Ubytek słuchu z choroby zawodowej. SN nie przyjął skargi o wyższe zadośćuczynienie

W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt V Pa 209/24, Sąd Okręgowy –

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim – w sprawie z

powództwa T. S. przeciwko pozwanej G. S.A. w K. następcy prawnego F. S.A. w K.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i skapitalizowaną rentę – na skutek apelacji

zarówno powoda, jak i pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim z 30 sierpnia 2024 r., sygn.

akt IV P 49/23, w punkcie pierwszym oddalił apelację powoda, w punkcie drugim z

apelacji pozwanego zmienił zaskarżony wyrok w punktach II i III w ten sposób, że

I PSK 310/26

2

oddalił powództwo, w punkcie trzecim zniósł wzajemnie koszty postępowania

apelacyjnego pomiędzy stronami.

Wyrokiem z 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV P 49/23, Sąd Rejonowy w

Piotrkowie Trybunalskim: w punkcie I zasądził od pozwanego na rzecz powoda

tytułem zadośćuczynienia kwotę 60.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 1 marca 2023 r. do dnia zapłaty; w punkcie II zasądził od pozwanego

na rzecz powoda tytułem odszkodowania kwotę 2.772 wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od 19 marca 2024 r. do dnia zapłaty; w punkcie III

zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem miesięcznej renty na zwiększone

potrzeby kwotę 100 zł płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności

którejkolwiek z rat; w punkcie IV w pozostałym zakresie powództwo oddalił; w

punkcie V zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.872 wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do

dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego powód zaskarżył skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano,

że skarga jest oczywiście uzasadniona – brak było bowiem podstaw do oddalenia

przez Sąd Okręgowy apelacji powoda w zakresie wysokości dochodzonego

zadośćuczynienia. Sąd Rejonowy a za nim Sąd Okręgowy w Piotrkowie

Trybunalskim, nie biorąc pod uwagę podnoszonych przez powoda jak i znanych z

urzędu okoliczności, rażąco zaniżyły wysokość przyznanego T.S. zadośćuczynienia,

uznając, że kwota 60.000 zł przy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń

Społecznych kwocie 33.990 zł, jest kwotą odpowiednią i w pełni kompensującą jego

szkodę. Kwota ta mając na uwadze obecną sytuację społeczno – ekonomiczną, jest

rażąco niewspółmierną do powstałej szkody i określonego uszczerbku, a tym

samym nie rekompensuje konsekwencji pracy przez powoda w warunkach

szkodliwych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o: 1. odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, a ewentualnie o: 2. oddalenie

skargi kasacyjnej; 3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów

zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

I PSK 310/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywana skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie powinno zawierać

argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w

ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący

wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

I PSK 310/26

4

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 3 czerwca 2025 r., II USK

191/24, Lex nr 3881666; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr 3987252).

W niniejszej sprawie stan taki nie występuje. Brakuje odpowiedniego

wywodu zawierającego argumentację, którą skarżący wykazałby walor oczywistej

zasadności jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Uzasadnienie wniosku w twierdzeniach o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

sprowadza się w istocie do prostej negacji stanowiska Sądu drugiej instancji w

zakresie oceny wysokości kwoty przyznanego powodowi zadośćuczynienia. Sąd

drugiej instancji oddalając apelację powoda od wyroku Sądu pierwszej instancji,

zaakceptował tym samym zasadność przyznania powodowi kwoty 60.000 zł tytułem

zadośćuczynienia (powód domagał się kwoty 80.000 zł). Nie jest przy tym tak, jak

to twierdzi się w uzasadnieniu wniosku, że Sądy obydwu instancji „nie biorąc pod

uwagę podnoszonych przez powoda jak i znanych z urzędu okoliczności” rażąco

zaniżyły wysokość przyznanego powodowi zadośćuczynienia, uznając, że kwota

60.000 zł przy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwocie

33.990 zł, jest kwotą odpowiednią i w pełni kompensującą jego szkodę.

Kwestia wysokości przyznanego powodowi zadośćuczynienia była

szczegółowo analizowana przez Sąd drugiej instancji. Według Sądu Okręgowego

ustalone przez Sąd Rejonowy zadośćuczynienie biorąc pod uwagę wiek powoda w

chwili stwierdzenia choroby zawodowej (64 lata), stopień doznanego przez niego

ubytku słuchu (średni), jego charakter (trwały), wysokość (30% ubytku słuchu) oraz

możliwość rekompensowania tego ubytku odpowiednio dobranymi aparatami

słuchowymi należy uznać, przy uwzględnieniu wypłaconego przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych jednorazowego odszkodowania w kwocie ponad

33.990 zł, za ustalone w adekwatnej wysokości. Nie można przypisać

odpowiedzialności pozwanemu za wynikające z naturalnego starzenia się

organizmu pogarszanie się słuchu u powoda, z uwagi na brak związku

przyczynowego tego stanu z chorobą zawodową. Pozwany może odpowiadać tylko

I PSK 310/26

5

za uszkodzenie słuchu związane z chorobą zawodową, a to ma charakter trwały i

wynosi 30%, tym samym nie może ulec już pogorszeniu. Według Sądu drugiej

instancji Sąd Rejonowy uwzględnił przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia

wypłacone powodowi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jednorazowe

odszkodowanie.

