SN odmówił przyjęcia skargi powoda o ustalenie stosunku pracy w szkole

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Gorzowie

Wielkopolskim, w pkt I, odrzucił pozew J.B. w stosunku do pozwanego Z. w J., zaś w

pkt II, oddalił powództwo w stosunku do pozwanego Szkoły Podstawowej (…) w J.

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r.,

oddalił apelację powoda. Przedmiotem postępowania było ustalenie istnienia

stosunku pracy w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia 4 lutego 2002 r., czyli

w okresie, gdy powód jako osoba fizyczna miała status prowadzącego szkołę.

Skargę kasacyjną wywiódł powód, zarzuciła naruszenie:

- art.10 Karty Nauczyciela przez przyjęcie że powód mógł wykonywać pracę

nauczyciela bez nawiązania stosunku pracy a jedynie w oparciu o fakt prowadzenia

Z. w J. na podstawie umowy z Gminą B.;

I PSK 476/26

2

- art. 22 k.p. oraz art 10 Karty Nauczyciela przez przyjęcie że pomimo

wykonywania przez powoda czynności typowych dla nauczyciela, powoda nie łączył

stosunek pracy;

- art 1 ust 2 pkt 2a Karty Nauczyciela przez jego niezastosowanie i przyjęcie

że praca nauczyciela w szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne

oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego może być

wykonywana w oparciu o inną podstawę niż stosunek pracy;

- art. 231 k.p. przez jego niezastosowanie.

Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c. albowiem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

polegające na ustaleniu relacji kodeksowej zasady swobody umów wyrażonej w

art. 3531 k.c. a zasadą wyrażoną w art 10 Karty Nauczyciela, to jest obejmowaniem

nauczycieli stosunkiem pracy.

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest wymagającym środkiem odwoławczym. Warunek

z art. 39813 § 1 k.p.c. nakłada na stronę skarżącą obowiązek zachowania

szczególnej staranności przy określaniu podstawy prawnej. „Granice podstaw”,

o których mowa w tym przepisie wyznaczane są przed skonkretyzowane normy

prawne, których naruszenie uzasadniać ma uchylenie zaskarżonego wyroku.

Niezbędne jest również wskazanie na czym naruszenie to polega (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1181/00, OSNC 2001 nr 1,

poz. 19). Strona wnosząca skargę kasacyjną obowiązana jest do precyzyjnego

określenia tych elementów, tak aby Sąd Najwyższy mógł się do nich merytorycznie

odnieść. Wady w tym zakresie obciążają stronę, a Sąd Najwyższy zwolniony jest od

hipotetycznych dociekań w tym zakresie. Wskazana zależność jest zrozumiała, jeśli

weźmie się pod uwagę, że postępowanie kasacyjne nie jest kolejną, trzecią instancją

rozpoznawczą. Dlatego w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazano, że strona ma

obowiązek „przytoczenia podstaw kasacyjnych”. W powinności tej nie chodzi

o wskazanie jakiejkolwiek podstawy kasacyjnej. Warunek ten zostaje bowiem

spełniony, jeśli strona precyzyjnie wskaże przepis, który jej zdaniem został

naruszony i sposób jego naruszenia (w tym zakresie art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.

I PSK 476/26

3

precyzuje, że w przypadku prawa materialnego w grę wchodzi błędna wykładnia

prawa albo jego niewłaściwe zastosowanie).

Poczynione uwagi mają znaczenie, gdyż powód formułując podstawy skargi

kasacyjnej wprawdzie wskazuje na konkretne przepisy, jednak nie precyzuje z którą

jednostką redakcyjną (paragrafem, ustępem) wiąże zgłoszoną podstawę

zaskarżenia. Zarówno art. 10 Karty Nauczyciela, jak i art. 22 k.p. oraz art. 231 k.p.

podzielone zostały na wiele jednostek redakcyjnych (przepisów), które regulują różne

kwestie prawne. Sąd Najwyższy nie ma obowiązku za stronę określać i domyślać

się, z którym przepisem należy wiązać zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut.

W rezultacie, skoro w postępowaniu rozpoznawczym ze względu na wadliwość

konstrukcyjną nie będzie można rozpoznać merytorycznie skargi kasacyjnej, to

oczywiste jest, że nie można jej przyjąć do rozpoznania z uwagi na potrzebę

wyjaśnienia istotnego zagadnienia prawnego. Dodać do tego trzeba, że art 1 ust 2

pkt 2a Karty Nauczyciela nie stanowił samoistnej podstawy oddalenia powództwa, a

zatem i ta podstawa skargi kasacyjnej jest niewystarczająca.

Niezależnie od tego należy podnieść, że powód dostrzega potrzebę

wyjaśnienia zagadnienia prawnego wiążącego się z zasadą z art. 3531 k.p. Problem

w tym, że naruszenie tego przepisu nie zostało zgłoszone w podstawach skargi

kasacyjnej. W rezultacie, również w tym wypadku, ze względu na ograniczenie z

art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy w trakcie rozpoznania merytorycznego skargi

kasacyjnej nie będzie mógł odnieść się do zagadnienie prawnego sformułowanego

przez powoda. Przyjmowanie w takich okolicznościach skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie jest rozsądne.

Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to

powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem

przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne

prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie,

którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy,

lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia

2016 r., II CSK 382/15, Legalis 1508600; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16,

Legalis 1482401; z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, LEX nr 2080880). Innymi

słowy istotne zagadnienie prawne powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która

powinna zostać przeanalizowana i opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący

I PSK 476/26

4

mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego

powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7

maja 2015 r., III UK 206/13).

Wskazany wymóg nie został zrealizowany przez skarżącego, a to oznacza, że

nie doszło do wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. Dlatego orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]