Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej urzędu i zasądził koszty od pozwanego

W wyroku z 21 marca 2025 r., sygn. akt: IV Pa 26/24, Sąd Okręgowy – Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie – w sprawie z powództwa A. D., A.

I PSK 423/26

2

K. i A. W. przeciwko U. w R. o odszkodowanie za naruszenie zasady równego

traktowania w zatrudnieniu i ukształtowanie wynagrodzenia – oddalił apelację

pozwanego S. od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Rzeszowie z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt IV P 195/23, w którym

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego U. w R. na rzecz powódek A. D., A. K. oraz

A. W. wskazane w sentencji kwoty tytułem odszkodowania za naruszenie zasady

równego traktowania w zatrudnieniu, w okresie od 1 lipca 2021 r. do 31

października 2023 oraz od 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot i dat wskazanych w

wyroku. W kolejnych punktach wyroku Sąd Rejonowy ustalił, że zasadnicze

wynagrodzenie za pracę powódek na dzień 31 stycznia 2024 r. stanowi kwota

8186,53 zł brutto.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego pozwany S. zaskarżył skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano

na przyczynę przyjęcia skargi określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie

skarżącego jego skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd II instancji

rażąco naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd zignorował

stanowisko i zarzuty strony pozwanej albo uznając je za niezasadne, albo milcząc

na ich temat, co wskazuje, że nie zostały one szczegółowo i w pełni

przeanalizowane oraz zweryfikowane przez Sąd w pisemnym uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku. Tym samym w ocenie strony pozwanej Sąd II instancji nie

rozpoznał merytorycznie apelacji i nie odniósł się szczegółowo do stanowiska

pozwanego zawartego w skardze apelacyjnej przez co nie została wypełniona w

sposób prawidłowy kontrola instancyjna wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia.

Naruszenie to miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego orzeczenia (choć

formalnie nastąpiło już po ogłoszeniu wyroku). Równocześnie Sąd naruszył

przepisy prawa materialnego, bowiem Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnie

zastosowanych lub niewłaściwe zinterpretowanych przepisach prawa pracy.

Ponadto Sąd naruszył także szereg przepisów Kodeksu pracy, czego

konsekwencją było przyjęcie nieuzasadnionego poglądu, iż „przedmiotowa sprawa

zasadza się na niestosowaniu przez pracodawcę przepisów Kodeksu pracy”.

I PSK 423/26

3

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki wniosły o: 1. nieprzyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, 2. w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania – o

oddalenie skargi kasacyjnej, 3. zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z

powódek kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według

norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). W związku z tym, że skarga kasacyjna

służy ochronie przede wszystkim interesu publicznego przez zapewnienie

jednolitości wykładni i stosowania prawa, przez udział Sądu Najwyższego w

rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego oraz eliminowanie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście

niezgodnych z prawem, to niezbędne jest stworzenie mechanizmu pozwalającego

na sprawną realizację tych zadań przede wszystkim przez wyodrębnienie z tego

katalogu skarg niespełniających stawianych przez ustawodawcę przesłanek

warunkujących potrzebę ich rozpoznania przez niniejszy Sąd. Nie można w świetle

powyższego uznać, że strona skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia

skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

I PSK 423/26

4

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z

14 maja 2026 r., I CSK 2008/25, LEX nr 4091290). W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., I USK 163/22,

LEX nr 3570640; 3 listopada 2025 r., III USK 151/24, LEX nr 3938651; 16 grudnia

2025 r., I USK 44/25, LEX nr 4003958; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr

3987252; 17 lutego 2026 r., I CSK 2551/25, LEX nr 4024399; 12 maja 2026 r., I

CSK 1795/25, LEX nr 4090845).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan

„oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. Skarżący uzasadnienie wniosku opiera na założeniu, że Sąd drugiej instancji

zignorował stanowisko i zarzuty strony pozwanej albo uznając je za niezasadne,

albo milcząc na ich temat, co wskazuje, że nie zostały one szczegółowo i w pełni

przeanalizowane i zweryfikowane przez Sąd w pisemnym uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji nie rozpoznał merytorycznie apelacji i

nie odniósł się szczegółowo do stanowiska pozwanego zawartego w „skardze

I PSK 423/26

5

apelacyjnej”, przez co nie została wypełniona w sposób prawidłowy kontrola

instancyjna wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie

określa w swojej konstrukcji wszystkie elementy, o których mowa w art. 387 § 21 pkt

1 i 2 k.p.c. Skarżący, poprzestając na gołosłownym twierdzeniu o nierozpoznaniu

przez Sąd drugiej instancji „merytorycznie apelacji” strony pozwanej, nie wskazuje

konkretnych elementów (zarzutów apelacji), które w jego ocenie były przedmiotem

twierdzonego „nierozpoznania”. Sąd drugiej instancji rozpoznawał apelację strony

pozwanej z zachowaniem reguł postępowania apelacyjnego określonych w art. 378

§ 1 k.p.c. oraz wart 382 k.p.c.

