipca 2022 r. jej wynagrodzenie zostało ustalone na

podstawie wskaźnika 1,02 i została zaliczona do 5 grupy.

I PSK 182/26

3

M. M. była zatrudniona u strony pozwanej od 1 maja 2014 r. do 31 stycznia

2023 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pielęgniarki specjalistki.

Posiada wykształcenie wyższe magisterskie i specjalizację z pielęgniarstwa

chirurgicznego. W okresie od lipca 2021 r. do czerwca 2022 r. jej wynagrodzenie było

ustalane w oparciu o wskaźnik 1,06, a od lipca 2022 r. na podstawie wskaźnika 1,02

i została zaliczona do 5 grupy.

A. M. była zatrudniona u strony pozwanej od 15 marca 2013 r., przy czym na

stanowisku pielęgniarki specjalistki od 1 grudnia 2018 r., w spornym okresie w

wymiarze 0,5 etatu. Posiada wykształcenie wyższe magisterskie i specjalizację z

pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. W okresie od lipca 2021 r.

do czerwca 2022 r. jej wynagrodzenie było ustalane w oparciu o wskaźnik 1,06, a od

lipca 2022 r. na podstawie wskaźnika 1,02 i została zaliczona do 5 grupy.

J. P. była zatrudniona u strony pozwanej od 1 lutego 2008 r. w tym od 1

września 2013 r. na stanowisku pielęgniarki specjalistki. Posiada wykształcenie

wyższe magisterskie i specjalizację z pielęgniarstwa anestezjologicznego i

intensywnej opieki. W okresie od lipca 2021 r. do czerwca 2022 r. jej wynagrodzenie

było ustalane w oparciu o wskaźnik 1,06. W spornym okresie była zatrudniona w

wymiarze 0,8 etatu. Od lipca 2022 r. jej wynagrodzenie zostało ustalone na podstawie

wskaźnika 1,02 i została zaliczona do 5 grupy.

29 czerwca 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie

ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z

2022 r., poz. 1352). W lipcu 2022 r. pozwany szpital dążył do zawarcia z

pielęgniarkami porozumień zmieniających umowy o pracę. Powódki (z wyjątkiem D.

K. i J. P.) odmówiły podpisania porozumień na mocy, których ich wynagrodzenie

zasadnicze od 1 lipca 2021 r. wynosiłoby 5.776 zł z zakwalifikowaniem ich do 5 grupy

zawodowej.

Od 1 lipca 2022 r. współczynnik pracy dla pielęgniarek posiadających wyższe

wykształcenie z posiadaną specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie

mającej zastosowanie w ochronie zdrowia wynosi 1,29 (grupa 2).

Przyjmując wskaźnik pracy wynoszący 1,29 wynagrodzenie zasadnicze

pielęgniarek specjalistek wynosiło 7.304,66 zł brutto miesięcznie. Różnica pomiędzy

wynagrodzeniem wypłaconym pracownicom a obliczonym w ten sposób wynosiłaby

1.529,00 zł w przeliczeniu na pełen etat.

I PSK 182/26

4

Na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Rejonowy pominął dowód z

przesłuchania stron oraz świadków, albowiem istotne dla rozstrzygnięcia

okoliczności były bezsporne, zaś spór stron sprowadzał się do sfery prawnej. Poza

sporem była także wysokość wynagrodzeń wypłaconych powódkom przez

pozwanego w spornym okresie oraz wynagrodzenia poszczególnych powódek

obliczonego wedle zasad ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop

wypoczynkowy.

Sąd Rejonowy wskazał, że powódkom do końca czerwca 2022 r.

przysługiwało wynagrodzenie zasadnicze według zaszeregowania do grupy 7 ze

współczynnikiem pracy - 1,06 (przy czym powódce D. K. do końca września 2022 r.

odpowiednio ze współczynnikiem pracy 0,73). Grupa ta obejmowała pielęgniarki z

tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa jako pracowników wykonujących

zawód medyczny wymagający wyższego wykształcenia i specjalizacji. Natomiast

grupa 7 ze współczynnikiem 0,73 obejmowała pielęgniarki bez tytułu specjalisty.

Wszystkie powódki posiadały tytuł zawodowy magistrów pielęgniarstwa ze

specjalizacją, spełniając wymagania niezbędne do zajmowania stanowiska

pielęgniarki specjalistki (w przypadki powódki D. K. od października 2022 r.).

