Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi pracodawcy i zasądził 240 zł kosztów

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 września 2025 r. oddalił apelację

pozwanego J. P. - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. w M. - od

wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 8 maja 2025 r., którym zasądzono od

pozwanego na rzecz powódki A. P. tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia kwotę

16.313,07 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 16.149,24 zł od

dnia 2 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, a od kwoty 163,83 zł od dnia 12 lutego 2025 r.

I PSK 652/26

2

do dnia zapłaty oraz kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

(pkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II).

W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że pozwany rozwiązał umowę o pracę z

powódką, wskazując jako przyczynę ciężkie naruszenie przez pracownika

podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.), bowiem w dniach

od 10 do 14 czerwca 2024 r. powódka nie stawiła się do pracy, przy podaniu z prośbą

o urlop nie było wyrażonej zgody kierownika, a nadto nie przekazała swoich

obowiązków innemu pracownikowi, nie udzieliła dostępu do maila i telefonu

służbowego w związku z czym firma poniosła straty finansowe i ekonomiczne.

Tymczasem powódka poinformowała pozwanego (będącego jej ojcem) o

planowanym urlopie wypoczynkowym zgodnie z ustalonymi zwyczajami panującymi

w miejscu pracy, podyktowanymi rodzinnym charakterem firmy, a pozwany, wiedząc

o planach urlopowych powódki (córki) nie sprzeciwił się im. Mówili o tym świadkowie

A. K. i M. K., wskazując, że ich urlop wypoczynkowy nie był obarczony

formalnościami, wykorzystywali go zawsze, kiedy chcieli i wystarczyło poinformować

o tym pozwanego. Tak samo było w przypadku powódki i jej urlopu wypoczynkowego.

W dniu 3 czerwca 2024 r. wysłała ona do pozwanego informację o planowanym

urlopie w dniach 10-14 czerwca 2024 r. O urlopie rozmawiała też z pozwanym

telefonicznie i w trakcie tej rozmowy uzyskała od niego akceptację wykorzystania

tego urlopu. Trzy dni później powódka wysłała wiadomość z taką samą informacją

do księgowej. Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, wskazana w oświadczeniu

o rozwiązaniu umowy o pracę przyczyna jest nierzeczywista, ponieważ pozwany

wyraził zgodę na urlop powódki. Dlatego jej działaniom nie można w żadnym zakresie

przypisać winy umyślnej czy rażącego niedbalstwa, co jest warunkiem niezbędnym

do rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

Pozwany w całości zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną,

domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku Sądu

Rejonowego, zniesienia postępowania w obu instancjach i przekazania sprawy

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego - art. 52 § 1

pkt 1 k.p., przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zachowanie powódki

nie stanowiło ciężkiego naruszenia pracowniczego, uprawniającego skarżącego do

wypowiedzenia jej umowy o pracę.

I PSK 652/26

3

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący odwołał

się do przesłanki z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,

gdyż w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, a mianowicie: a) czy udanie

się na urlop pomimo niepoinformowaniu pracodawcy o planowanym urlopie w

terminie, tj. przed datą urlopu, stanowi ciężkie naruszenie pracownicze?, b) czy w

tzw. przedsiębiorstwie o charakterze rodzinnym pracownicy spokrewnieni z

pracodawcą korzystają z większej ilości przywilejów niż pracownicy nie spokrewnieni

z pracodawcą, a tym samym ich obowiązki pracownicze są bardziej

odformalizowane?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienie prawnego (art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.), ale skarżący nie wykazał występowania tej przesłanki.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że dla przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego konieczne jest przedstawienie problemu o charakterze

abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i

wymagającego pogłębionej wykładni. Wskazanie na zagadnienie prawne

I PSK 652/26

4

uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego

sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie

przepisów prawa, w związku z którymi powstało i wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do

rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem

„prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia

23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK

729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307;

z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października

2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15,

LEX nr 2090999). Jednocześnie zagadnienie prawne powinno być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571). Chodzi więc o problem, którego

wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający

w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w

związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Musi więc pozostawać w związku ze sprawą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467 czy z dnia

26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465). Istotne zagadnienie prawne

powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która powinna zostać przeanalizowana i

opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie

prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2019 r., II UK 255/18, LEX nr

2688935). A zatem twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX

nr 577467 czy z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).

W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii

I PSK 652/26

5

przedstawianej w skardze kasacyjnej i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 marca 2012 r., II PK

294/11, LEX nr 1214578; z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383;

z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w skardze brak istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Po pierwsze, sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie

odwołują się do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni ani nie

przedstawiono we wniosku argumentów, świadczących o wątpliwościach

interpretacyjnych, które dotyczą konkretnego przepisu prawa. Skarga kasacyjna

powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał

poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych

skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130 czy z dnia 24 września

2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu

kasacyjnym nie jest wyręczanie strony reprezentowanej w procesie przez

profesjonalnego pełnomocnika we wskazaniu (doprecyzowywaniu) treści

postulowanych zagadnień prawnych.

Po drugie, skarżący formułując pytania, które mają stanowić istotne

zagadnienie prawne w istocie chciałby przekonać Sąd Najwyższy, iż powódka udała

się na urlop wypoczynkowy bez zgody pracodawcy, co pozostaje w oderwaniu od

poczynionych w sprawie ustaleń, które wiążą w postępowaniu kasacyjnym.

Po trzecie, Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w kwestii

samowolnego udania się pracownika na urlop wypoczynkowy. I tak, w wyroku z dnia

5 grudnia 2000 r., I PKN 121/00 (OSNP 2002 nr 15, poz. 353), wyrażono pogląd, że

udzielenie urlopu jest jednostronną czynnością pracodawcy zwalniającą pracownika

z obowiązku świadczenia pracy i usprawiedliwiającą jego nieobecność w pracy.