O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie przekonuje także twierdzenie

uzasadnienia wniosku, że w innej sprawie, przy podobnych okolicznościach

faktycznych, Sąd zasądził wyższe zadośćuczynienie niż w sprawie skarżącego

(powoda). Prawidłowe jest w tym zakresie stanowisko zaskarżonego wyroku, że

doznana krzywda i jej kompensata jest w każdej sprawie indywidualna i tak

powinna być oceniania. Zarówno okoliczności wpływające na wysokość

zadośćuczynienia jak i kryteria ich oceny powinny być rozważane indywidualnie w

związku z konkretną osobą pokrzywdzonego (wyroki Sądu Najwyższego z: 26

listopada 2009 r., III CSK 62/09, Lex nr 738354; 20 kwietnia 2023 r., II CSKP

344/22, LEX nr 3576667). W każdej sprawie Sąd rozstrzyga sporne kwestie w

oparciu o konkretnie (indywidualnie) ustaloną podstawę faktyczną odpowiednio do

podstawy materialnoprawnej dochodzonego roszczenia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że zadośćuczynienie

przyznawane na podstawie art. 445 § 1 k.c. ma charakter kompensacyjny, stanowi

sposób naprawienia szkody niemajątkowej wyrażającej się krzywdą w postaci

doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. O rozmiarze należnego

zadośćuczynienia pieniężnego powinien zatem decydować w zasadzie rozmiar

doznanej krzywdy: stopień cierpień (ich intensywność, czas trwania,

nieodwracalność następstw i inne podobne okoliczności). Niewymierny w pełni

charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym

samym sumy zadośćuczynienia ma pewną swobodę (zob. wyroki Sądu

Najwyższego z: 8 września 2017 r., II CSK 842/16, LEX nr 2407823; 28 lipca

2017 r., II CSK 311/16, LEX nr 2382419; postanowienie Sądu Najwyższego z 27

marca 2025 r., III PSK 30/24, LEX nr 3854798; zob. też na temat samego

charakteru odpowiedzialności m.in. Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania –

część ogólna, Warszawa 2012, s. 86; A. Śmieja (w:) System Prawa Prywatnego.

Prawo zobowiązań – część ogólna, t. 6, red. A. Olejniczak, Warszawa 2014, s. 360).

I PSK 310/26

6

Ustalenie rozmiaru krzywdy i wysokości zadośćuczynienia pozostawione jest zatem

uznaniu Sądu meriti. Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym ma ograniczone

możliwości w tym zakresie, mógłby zakwestionować ocenę Sądu meriti tylko wtedy,

gdyby była rażąco błędna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2007 r.,

I CSK 165/07, OSNC - ZD 2008, nr C, poz. 66). W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyjaśniono, że wysokość świadczeń przyznanych w innych sprawach,

choćby w podobnych stanach faktycznych, nie może stanowić dodatkowego

kryterium miarkowania zadośćuczynienia przyznanego za doznaną krzywdę.

Natomiast postulat kierowania się przy wysokości zadośćuczynienia sumami

zasądzonymi z tego tytułu w innych sprawach, pozwalający ocenić, czy na ich tle

nie jest ono nadmiernie wygórowane lub zaniżone, może być uznany za prawidłowy,

jeśli daje się pogodzić z zasadą indywidualizacji okoliczności uzasadniających

rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala

uwzględnić specyfikę konkretnego wypadku (zob. wyroki Sądu Najwyższego z

29 maja 2008 r., II CSK 78/08, I C 2009, nr 4, str. 44; z 26 listopada 2009 r., III CSK

62/09, OSNC - ZD 2010, nr C, poz. 80; i z 19 stycznia 2012 r., IV CSK 221/11,

I C 2013, nr 1, str. 45; postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2024 r.,

I CSK 1939/23, Lex nr 3783525). Jednolitość orzecznictwa sądowego w tym

zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. Postulat ten

może być jednak uznany za słuszny, jeżeli daje się pogodzić z zasadą

indywidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do

konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić przy orzekaniu specyfikę

poszczególnych przypadków. Zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji nie określa

w swoim stanowisku sugerowanej w uzasadnieniu wniosku „rażącej”

nieodpowiedniości (zaniżenia) ustalonej w sprawie kwoty przyznanego powodowi

zadośćuczynienia odpowiednio do szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku kryteriów ustalenia wysokości dochodzonego w sprawie

roszczenia.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w

art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

(punkt 1). Rozstrzygnięcie punktu 2 niniejszego postanowienia ma podstawę w

art. 102 k.p.c.

I PSK 310/26

7

[a.ł]