Spór pomiędzy stronami dotyczył kwestii zaszeregowania powódek od 1 lipca

2022 r. do grupy pracowniczej odwołującej się do - jako wymaganego niższego

poziomu wykształcenia - niż posiadane przez powódki i zgodnie z przepisami

wymagane na danym stanowisku (przy czym w przypadku D. K. w okresie od lipca

do września 2022 r. spór dotyczył zaliczenia jej do grupy 6 zamiast do grupy 5).

Sąd Rejonowy zaznaczył, że w ustawie z 8 czerwca 2017 r. (a ściślej rzecz

ujmując, w załączniku do niej) ustawodawca odwołał się do kategorii wykształcenia

„wymaganego” na danym stanowisku. Zdaniem Sądu „wymagany” oznacza nie

więcej niż „niezbędny, potrzebny”, zatem powstaje pytanie, na ile konkretny

pracodawca może samodzielnie szeregować pracowników do określonych grup. Sąd

podkreślił, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zwłaszcza te rangi

ustawowej niejako „automatycznie” rzutują na konieczność odpowiedniego i

niedowolnego ukształtowania warunków zatrudnienia (art. 18 k.p.). W tej kwestii,

wyznaczającej w istocie minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę, pracodawca

pozostaje związany wymogami określonymi w ustawie. Nie stoi to na przeszkodzie

polepszeniu warunków pracy zatrudnionych, co wynika z wyrażonej w art. 18 k.p.

zasady uprzywilejowania pracownika.

I PSK 182/26

5

Powyższą argumentację wspiera także, w ocenie Sądu Rejonowego,

uzasadnienie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r., w którym wskazano, że jej celem jest

wspieranie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników służby

zdrowia. W świetle tego stwierdzenia jasne jest, że przewidziany system gratyfikacji

- zwiększający wynagrodzenie wraz ze wzrostem kwalifikacji - powinien być

wykładany w ten sposób, że istotne są kwalifikacje posiadane, nie zaś wymagane

przez konkretnego pracodawcę. Te ostatnie mogłyby być bowiem celowo ustalane,

w większości wypadków zapewne dla zmniejszenia wydatków, na poziomie

minimalnym. Stałoby to jednak w jawnej sprzeczności z postulatem wspierania

pracowników służby zdrowia, w tym pielęgniarek, w podnoszeniu ich kwalifikacji

zawodowych.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro w załączniku do ustawy z 8 czerwca

2017 r., ustawodawca odwołał się do kategorii wykształcenia „wymaganego”, to

należy to interpretować w świetle rozporządzenia z 20 lipca 2011 r. W konsekwencji,

nie ma żadnego znaczenia, jakie wymagania stawia swoim pracownikom strona

pozwana, liczą się wymagania zawarte w przepisach. Odpowiednia zaś ich

interpretacja możliwa jest tylko dzięki zastosowanej wykładni systemowej.

W szczególności w przypadku zawodów takich jak pielęgniarka czy położna

ustawodawca nie może pozostawić pracodawcy kompetencji ustalania wymagań

zawodowych. Wobec tego kwalifikacje posiadane przez każdą powódkę, zdaniem

Sądu pierwszej instancji, należy uznać za wymagane na zajmowanym przez nie

stanowisku w rozumieniu załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. bi jako takie

winny stanowić podstawę do zaliczenia do grupy 2 (w przypadku D. K. do grupy 5).

Dokonując 1 lipca 2022 r. zaszeregowania powódek do grupy 5., doszło do

pogorszenia ich warunków płacy - zaszeregowano je do grupy właściwej dla

pracowników z niższymi kwalifikacjami, obniżając także współczynnik pracy. Nadto,

skoro powódki do końca czerwca 2022 r. były zaszeregowane prawidłowo, to taki

stan rzeczy powinien trwać nadal, skoro nie zmieniono kryteriów kwalifikacyjnych.

W przypadku D. K., która do końca września będąc magistrem pielęgniarstwa nie

miała specjalizacji, należało uznać, że spełniała kryteria zaliczenia jej do grupy 5,

tymczasem pracodawca zaliczył ją do grupy 6.

Zdaniem Sądu Rejonowego pogorszenie sytuacji pracowniczej powódek

(z wyjątkiem D. K.) wymagało złożenia przez pracodawcę wypowiedzenia

zmieniającego (albo zmiany warunków za zgodą stron). W myśl zaś art. 42 § 2 k.p.