Przepisy nie przewidują możliwości zastąpienia jej żadnym oświadczeniem

pracownika. Skoro pracownik sam sobie nie może skutecznie udzielić urlopu,

zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu urlopu nie stanowi podstawy do

zwolnienia z obowiązku wykonywania pracy i usprawiedliwienia nieobecności w

pracy. Rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego bez zgody pracodawcy, a więc

samowolne w każdym przypadku prowadzi do uchybienia obowiązkom

I PSK 652/26

6

pracowniczym określonym w art. 100 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 4 k.p. Podobny pogląd

wyrażony został w wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r., I PK 88/08 (OSNP 2010 nr 11-

12, poz. 137), w którym wskazano, że pracownik, który nie czekając na rozpoznanie

jego wniosku urlopowego, samowolnie opuszcza pracę, narusza poważnie umowę o

pracę, co uzasadnia jej niezwłoczne rozwiązanie przez pracodawcę. Takie zaś

rozwiązanie umowy nie może stanowić przejawu naruszenia zasad współżycia

społecznego (por. wyrok z dnia 9 kwietnia 1949 r., C 262/49, PiZS 1949 nr 3-4,

s. 182). Samowolne udanie się pracownika na urlop (także w okresie

wypowiedzenia) może być uznane za ciężkie naruszenie przez pracownika

podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (por.

wyrok z dnia 17 grudnia 1980 r., I PRN 136/80, LEX nr 14566). Także rozpoczęcie

przez pracownika urlopu niewykorzystanego zgodnie z planem urlopów, jedynie po

zawiadomieniu pracodawcy o tym, bez oczekiwania na decyzję o udzieleniu mu

urlopu, stanowi przykład nieusprawiedliwionej nieobecności, która uzasadnia

zastosowanie przez pracodawcę trybu rozwiązania stosunku pracy na podstawie

art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (por. wyrok z dnia 3 kwietnia 2001 r., I PKN 587/00, Prawo Pracy

i Prawo Socjalne -Przegląd Orzecznictwa 2002 nr 12, s. 25). Skoro samowolne

opuszczenie pracy z powołaniem się na konieczność wykorzystania zaległego lub

wcześniej zaplanowanego urlopu daje podstawę do zastosowania art. 52 § 1 pkt 1

k.p., to tym bardziej ta podstawa dotyczy sytuacji, gdy pracownik samowolnie udaje

się na urlop nieprzewidziany w planie urlopów (por. wyrok z dnia 15 marca 2001 r.,

I PKN 306/00, OSNAPiUS 2002 nr 24, poz. 591), bowiem prawo do urlopu i

konieczność wykorzystania urlopu w danym roku kalendarzowym nie może być

realizowane w sposób dowolny, bez uzgodnienia z pracodawcą (por. wyrok z dnia

13 maja 1998 r., I PKN 99/98, OSNAPiUS 1999 nr 10, poz. 331). Korzystanie przez

pracownika z prawa do urlopu w sytuacji, gdy z powodu długotrwałej nieobecności w

pracy nie został on objęty planem urlopów, również nie może nastąpić w dowolnym

czasie, bez zgody pracodawcy (samowolnie) i jedynie po złożeniu wniosku

urlopowego, a przed podjęciem decyzji przez nieobecnego chwilowo w zakładzie

pracy przełożonego (por. wyrok z dnia 10 listopada 1998 r., I PKN 364/98,

OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 788). Skoro obowiązek z art. 168 k.p. nie ma charakteru

bezwzględnego w tym sensie, że nie stanowi nakazu uwzględniania każdego

wniosku pracownika o udzielenie urlopu, złożonego w każdym czasie (co dotyczy

także urlopu na żądanie; por. wyrok z dnia 15 listopada 2006 r., I PK 128/06, OSNP

I PSK 652/26

7

2007 nr 23-24, poz. 346), to pracownik nie może rozpocząć urlopu w terminie

zaplanowanym, jeżeli pracodawca się temu sprzeciwi. Nie może także rozpocząć

urlopu w innym, wskazanym przez siebie terminie, jeżeli pracodawca nie wyrazi na

to zgody. Rozpoczęcie urlopu w tych wypadkach może być potraktowane jako

nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy (por. wyrok z dnia 26 stycznia 2005 r.,

II PK 197/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 271; Monitor Prawa Pracy 2006 nr 4, s. 219).

Po czwarte, kwestie związane ze specyfiką pracy w firmach rodzinnych, gdzie

pracownik często pozostaje z pracodawcą we wspólnocie rodzinnej lub domowej,

były już analizowane przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Pracy i znalazły

odzwierciedlenie w projekcie Kodeksu pracy z 2006 r., w propozycji stosownych

uregulowań dotyczących tej kategorii pracodawców i wyodrębnieniu kategorii tzw.

nietypowych stosunków pracy (zob. T. Liszcz, Nietypowe stosunki pracy w projekcie

Kodeksu pracy (w:) Problemy zatrudnienia we współczesnym ustroju pracy. Księga

jubileuszowa na 55-lecie pracy naukowej i dydaktycznej Profesora Włodzimierza

Piotrowskiego, pod red. Z. Niedbały, M. Skąpskiego, Poznań 2009, s. 133 i n.).

Podkreśla się, że stosunki te opierają się na familiarności, więzach osobistych oraz

na szczególnej więzi zaufania.

Z przytoczonych powyżej względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach

postępowania kasacyjnego stosownie do art. 98 § 1 w związku 39821 k.p.c. oraz

mając na względzie § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (obecnie jednolity

tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 215).

[r.g.]