Pielęgniarki z bloku operacyjnego i płace zależne od wykształcenia. SN odmówił kasacji

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 4 marca 2025 r., IV Pa 63/24

oddalił apelację Szpitala w R. (pozwany) od wyroku Sądu Rejonowego z 12 marca

2024 r., IV P 190/23 zasądzającego od pozwanego na rzecz E. B. i W. P. (powódki)

odpowiednio kwoty 70.165,73 zł i 70.079,33 zł tytułem odszkodowania za

naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu za okres od 1 lipca 2021 r.

do 31 stycznia 2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

I PSK 240/26

2

W sprawie ustalono, że E. B. ukończyła Liceum Medyczne Pielęgniarstwa w

P. w 1983 r. i uzyskała prawo wykonywania zawodu pielęgniarki. Od dnia 1 sierpnia

1983 r. została zatrudniona w pozwanym szpitalu na stanowisku pielęgniarki, a

następnie - starszej pielęgniarki. Podstawiono jej pisemny zakres czynności

pielęgniarki instrumentariuszki. Powódka W. P. ukończyła Medyczne Studium

Zawodowe w P. w 1984 r. i po złożeniu egzaminu z przygotowania zawodowego

uzyskała prawo wykonywania zawodu pielęgniarki. Od dnia 1 września 1984 r.

została zatrudniona w pozwanym szpitalu na stanowisku pielęgniarki, a następnie -

starszej pielęgniarki. Podstawiono jej pisemny zakres czynności pielęgniarki

instrumentariuszki. Powódki zatrudnione są na bloku operacyjnym Kliniki Chirurgii

Ogólnej i Onkologicznej. Od 1 listopada 2023 r. zajmują stanowisko pielęgniarki

specjalisty z uwagi na ukończenie szkolenia specjalistycznego.

W ocenie orzekających w sprawie Sądów wynagrodzenie powódek i

pielęgniarek z wyższym wykształceniem i specjalizacją zatrudnionych w Klinice

Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, wykonujących tę samą pracę, znacząco się

różniło. Sąd przytoczył różnice w wysokości wynagrodzeń powódek i innych

pracowników. Stwierdził, ze pracodawca nie wykazał, iż zastosowane przez niego

kryterium dyferencjacji wynagrodzeń odnosiło się do cechy istotnej, relewantnej,

usprawiedliwiającej zróżnicowanie wysokości wynagrodzenia zasadniczego. Poza

wykształceniem nie było żadnych innych kryteriów różnicujących wynagrodzenie

zasadnicze pielęgniarek i pielęgniarza w Klinice Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej.

Najwyższe wynagrodzenie (ostatnio według wskaźnika z grupy 2) przysługiwało

pielęgniarkom legitymującym się wyższym wykształceniem, magisterskim i

specjalizacją.

Dowody zgromadzone w sprawie potwierdziły, że wszystkie osoby

zatrudnione u pozwanego na stanowiskach pielęgniarek specjalistów w Klinice

Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej miały ten sam zakres obowiązków, uprawnień i

odpowiedzialności. Pracowały w tym samym wymiarze czasu pracy. Pracodawca,

układając grafiki, czy też powierzając wykonanie określonych czynności, nie brał

pod uwagę wykształcenia pracowników. Uwzględniając powyższe, pozwany,

domagając się oddalenia powództwa, powinien wykazać, że wykształcenie

I PSK 240/26

3

poszczególnych pielęgniarek było cechą relewantną przy udzielaniu świadczeń

medycznych, czemu - również zdaniem Sądu Okręgowego — nie sprostał.

Sąd Okręgowy wskazał, że podstawowym i pierwotnym przedmiotem

działalności pozwanego jest wykonywanie działalności leczniczej, o której mowa w

art. 3 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej. Pozwany szpital z dniem