I PSK 182/26

6

wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli

pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki. Powódki miałyby możliwość

wypowiedzenia się odnośnie do dalszego zatrudnienia, zaś w razie odmowy

przyjęcia przez nią zaproponowanych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę

rozwiązałaby się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia, a jeśli przed

upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złożyłyby oświadczenia o odmowie

przyjęcia zaproponowanych warunków, wystąpiłby skutek wyrażenia zgody na nowe

warunki zatrudnienia (art. 42 § 3 k.p.). Tymczasem strona pozwana od 1 lipca 2022 r.

dokonała faktycznego obniżenia wynagrodzenia powódek (poza D. K.) przez

zakwalifikowanie ich do nowej grupy 5 i dopiero po tej dacie wyszła z propozycją

zawarcia porozumienia zmieniającego z datą wsteczną (tj. od 1 lipca) warunków

wynagradzania i kwalifikacji. Powódki odmówiły podpisania pism i tym samym

przyjęcia zmienionych warunków na mocy porozumienia stron. Co jednoznacznie w

ocenie Sądu Rejonowego wskazuje, że jednostronne czynności pracodawcy nie

mogły być skuteczne i nie doszło do zmiany wynagrodzenia powódek od 1 lipca

2022 r. zgodnie z wolą pozwanego. Zdaniem Sądu Rejonowego potwierdza to, że

powyższe działanie pozwanego wskazuje na to, że strona pozwana składając ww.

propozycję podzielała przedstawione powyżej stanowisko Sądu, że w wyniku

zakwalifikowania powódek do nowej grupy 5 doszłoby do zmiany warunków

zatrudnienia na ich niekorzyść. Stąd potrzeba zawarcia porozumienia stron.

W dalszej kolejności Sąd Rejonowy wskazał, że nawet gdyby doszło do

wypowiedzenia warunków pracy w powyższym zakresie (bądź zmiany na zasadzie

porozumienia stron tak jak to miało miejsce w przypadku D. K.) to należałoby

rozważyć ich ważność w świetle art. 18 §1 i § 2 k.p. Jak bowiem wywiedziono

powyżej zgodnie z brzmieniem przepisów powszechnie obowiązujących powódka D.

K. (od października 2022 r.) jak i pozostałe powódki (w całym spornym okresie)

powinny być kwalifikowane do grupy 2 a nie niższej. Co za tym idzie ustalenie przez

strony odmiennych, mniej korzystnych warunków wynagradzania na drodze

porozumienia stron jest dotknięte sankcją nieważności.

Ostatecznie, na stanowisku specjalistki pielęgniarki wymagane było m.in.

wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku pielęgniarstwa z określoną

specjalizacją. Takie wykształcenie odpowiada 2. grupie zaszeregowania płacowego.

Skoro powódki takie wykształcenie zdobyły i dotychczas było uznawane jako

wymagane na potrzeby kwalifikowania do grupy zaszeregowania, a jednocześnie

I PSK 182/26

7

zajmują stanowiska pielęgniarek specjalistek, to ich wynagrodzenia powinny być

współkształtowane przez współczynnik pracy z tej właśnie grupy wynoszący 1,29.

Od lipca 2022 roku powódki powinny były otrzymywać więc wynagrodzenie

zasadnicze w wysokości 7 304,66 zł brutto miesięcznie.

Z powyższych względów powództwo zasługiwało, zdaniem Sądu Rejonowego

na uwzględnienie co do zasady. W przypadku powódek M. B. i D. K. pomniejszono

dochodzone pozwem kwoty o dni korzystania przez nie z urlopów związanych z

rodzicielstwem - przy czym sam fakt korzystania z tych urlopów oraz wymiar

nieobecności w pracy był między stronami bezsporny (m.in. załączono do pozwu

wydruki naliczenia wynagrodzenia powódek za sporne okresy z odręcznymi

notatkami co do dni nieobecności w pracy).

Na skutek apelacji pozwanego szpitala Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem

z 5 grudnia 2024 r., oddalił apelację (pkt I) oraz zasądził od pozwanego na rzecz

powódek zwrot kosztów zastępstwa prawnego w postepowaniu apelacyjnym (pkt II).

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan

faktyczny i dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania wskazanych w

uzasadnieniu rozstrzygnięcia przepisów prawa. Sąd odwoławczy w całości podzielił

te ustalenia faktyczne i poglądy prawne, przyjmując je za własne.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy rozstrzygnął przedmiot sprawy

i w tym celu zbadał materialną podstawę żądań, którą słusznie upatrywał wyłącznie

w niespornym stanie faktycznym i powszechnie obowiązujących przepisach. Wobec

tego prawidłowo i zasadnie pominął dowody osobowe jako nieistotne dla

rozstrzygnięcia sprawy (art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy, mając na uwadze

liczbę wniosków, uznał, że zmierzały one jedynie do przedłużenia postępowanie

(art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c.). Strona pozwana dowodami z zeznań ponad dwudziestu

świadków zamierzała wykazać nie tyle istotne dla sprawy fakty, ile sposób

interpretacji i realizacji powszechnie obowiązujących przepisów, których analiza i

interpretacja należy do sądu.