Nie przekonuje także o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej twierdzenie

o naruszeniu przepisów prawa materialnego, bowiem Sąd oparł swoje

rozstrzygnięcie na błędnie zastosowanych lub niewłaściwe zinterpretowanych

przepisach prawa pracy. Ponadto Sąd naruszył także szereg przepisów Kodeksu

pracy, czego konsekwencją było przyjęcie nieuzasadnionego poglądu, iż

„przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu przez pracodawcę przepisów

Kodeksu pracy”. Skarżący swojego twierdzenia nie precyzuje we wskazaniu

konkretnych przepisów prawa materialnego – przepisów kodeksu pracy, które

zostały w jego ocenie błędnie zastosowane lub niewłaściwe zinterpretowane. W

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy w Rzeszowie stwierdził, że

„przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu przez pracodawcę przepisów

Kodeksu pracy (wespół z ustawą z 2017 r.), albowiem pozwany, różnicując

wynagrodzenie pracowników, w tym powódki, kierował się jednym, arbitralnym

kryterium posiadanych kwalifikacji, a zupełnie nie kierował się kryterium,

wymaganych kwalifikacji, względem którego to kryterium pozwany zgłasza wnioski

o zbadanie przez Trybunał Konstytucyjny. Skoro pracodawca zdecydował się na

określony sposób dyferencjacji płac i uczynił to w sposób sprzeczny z ustawą

(zarówno ustawą z 2017 r., jak i Kodeksem pracy), to w pierwszej kolejności

badaniu należało poddać ów sposób dyferencjacji i przyjęte przez pracodawcę

stanowisko procesowe”. Według Sądu drugiej instancji art. 193 Konstytucji RP nie

nakłada na sąd obowiązku zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem

prawnym co do zgodności aktu normatywnego z ustawą zasadniczą, jeżeli od

I PSK 423/26

6

odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Wynika to z tego, że stosowanie Konstytucji nie jest zastrzeżone wyłącznie dla

Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 ust. 1), ale należy również do sądów, zarówno

w przypadku zaistnienia luki w prawie, jak i wówczas, gdy sąd dojdzie do

przekonania, że przepis ustawy jest niezgodny z Konstytucją i nie powinien być

zastosowany w konkretnej sprawie. Nie narusza to kompetencji właściwej dla

Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie przepis ten w dalszym ciągu pozostaje

w systemie prawnym i może być stosowany przez inne sądy orzekające w takich

samych sprawach. W takiej sytuacji sąd może po prostu pominąć przepis ustawy,

jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją (w przypadku, gdy ukształtowany system

ochrony prawnej pozbawia jednostkę prawa do ochrony jej praw i wolności

konstytucyjnych w ramach toczącego się postępowania sądowego, zachodzi stan

nieusuwalności tego problemu w drodze dopuszczalnych metod wykładni – por.

uchwałę Sądu Najwyższego z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3,

poz. 25; K. Gębala, Incydentalna kontrola przez sąd konstytucyjności przepisu

ustawy, który utracił moc obowiązującą. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego –

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21,

OSP 2023, nr 10, s. 80 i n.). Podjęcie postanowienia o wystąpieniu z pytaniem

prawnym pozostaje zatem w gestii sądu. Z komentowanego przepisu nie wynika

więc jakiekolwiek uprawnienie strony (uczestnika postępowania) do skutecznego

domagania się, aby sąd orzekający w sprawie skorzystał z tej kompetencji. W

uchwale z 4 lipca 2001 r. (III ZP 12/01, OSNP 2002, nr 2, poz. 34; por. glosy do tej

uchwały: B. Nita (w:) Przegląd Sądowy 2002, nr 5, s. 153, J. Trzciński (w:) Przegląd

Sejmowy 2002, nr 1, s. 116 i n.) Sąd Najwyższy stwierdził; że przedmiotem

orzekania sądu jest indywidualny stosunek społeczny, a Trybunał Konstytucyjny

orzeka o prawie. Wykonując władzę sądowniczą (art. 10 ust. 2 Konstytucji), sąd

sprawuje wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji), zaś Trybunał,

orzekając o zgodności ustaw z Konstytucją, wykonuje bardziej władzę

ustawodawczą - prawodawcy negatywnego - niż sądowniczą (mimo że art. 10 ust.

2 Konstytucji zalicza go do władzy sądowniczej). Do bezpośredniego stosowania

Konstytucji przez sąd (art. 8 ust. 2) dochodzi najczęściej wówczas, gdy sąd

I PSK 423/26

7

stwierdzi istnienie konfliktu między normami (zasadami,

wartościami)

konstytucyjnymi a przepisem ustawy, który ma zastosować.

W skardze nie przedstawiono odpowiedniej argumentacji polemicznej

wykazującej oczywistą zasadność skargi w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (punkt

pierwszy). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim niniejszego postanowienia

ma podstawę w art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c.

[a.ł]