1 stycznia 2023 r. zmienił właściciela z samorządu województwa na Uniwersytet […]

oraz nazwę z „Kliniczny na „Uniwersytecki", ale zmiana ta nie spowodowała zmiany

zakresów obowiązków lub odpowiedzialności pielęgniarek, czy obowiązku

posiadania innych kwalifikacji niż wymagane do świadczenia pracy w pozwanym

szpitalu. Pomimo zmiany nazwy, pozwany nie wymagał od pracowników zmiany

kwalifikacji, czy też podwyższania wykształcenia. Sąd Okręgowy stwierdził, że

analiza materiału dowodowego oraz twierdzeń pozwanego wskazuje, że jedynym

powodem zróżnicowania wynagrodzenia powódek i pielęgniarek z wykształceniem

wyższym i specjalizacją, była interpretacja ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Pozwany uznał, że ustawa uzależnia

wysokość najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników medycznych od

posiadanego przez nich wykształcenia, nie zaś od wykształcenia wymaganego na

stanowisku, na którym zatrudniony jest dany pracownik. Jednocześnie zastosował

powyższą ustawę samodzielnie, w oderwaniu od konstytucyjnej zasady równości

praw (art. 32 Konstytucji RP) oraz ww. przepisów Kodeksu pracy.

Sąd Okręgowy przytoczył m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 18 września

2008 r. (II PK 27/08) w którym Sąd ten wskazał, że zawarte w art. 183c § 1 k.p.

pojęcia jednakowej pracy oraz pracy o jednakowej wartości mają różne znaczenia.

W sytuacji, gdy w strukturze organizacyjnej pracodawcy występują stanowiska, na

których świadczona jest jednakowa praca (rozumiana jako praca taka sama pod

względem rodzaju i kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania oraz jej ilości i

jakości), nie zachodzi konieczność porównywania — za pomocą kryteriów

określonych w § 3 - prac różniących się rodzajowo. W wyroku z 12 stycznia 2010 r.,

I PK 138/09 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „jednakowa praca” w rozumieniu art. 183c

k.p., odnosi się nie do nazwy stanowiska, lecz do wykonywanych przez

pracowników obowiązków (powołano także wyroki Sądu Najwyższego z 29

I PSK 240/26

4

listopada 2012 r., II PK 112/12 i z 14 maja 2014 r., II PK 208/13). Podkreślono, że

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stoi jednocześnie na stanowisku, że

różnicowanie wynagrodzeń pracowników jest dopuszczalne na kanwie stażu pracy,

które to kryterium obiektywne i bezpośrednio związane z doświadczeniem

zawodowym danej osoby, niezbędnym do wykonywania pracy określonego rodzaju

(wyrok TSUE z 17 października 1989 r., C-109/88). Pracodawca różnicując

wynagrodzenie mógł się bronić przed zarzutem dyskryminacji, powołując się na

różne staże pracowników, jak również kryterium kwalifikacji czy wykształcenia.

W ocenie Sądu Okręgowego analiza materiału dowodowego oraz twierdzeń

pozwanego wskazywała, że jedynym powodem zróżnicowania wynagrodzenia

powódek i pielęgniarek z wykształceniem wyższym i specjalizacją, była

interpretacja ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2139). Pozwany uznał, że ustawa uzależnia

wysokość najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników medycznych od

posiadanego przez nich wykształcenia, nie zaś od wykształcenia wymaganego na

stanowisku, na którym zatrudniony jest dany pracownik. Jednocześnie zastosował

powyższą ustawę samodzielnie, w oderwaniu od konstytucyjnej zasady równości

praw (art. 32 Konstytucji RP) oraz przepisów Kodeksu pracy.

Sąd Okręgowy ocenił, że pozwany w niniejszej sprawie nie wykazał, aby

dodatkowe kwalifikacje formalne pielęgniarek (wyższe wykształcenie magisterskie i

specjalizacja) przełożyły się na różny sposób wykonywania pracy w porównaniu z

pracą powódek. Tym samym, nie udowodnił, aby istniały podstawy znacznego

różnicowania wynagrodzenia tych pracowników i naruszył zasadę równego

traktowania w zatrudnieniu. Pozwany nie wdrożył i nie stosuje żadnej metody

badania przydatności wykształcenia magisterskiego i specjalizacji w Klinice

Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, w której powódki wykonują swoją pracę i

przełożenia tego wykształcenia na zakres obowiązków, jakość i ilość świadczonej

pracy.