Nie doszło też zdaniem Sądu Okręgowego do naruszenia zasady jawności i

kontradyktoryjności postępowania przez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu

niejawnym. Taką możliwość daje sądowi art. 1481 k.p.c., zgodnie z którym Sąd może

rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, w szczególności wtedy, gdy po

złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, sąd uzna - mając na

względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych

I PSK 182/26

8

- że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, chyba, że strona w pierwszym

piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie. Takiego wniosku

strona pozwana nie złożyła. W konsekwencji uznając, że stan faktyczny sprawy

istotny dla jej rozstrzygnięcia jest w całości bezsporny, Sąd pierwszej instancji nie był

zobowiązany do wskazywania w uzasadnieniu wyroku na których dowodach się

oparł, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zatem nie doszło do

naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c.

Dalej Sąd Okręgowy podniósł, że przyczyną konfliktu o zasięgu krajowym

miedzy pielęgniarkami i położnymi a zatrudniającymi je podmiotami leczniczymi, w

który wpisuje się niniejsza sprawa jest nałożony przez art. 3 ust. 1 ustawy z 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2139),

do 1 lipca 2022 r. na podmiot leczniczy obowiązek podwyższenia wynagrodzenia

zasadniczego pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika

działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny,

którego wynagrodzenie zasadnicze jest niższe od najniższego wynagrodzenia

zasadniczego, ustalonego jako iloczyn współczynnika pracy określonego w

załączniku do ustawy i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w

gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez

Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski", do wysokości nie niższej niż najniższe

wynagrodzenie zasadnicze. W związku z powyższym od 2 lipca 2022 r.

wynagrodzenie zasadnicze pracownika wykonującego zawód medyczny oraz

pracownika działalności podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód

medyczny, nie może być niższe niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze ustalone w

sposób określony w ustawie na datę 1 lipca 2022 r. (art. 3 ust. 4).

Do 30 czerwca 2022 r. pracodawca nie miał obowiązku wskazywać

pracownikowi, do której grupy zawodowej określonej w załączniku do ustawy

zaliczane jest zajmowane przezeń stanowisko pracy. Warunki z ustawy były

spełnione, jeżeli pracownik otrzymywał wynagrodzenie nie mniejsze niż grupa

zawodowa odpowiadająca jego kwalifikacjom. Sytuacja ta uległa zmianie wskutek

nowelizacji ustawy. Od 1 lipca 2022 r. w umowie o pracę pracowników wykonujących

zawód medyczny lub pracowników działalności podstawowej, innych niż pracownicy

wykonujący zawód medyczny, wskazuje się, do której grupy zawodowej określonej

I PSK 182/26

9

w załączniku do ustawy jest zaliczone zajmowane przez danego pracownika

stanowisko pracy (art. 5a). Pracodawca więc został obciążony obowiązkiem

precyzyjnego przyporządkowania zajmowanego przez pracownika stanowiska do

konkretnej grupy zawodowej, co winno znaleźć odzwierciedlenie w stosownym

zapisie umowy o pracę.

Ustawą nowelizującą ww. ustawę z 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw,

dokonano zmiany części postanowień ustawy z 8 czerwca 2017 r. Zmianie uległ

przede wszystkim, przyjmujący formę tabeli, załącznik do ustawy wymieniający grupy

zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku, nadto

określający przypisanym wyżej wymienionym grupom współczynnik pracy. Do grupy

2 zakwalifikowano m.in pielęgniarki z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa

albo położne z tytułem zawodowym magister położnictwa, z wymaganą specjalizacją

w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.

Dla tej grupy zawodowej współczynnik pracy określono na poziomie 1,29. Natomiast

do grupy 5 tabeli zakwalifikowano m.in. pielęgniarki, położne z wymaganym wyższym

wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarki, położne z wymaganym

wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją albo pielęgniarki, położne

ze średnim wykształceniem i specjalizacją. Współczynnik pracy dla tej grupy wynosi

1.02.

Sąd Okręgowy podkreślił, że różnice pomiędzy współczynnikami pracy

pomiędzy poszczególnymi grupami w poprzednio obowiązującym załączniku i tym

obowiązującym od 1 lipca 2022 r. są praktycznie takie same, jak również wzrost

współczynnika dla tych grup w nowym załączniku również jest podobny.

W obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 26 maja 2022 r. o zmianie

ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw,

załączniku dotyczącym współczynników pracy do grupy 7 zakwalifikowano bowiem

pielęgniarkę z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położną z tytułem

zawodowym magister położnictwa, która uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie

pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia. Dla tej

grupy zawodowej współczynnik pracy określono na poziomie 1,06. Natomiast do

grupy 8 zakwalifikowano pielęgniarkę albo położną, która uzyskała tytuł specjalisty w

I PSK 182/26

10

dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia,

albo pielęgniarkę z tytułem zawodowym licencjat albo magister pielęgniarstwa albo

położną z tytułem zawodowym licencjat albo magister położnictwa. Współczynnik

pracy dla tej grupy wynosił 0,81.

W ocenie Sądu Okręgowego, wskazuje to wyraźnie, że ustawodawca

zmieniając załącznik zmienił wyłącznie numerację grup oraz podwyższył wysokość

współczynnika pracy z zachowaniem uprzednio obowiązujących różnic w jego

wysokości w ten sposób, aby wysokość wynagrodzenia odpowiadała wzrostowi

kosztów życia spowodowanych m.in. inflacją.

Sąd ten podkreślił, że kwalifikacje pielęgniarek zakwalifikowanych do grupy 2

i 5 różnią się jedynie tym, że wobec tych z grupy 2 wymagany jest tytuł zawodowy

magistra, a wobec tych z grupy 5 tytuł magistra nie jest wymagany. Istotne zatem jest

ustalenie czy na stanowisku zajmowanym przez powódki zatrudnione jako

pielęgniarki specjalistki tytuł magistra jest wymagany (w przypadku D. K. w okresie

od lipca do września 2022 r. spór dotyczy zaliczenia jej do grupy 6 zamiast do grupy

5). Przy czym kwestia tych wymagań winna być oceniana aktualnie, tj. po określeniu

aktualnych wymagań w zakresie kwalifikacji przypisanych do danego stanowiska.

Kwalifikacje wymagane od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk w

podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami zostały uregulowane w

rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji

wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w

podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Z rozporządzenia nie można

jednoznacznie wywnioskować czy tytuł magistra jest kwalifikacją wymaganą i

niezbędną do piastowania omawianego stanowiska. Okoliczność ta nie została

doprecyzowana przez stronę pozwaną. Jasne jest natomiast jakie kwalifikacje nie są

konieczne oraz to, że z pewnością, aby zostać pielęgniarką specjalistą należy

uzyskać tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji

zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania.

Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy słusznie wskazał, że w

okolicznościach niniejszej sprawy, powołane przepisy powinny być interpretowane

łącznie, z uwzględnieniem tego, że stanowią integralną część systemu organizacji

służby zdrowia. Zatem należy uznać, że kwalifikacje wymagane, o których mowa w

obowiązującym od lipca 2022 r. załączniku do ustawy z 8 czerwca 2017 r. to

kwalifikacje zgodne z wyżej powołanym rozporządzeniem. Wobec tego kwalifikacje

I PSK 182/26

11

posiadane przez powódki należy uznać za wymagane na zajmowanym przez nie

stanowiskach w rozumieniu załącznika do ustawy z 8 czerwca 2017 r. i jako takie

winny stanowić podstawę do zaliczenia ich do grupy 2. Sąd pierwszej instancji

słusznie wskazał także, że przed wejściem w życie nowelizacji dokonanej ww.

ustawą z 26 maja 2022 r., strona pozwana w pełni uznawała wszystkie kwalifikacje

zawodowe powódek, w tym ich wykształcenie na poziomie wyższym magisterskim

ze specjalizacją. Znajdowało to odzwierciedlenie w wysokości wypłacanego

wynagrodzenia, zmiany wysokości wynagrodzenia po osiągnięciu specjalizacji a

także w treści zgłoszenia powódek do NFZ. Skoro powódki (z wyjątkiem D. K.) były

wykazane jako osoby zajmujące stanowisko przypisane do 7 grupy zawodowej na

podstawie ustawy z 8 czerwca 2017 r. według stanu prawnego na 1 lipca 2021 r. to

należy przyjąć, że pracodawca wymagał od nich kwalifikacji wykazanej w tej grupie

zawodowej czyli - tytułu zawodowego magister pielęgniarstwa i tytułu specjalisty w

dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia,

a przede wszystkim uznawał podstawę do zmiany zaszeregowania po uzyskaniu

tytułu magistra. W sprawie nie zostało wykazane, aby te wymagania szpitala uległy

