SN odmówił przyjęcia skargi spółki w sporze o przywrócenie do pracy

Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 21 listopada 2024 r., XI Pa 241/20, po ponownym rozpoznaniu sprawy

z powództwa T.K. przeciwko F. spółce jawnej w M. o przywrócenie do pracy, oddalił

apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie z 20 listopada 2017 r.,

IV P 68/17, przywracającego powoda do pracy na poprzednich warunkach pracy i

płacy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła pozwana. We wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście

uzasadniona a z ostrożności procesowej alternatywnie sformułował istotne

zagadnienie prawne: „czy na gruncie art. 45 § 2 k.p. Sąd pracy nie może nie

uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub

I PSK 75/25

2

przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest

niemożliwe lub niecelowe, z uwagi na to, że między stronami istnieje stan konfliktu

niepozwalający uznać, alby współpraca stron mogła się pomyślnie układać?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek,

gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984

§ 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest

trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w

zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16,

I PSK 75/25

3

LEX nr 2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia

2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie jest oczywiście

uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy

zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy

prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym,

polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego

przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko

to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia

dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć

kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego

prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10,

poz. 156).

Skarżący nie zdołał wykazać również alternatywnie wskazanej przesłanki

przedsądu. Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w

orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe

orzecznictwo jest niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo

zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią

jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania

problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od

sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych

przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest

przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na

I PSK 75/25

4

podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania

sformułowanego w taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez

skarżącego wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub

przepisów prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd

Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest

rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie

można przy tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, jeżeli Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd

w podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę

(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).

Kwestie wskazane przez skarżącego Sąd Najwyższy wyjaśnił w wyroku

z 13 lutego 2024 r., I PSKP 11/23 (LEX nr 3688275), w którym wskazał, że z art. 45

§ 2 k.p. wynika, że wybór roszczenia należy do pracownika. Zasadą jest

uwzględnianie żądania przywrócenia do pracy, gdy wypowiedzenie nie jest

zasadne. To, że art. 45 § 2 k.p. oparty jest na klauzulach generalnych nie oznacza,

że dowolnie można nie uwzględnić żądania uznania wypowiedzenia za

bezskuteczne lub przywrócenia do pracy. Chodzi o granice czasowe i przyczynowe.

Regulacja z art. 45 § 2 k.p. oparta jest na klauzulach generalnych pozwalających

sądowi pracy na zasądzenie odszkodowania, jeżeli ustali, że uwzględnienie

żądania przywrócenia do pracy jest niemożliwe lub niecelowe. Oznacza to, że w

stosowaniu prawa ustalenia dopełniają normę prawa materialnego. Prymat ma

zatem prawo materialne. Art. 45 § 2 k.p. to regulacja prawa materialnego i

procesowego (art. 477 k.p.c.). Pracownik na gruncie kodeksu pracy nie ma

dowolnych roszczeń po rozwiązaniu umowy o pracę, roszczenia te określa

ustawodawca. Innymi słowy roszczenie o przywrócenie do pracy to element prawa

materialnego (ustawowego), tak samo jak odszkodowanie. Art. 45 § 2 k.p. wyraża

natomiast wyjątek od zasady uwzględniania żądania przywrócenia do pracy.

Jednak ten wyjątek jest szczególny, gdyż oparty jest o wskazane klauzule

generalne - zwroty niedookreślone. Jeżeli w systemie prawa występują klauzule

generalne, to tam prawodawca sądowi pozostawia rozstrzygnięcie. Mogą to być

różne sytuacje, dlatego nie jest możliwe wskazanie wszystkich przypadków, tym

bardziej wiążących, w których niemożliwe lub niecelowe jest uwzględnienie żądania

I PSK 75/25

5

przywrócenia do pracy. Byłoby to wbrew regulacjom opartym na zwrotach

niedookreślonych (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2023 r.,

II PSK 113/22).

Użyty w przepisie art. 45 § 2 k.p. zwrot "jeżeli ustali", wskazuje przy tym

jednoznacznie, że przyznanie pracownikowi innego roszczenia, niż przez niego

wybrane, jest wyjątkiem, którego dopuszczalność zależy od ustalenia, iż

przywrócenie do pracy byłoby niemożliwe lub niecelowe. Kryteriów oceny

niemożliwości lub niecelowości uwzględnienia żądania pracownika przywrócenia do

pracy sąd pracy powinien zatem poszukiwać przede wszystkim w ustaleniach

faktycznych, tylko bowiem odwołanie się do ocen powiązanych ściśle z podłożem

faktycznym sprawy może stworzyć przeciwwagę dla przedstawionych w pozwie

przesłanek zasadności żądania powrotu na dotychczas zajmowane stanowisko

pracy (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2018 r.,

III PK 1/18).

Tym samym podnoszone przez skarżącego argumenty zmierzają w istocie

do podważenia suwerennej i niepoddającej się kontroli kasacyjnej sędziowskiej

oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co na tym etapie

postępowania nie jest możliwe ze względu na to, że na mocy art. 3983 § 3 k.p.c.

oraz art. 39813 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

[SOP]