Sąd Okręgowy uznał, że dodatkowe kwalifikacje formalne (wyższe

wykształcenie i szkolenie podyplomowe niewymagane dla pracy na danym

stanowisku) mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia konkretnych pracowników

I PSK 240/26

5

jedynie wówczas, gdy ich uzyskanie przekłada się na różny sposób wykonywania

przez nich pracy. Jeżeli efekt wykonywania takiej samej pracy przez

porównywalnych pracowników, pomimo posiadania przez część z nich

dodatkowych kwalifikacji, jest taki sam, to występujące pomiędzy nimi różnice w

wynagrodzeniu naruszają zasadę równych praw w zatrudnieniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył pozwany

zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na podstawach:

1) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie: ar. 387 § 21 pkt 2 w zw. z

art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c.; art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3

ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed

Trybunałem Konstytucyjnym (jednolity tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 2393 ze zm.); 2)

naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 9 § 1 k.p.; art. 5a w zw. z

załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 2139 ze zm.; art. 89 ust. 1 i ust. 3

ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (jednolity tekst: Dz.U. z

2018 r., poz. 2190 ze zm.); art. 183c § 1 i § 3 k.p. w zw. z art. 183d § k.p.; art. 78 § 1

k.p.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu

sądowi pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za wszystkie

instancje, w tym także o kosztach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił

tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, „bowiem Sąd drugiej instancji rażąco

naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd zignorował stanowisko i

zarzuty strony pozwanej albo uznając je za niezasadne albo milcząc na ich temat,

co wskazuje, że nie zostały one szczegółowo i w pełni przeanalizowane i

zweryfikowane przez Sąd w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tym

samym w ocenie strony pozwanej Sąd II instancji nie rozpoznał merytorycznie

apelacji i nie odniósł się szczegółowo do stanowiska pozwanego zawartego w

skardze apelacyjnej przez, co nie została wypełniona w sposób prawidłowy kontrola

instancyjna wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia. Naruszenie to miało istotny

wpływ na wydanie zaskarżonego orzeczenia (choć formalnie nastąpiło już po

I PSK 240/26

6

ogłoszeniu wyroku). Równocześnie Sąd naruszył przepisy prawa materialnego,

bowiem Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnie zastosowanych lub niewłaściwe

zinterpretowanych przepisach prawa pracy. Ponadto Sąd naruszył także szereg

przepisów Kodeksu pracy, czego konsekwencją było przyjęcie nieuzasadnionego

poglądu, iż „przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu przez

pracodawcę przepisów Kodeksu pracy”. Z tych też powodów należy uznać niniejszą

skargę kasacyjną za oczywiście uzasadnioną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki wniosły o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie jej oddalenie skargi kasacyjnej oraz

zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z powódek kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości prawne

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3), lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej trzeciej instancji, zaś

skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje wyłącznie z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Skarga kasacyjna służy bowiem

realizacji interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu

Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn

kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku

I PSK 240/26

7

przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej

argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym

rozpoznawaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 października 2024 r.,

III USK 380/23). Dlatego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi

kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego wymogu powinno przybrać

postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie

występujące w sprawie okoliczności i argumenty prawne pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił

w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają

ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie

na etapie "przedsądu", natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia. Choć dla obu tych elementów konstrukcyjnych

skargi kasacyjnej argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach

"przedsądu" bada tylko wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania okoliczności uzasadniające podjęcie takiej decyzji procesowej, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Dlatego też skarga

kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie

musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów

konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest

wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes

I PSK 240/26

8

publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa.

W niniejszej skardze kasacyjnej odwołujący się powołał się na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarga jest

oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek

oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być

rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo

powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zamiast wielu zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2025 r., III PSK 12/25, LEX nr 3900296;

z 23 czerwca 2025 r., III PSK 59/25, LEX nr 3899558; z 14 maja 2025 r., III PSK

175/24, LEX nr 3873594 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo Sądu

Najwyższego). Oczywiste naruszenie prawa jest możliwe do przyjęcia tylko

wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby

głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej

wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są

zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez

doszukiwania się ich znaczenia, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa. Jeżeli

przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie

skarżącego, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.),

powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym

wyraża się ta "oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia

(zamiast wielu zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., I USK

262/24 i powołane tam orzecznictwo).