zmianie. Grupa zawodowa 2 określona w załączniku do obecnie obowiązujących

przepisów ustawy reguluje wynagrodzenie zasadnicze m.in. pielęgniarki z tytułem

zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z

wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej

zastosowanie w ochronie zdrowia, czyli takiej samej grupy jak poprzednio

uregulowano w grupie 7. Nie ulega wątpliwości, że na stanowisku specjalistki

pielęgniarki wymagana jest specjalizacja, powódki posiadają również tytuł zawodowy

magister pielęgniarstwa. Są zatem pielęgniarkami „z tytułem zawodowym magister

pielęgniarstwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w

dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia”. I takich kwalifikacji wymagał

od nich pracodawca o czym świadczy jednoznacznie informacja, o której mowa w

§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 lipca 2021 r. zmieniającego

rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki

zdrowotnej przekazana przez pozwany szpital do NFZ w lipcu 2021 r. Zatem ich

wynagrodzenie zasadnicze od 1 lipca 2022 r. zdaniem Sądu drugiej instancji winno

być określane według współczynnika pracy - 1,29.

Dokonując z dniem 1 lipca 2022 roku zaszeregowania powódek do grupy 5,

niewątpliwie doszło do pogorszenia ich warunków płacy - zaszeregowano ich do

I PSK 182/26

12

grupy dalszej, właściwej dla pracowników z niższymi kwalifikacjami, obniżając także

współczynnik pracy z 1,06 do 1,02. Bez wątpienia zatem doszło od 1 lipca 2022 r. do

faktycznego pogorszenia warunków zatrudnienia powódek w zakresie

wynagrodzenia. Skoro powódki do końca czerwca 2022 r. były konsekwentnie

kwalifikowane przez stronę pozwaną do ówczesnej grupy 7, to również od 1 lipca

2022 r. powinny być kwalifikowane w oparciu o te same co uprzednio kryteria.

Przepisy ww. ustawy nie uległy zmianom, które uzasadniałyby przyjęcie innych

kryteriów. Zmiana ustawy miała na celu podwyższenie wynagrodzenia wszystkim

grupom zawodowym wymienionym w załączniku, a więc nowelizacja ustawy, w

oczywisty sposób prowadziła do polepszenia warunków płacy powódek. Wobec

braku zmiany sytuacji prawnej i faktycznej powódek po 1 lipca 2022 r. powinny one

otrzymywać wynagrodzenie według współczynnika 1,29 przypisanego dla 2 grupy

zawodowej, która odpowiada zdobytym przez powódki kwalifikacjom. Natomiast

pozwany pracodawca dokonał degradacji sytuacji ekonomicznej powódek do niższej

grupy zawodowej.

W ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Rejonowy nie naruszył art. 3 ust. 1

ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.

Sąd ten dokonał prawidłowej wykładni przewidzianego w załączniku do ustawy

pojęcia „kwalifikacje wymagane”. Prawidłowo wskazał, że ustawodawca odwołał się

do kategorii wykształcenia „wymaganego” na danym stanowisku, przy czym trafnie

zauważył, że powszechnie obowiązujące przepisy zawierają regulacje odnośnie

kwalifikacji wymaganych na stanowisku pielęgniarki specjalisty, a na takim

stanowisku zatrudniona była powódka.

Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, kwalifikacje podane w grupach 2 i

5 załącznika do ww. ustawy należy odczytywać łącznie z przepisami obowiązującego

w lipcu 2022 r. - bo tego miesiąca dotyczył spór o wysokość wynagrodzenia – ww.

rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 lipca 2011 r. i stanowiącego jego integralną

część załącznika, określającego kwalifikacje wymagane od pracowników na

poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych.

Nie doszło także w ocenie Sądu Okręgowego do naruszenia art. 183c § 1 i § 3

k.p., skoro powódki wykonują wprawdzie tę samą pracę, jednak mają wyższe

kwalifikacje, co nie stawia ich na równi z pracownikami, którzy takich kwalifikacji nie

I PSK 182/26

13

posiadają inaczej mówiąc inne, wyższe kwalifikacje stanowią przesłankę różnicującą

i pozwalają na ustalenie wyższego wynagrodzenia.

Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wniósł pozwany szpital w

odniesieniu do powódek D. K., J. P. i M. M. Zaskarżając wyrok w całości skarżący

wniósł o jego uchylenie w całości oraz wyroku pierwszej instancji i zniesienie

postępowania w obu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji oraz rozstrzygnięcia o kosztach za obie instancje i

kosztach postępowania kasacyjnego. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie w

całości zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania apelacyjnego i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania przy

uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.

W przypadku stwierdzenia podstaw skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i jego zmianę przez orzeczenie o oddaleniu powództwa w

całości oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem

kosztów dotychczasowego postępowania.

W podstawach skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów

prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. 2022, poz. 2139), § 1

pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji

wymaganych od pracowników zw. z poz. 2 i 5 tabeli „Współczynniki pracy"

stanowiącej Załącznik do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia i art. 78 § 1 k.p. oraz art. 183c § 1 i § 3 k.p.

Skarżący zarzucił również naruszenia przepisów postępowania skutkujące

nieważnością postępowania tj. art. art. 382 k.p.c. i 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227

k.p.c. i art. 20512 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 387 § 21 k.p.c., art. 232 k.p.c. oraz art.

386 § 2 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt. 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c.,

art. 232, art. 20512 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. i art. 1481 § 1 i 3 k.p.c.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał

na potrzebę dokonania wykładni przepisów ustawy z dnia z 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych tj. art. 3 ust. 1 i 4, art. 3a ust.

1 i 3 i art. 5a oraz treści tabeli „Współczynniki pracy” - stanowiącej załącznik do tej

ustawy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji

I PSK 182/26

14

wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w

podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz.U. Nr 151, poz. 896).

Skarżący podniósł, że powyższe przepisy budzą poważne wątpliwości

interpretacyjne. W jego ocenie w celu zapewnienia jednolitości orzecznictwa

wykładni wymagają następujące kwestie:

1. Jak należy interpretować pojęcie „kwalifikacje wymagane” na danym

stanowisku pracy, o których mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.

o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia?

2. Czy kwalifikacje wymagane na danym stanowisku pracy, o których mowa w

załączniku do ww. są kwalifikacjami wymaganymi przez pracodawcę czy

ustawodawcę?

3. Czy pojęcie „kwalifikacji wymaganych” w przypadku tego samego

stanowiska pracy może oznaczać różny poziom wykształcenia, w zależności od tego

jakie wykształcenie posiada osoba zatrudniona na danym stanowisku?

4. Czy podwyższenie przez pielęgniarkę lub położną kwalifikacji i uzyskanie

dyplomu magistra (mimo, że nie jest to kwalifikacja wymagana przez pracodawcę na

danym stanowisku pracy) powinno powodować automatycznie zmianę

zaszeregowania do wyższej grupy zawodowej określonej w tabeli załącznika do

ustawy?

5. Czy wprowadzony od 1 lipca 2022 r. obowiązek zaszeregowania

pielęgniarek lub położnych do wyższej grupy zawodowej określonej w tabeli

załącznika do ww. ustawy powinien zostać wprowadzony w drodze wypowiedzenia

zmieniającego warunki pracy i płacy oraz czy uzasadnieniem tego wypowiedzenia

może być zmiana przepisów ustawy?

6. Czy pracodawca może dokonać zróżnicowania wynagrodzenia

zasadniczego przysługującego pielęgniarkom lub położnym (od 1 lipca 2025 r. o

kwotę 2 209 zł brutto), które są zatrudnione na tym samym stanowisku pracy oraz

faktycznie wykonują taką samą pracę, ze względu na posiadane przez pielęgniarki

lub położne wykształcenie magisterskie (mimo, że nie jest to kwalifikacja wymagana

przez pracodawcę na danym stanowisku pracy)?

Skarżący podniósł, że kwestia dotycząca wynagrodzeń pielęgniarek i

położnych uregulowanych na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia budzi liczne kontrowersje, a przepisy tej

ustawy budzą poważne wątpliwości i wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów.

I PSK 182/26

15

Dotyczy to w szczególności art. 3 ust. 1 i 4, art. 3a ust. 1 i 3 i art. 5a tej ustawy oraz

treści tabeli „Współczynniki pracy" - stanowiącej załącznik do ustawy, w brzmieniu

obowiązującym od 29 czerwca 2022 r. wprowadzonym ustawą z 26 maja 2022 r. o

zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych

innych ustaw.

Zdaniem skarżącego drugą przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania jest sytuacja, w której Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy wydały wyroki w

warunkach nieważności postępowania naruszając art. 379 pkt. 5 k.p.c. w zw.

z art. 227 k.p.c., art. 232, art. 20512 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. i art. 1481

§ 1 i 3 k.p.c. Tym samym pozwany został pozbawiony możliwości obrony swych praw.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c. nieważność

postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych

praw. W orzecznictwie Sądu Najwyższego został wyrażony pogląd, że nieważność

postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy strona

procesu, wbrew swej woli, zostaje faktycznie pozbawiona możności działania. Jest

tak, gdy w wyniku wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących

skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego,

strona nie mogła wbrew swej woli brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego

istotnej części (por. wyrok SN z 23 maja 2027 r., III CSK 32/16].