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) - jako przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania -

wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi

oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ

28/06 LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9

stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07,

I PSK 240/26

9

LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września

2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi

wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do

rozpoznania - z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt

4 k.p.c. - niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów

prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby

wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu przepisów i

doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września

2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr

375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK

11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca

2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP

2004 r. Nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11

kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX

nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 3 października 2013 r., III SK

11/13, LEX nr 1380967).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia powyższych wymagań i nie wykazuje, aby w sprawie występował stan

"oczywistej zasadności" skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Oczywista zasadność skargi nie jest widoczna przy lekturze samego uzasadnienia

wyroku. Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone

m. in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2025 r., III PSK 164/25 w

analogicznej sprawie, w której skarżący powołał się również na przesłankę

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Dla przypomnienia, w uzasadnieniu

wskazanego postanowienia Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 183c k.p. stanowi, że

I PSK 240/26

10

pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub

za pracę o jednakowej wartości (§ 1), a pracami o jednakowej wartości są prace,

których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji

zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych

przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej

odpowiedzialności i wysiłku (§ 3). Mierniki wskazane w tym przepisie zostały

wymienione alternatywnie i jest to alternatywa rozłączna. Nie można ich stosować

zamiennie ani definiować pierwszego z pojęć przy pomocy kryteriów

kwalifikacyjnych dotyczących drugiego. O ile ustawodawca sformułował w § 3

legalną definicję pojęcia „pracy o jednakowej wartości”, o tyle nie wyjaśnił, jak

należy rozumieć termin „jednakowa praca”.

W doktrynie prawa pracy i w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się

zatem, że prace jednakowe to prace takie same pod względem rodzaju, kwalifikacji

koniecznych do ich wykonywania, warunków, w jakich są świadczone, a także -

ilości i jakości (por. Kodeks pracy - komentarz pod redakcją Z. Salwy, Warszawa

2004, s. 71 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 18 września 2008 r., II PK 180/08,

OSNP 2010 nr 3-4, poz. 41; z 29 listopada 2012 r., II PK 112/12, LEX nr 1294658

czy postanowienia z 27 stycznia 2022 r., II PSK 199/21, LEX nr 3340985 i z

18 października 2023 r., I PSK 103/22, LEX nr 3616232). Stąd stanowisko pracy

może stanowić kryterium porównawcze w ramach ustalania „jednakowej pracy”, ale

nie jest ono wyłączne. Prace tożsame pod względem rodzaju i kwalifikacji

wymaganych do ich wykonywania na tych samych stanowiskach pracy

funkcjonujących u danego pracodawcy mogą różnić się co do ilości i jakości

(rozumianej jako sposób wywiązywania się z powierzonych obowiązków), a

wówczas nie są pracami jednakowymi w rozumieniu art. 183c § 1 k.p. Oceniając

prawo pracowników do wynagrodzenia za pracę jednakową, konieczne jest

uwzględnienie jakości i rezultatów świadczonej pracy (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 7 marca 2012 r., II PK 161/2011, OSNP 2013 nr 3-4, poz. 33). Ilość

i jakość świadczonej pracy są w świetle art. 78 § 1 k.p. podstawowymi kryteriami

oceny pracy dla potrzeb ustalania wysokości wynagrodzenia oraz stanowią

dopuszczalne przesłanki różnicowania wynagrodzenia w myśl Konwencji nr 100

Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej jednakowego wynagrodzenia dla

I PSK 240/26

11

pracujących mężczyzn i kobiet za pracę jednakowej wartości, przyjętej w Genewie

dnia 29 czerwca 1951 r. (Dz. U. z 1955 r. Nr 38, poz. 238), a także są akceptowane

w judykaturze (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2004 r., III PK 40/04,

OSNP 2005 Nr 6, poz. 76 i z dnia 9 stycznia 2007 r., II PK 180/06, LEX nr 302305).

Kryteriami takimi jak właśnie „ilość i jakość” świadczonej pracy, kierował się Sąd

Okręgowy. Dodatkowo Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 3

czerwca 2021 r., C-624/19 w sprawie przeciwko Tesco Stores Ltd. (LEX nr

3181795) stwierdził, że kwestia czy dani pracownicy wykonują taka samą prace lub

pracę takiej samej wartości, o której mowa w art. 157 TFUE należy natomiast do

sądowej oceny stanu faktycznego.

Zaskarżone orzeczenie Sądu koresponduje z art. 183c § 1 k.p., to jest zasadą

prawa pracy dotyczącą prawa pracowników do jednakowego wynagrodzenia za

jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, a to wyklucza twierdzenia

pozwanego o kwalifikowanym naruszeniu art. 183c § 1 k.p.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że pozwany nie wykazał powoływanej

przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono w myśl art. 98

§ 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

[r.g.]