Sąd Rejonowy nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego, a

wnioski dowodowe istotne dla ustalenia spornego między stronami stanu

faktycznego zgłoszone przez stronę pozwaną, tzn. dowody z przesłuchania

świadków jak i dowody z dokumentów zostały przez Sądy pominięte. Efektem

pominięcia wszystkich dowodów zgłaszanych przez strony było błędne uznanie

przez Sąd Rejonowy „istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności jako bezsporne”.

Wszystkie te okoliczności zostały wymienione w petitum skargi. Zdaniem skarżącego

trudno uznać, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł szeregu okoliczności faktycznych

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które były pomiędzy stronami sporne. Jedyne

okoliczności bezsporne w niniejszej sprawie dotyczyły miejsca pracy, okresu

zatrudnienia i stanowisk zajmowanych przez powódki - co wynikało bezpośrednio z

akt osobowych.

W ocenie skarżącego Sąd naruszył również art. 148 § 1 k.p.c. i art. 1481 § 1 i

3 k.p.c. przez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Sąd Rejonowy nie

I PSK 182/26

16

przeprowadził rozprawy, mimo stanowisk stron zgłoszonych w pierwszych pismach

procesowych o rozpoznanie sprawy, na rozprawie oraz zgłoszenie wniosku o

wysłuchanie strony na rozprawie. Wydanie wyroku przez sąd pierwszej instancji z

naruszeniem art. 1481 § 3 k.p.c. skutkuje pozbawieniem strony możliwości obrony

praw, a w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379

pkt 5 k.p.c. Stanowi to okoliczność uwzględnianą przez sąd odwoławczy z urzędu

stosownie do art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów apelacji i uznał,

że nie doszło do naruszenia zasady jawności i kontradyktoryjności postępowania

przez rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy na posiedzeniu niejawnym, mimo że

wydanie wyroku przez sąd z naruszeniem art. 1481 § 3 k.p.c. skutkowało

pozbawieniem pozwanego możliwości obrony swych praw, a w konsekwencji

powodowało nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki D. K., J. P. i M. M. wniosły o

odmowę przyjęcia jej do rozpoznania. W sytuacji przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania powódki wniosły o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, gdy zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych wyżej okoliczności, a jego

uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest

bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

I PSK 182/26

17

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi

na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

na potrzebę wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości i

rozbieżność w orzecznictwie oraz na występowanie w sprawie nieważności

postępowania.

W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej

idącego zarzutu zaistnienia w postępowaniu przed Sądem Rejonowym nieważności

postępowania.

Skarżący podnosząc zarzut nieważności postępowania wskazał na dwie

kwestie uzasadniające jej zaistnienie, przy czym przede wszystkim zarzucił, że Sąd

Rejonowy nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego, a wnioski

dowodowe istotne dla ustalenia spornego między stronami stanu faktycznego,

zgłoszone przez stronę pozwaną, tzn. dowody z przesłuchania świadków jak i

dowody z dokumentów zostały przez Sąd pominięte. Efektem pominięcia wszystkich

dowodów zgłaszanych przez strony było błędne uznanie przez Sąd Rejonowy

„istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności jako bezspornych”. Wszystkie te

okoliczności zostały wymienione w punkcie 2a petitum skargi. Zdaniem skarżącego

trudno uznać, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł szeregu okoliczności faktycznych

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które były pomiędzy stronami sporne. Jedyne

okoliczności bezsporne w niniejszej sprawie dotyczyły miejsca pracy, okresu

zatrudnienia i stanowisk zajmowanych przez powódki - co wynikało bezpośrednio z

akt osobowych.

Odnosząc się do tego zarzutu przypomnieć wpierw należy, że badanie w

postępowaniu kasacyjnym nieważności postępowania przed sądem pierwszej

instancji ma charakter pośredni i jest możliwe, gdy skarżący w ramach drugiej

podstawy kasacyjnej zarzuca sądowi drugiej instancji naruszenie art. 378 § 1 w

związku z art. 386 § 2 k.p.c., przez nieuwzględnienie nieważności postępowania

przed sądem pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lutego

2000 r., III CKN 1204/99, LEX nr 51569 oraz wyrok z 11 stycznia 2006 r.,

III CK 328/05, LEX nr 448044).

Takie uchybienie sądu drugiej instancji może być jednak skuteczną podstawą

skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

przed sądem drugiej instancji (wyroki Sądu Najwyższego: z 21 listopada 1997 r.,

I PSK 182/26

18

I CKN 825/97, OSNC 1998 Nr 5, poz. 8; z 20 lutego 1998 r.,