Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki w sprawie A1 i zasądził od niej 240 zł kosztów

W wyroku z 24 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 574/24, Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie – w sprawie z odwołania E. Spółki z o.o. w S. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Jaśle z udziałem T. B. o ustalenie

właściwego ustawodawstwa i wydanie zaświadczenia A1 – zmienił po ponownym

I USK 1046/26

2

rozpoznaniu sprawy zaskarżony apelacją organu rentowego wyrok Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z 3 września

2020 r., sygn. akt IV U 1282/19, w ten sposób, że oddalił odwołanie odwołującej się

Spółki od decyzji organu rentowego z 10 października 2019 r., nr […]/2019, w której

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle wycofał zaświadczenie A1

potwierdzające, że w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.

zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie, oraz stwierdził, że T. B. w tym

okresie nie podlegał ustawodawstwu polskiemu.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołująca się Spółka zaskarżyła

skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazano na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. W ocenie strony

skarżącej podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinny być

przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 14 ust. 1

rozporządzenia nr 987/2009. Istnieją wszelkie przesłanki do uznania

ubezpieczonego T. B. za pracownika delegowanego w rozumieniu art. 12 ust. 1

rozporządzenia nr 883/2004. Przyjęcie takiego właśnie założenia jednoznacznie

przesądziłoby o uznaniu ubezpieczonego za podlegającego ustawodawstwu

polskiemu. Z ostrożności procesowej, w razie odmiennej oceny faktów przez Sąd

Najwyższy i stwierdzenia, że T. B. nie był pracownikiem delegowanym w

rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, skarżący podkreślił, że

ubezpieczony i tak podlegał ustawodawstwu polskiemu. Konkluzja ta wynika z

następujących przesłanek, stanowiących kolejne podstawy kasacyjne,

przedstawione również w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia, o oddalenie

skargi, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej się Spółki nie kwalifikuje się do przyjęcia jej

do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

I USK 1046/26

3

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje: istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W

związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w

powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). W związku z tym, że skarga kasacyjna

służy ochronie przede wszystkim interesu publicznego przez zapewnienie

jednolitości wykładni i stosowania prawa, przez udział Sądu Najwyższego w

rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego oraz eliminowanie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście

niezgodnych z prawem, to niezbędne jest stworzenie mechanizmu pozwalającego

na sprawną realizację tych zadań przede wszystkim przez wyodrębnienie z tego

katalogu skarg niespełniających stawianych przez ustawodawcę przesłanek

warunkujących potrzebę ich rozpoznania przez niniejszy Sąd. Nie można w świetle

powyższego uznać, że strona skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia

skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

I USK 1046/26

4

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z

14 maja 2026 r., I CSK 2008/25, LEX nr 4091290). W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., I USK 163/22,

LEX nr 3570640; 3 listopada 2025 r., III USK 151/24, LEX nr 3938651; 16 grudnia

2025 r., I USK 44/25, LEX nr 4003958; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr

3987252; 17 lutego 2026 r., I CSK 2551/25, LEX nr 4024399; 12 maja 2026 r., I

CSK 1795/25, LEX nr 4090845).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan

„oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.

Kwestiami analogicznymi do tych, jakie wynikają z uzasadnienia wniosku o

przyjęcie do rozpoznania rozpatrywanej skargi kasacyjnej, zajmował się Sąd

Najwyższy, który w postanowieniu z 26 stycznia 2026 r., I USK 127/26, odmówił

przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt III AUa 691/23, w

sprawie zbliżonej do rozpatrywanej z udziałem innego ubezpieczonego. Sąd

Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela i

przyjmuje za własną argumentację powołanego postanowienia Sądu Najwyższego I

USK 127/26.

Zwrócenia uwagi wymaga, wynikająca z art. 3983 § 3 k.p.c.

niedopuszczalność oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy związany jest bowiem ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.),

co oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość

wyroku sądu drugiej instancji, wynikającą z ustalenia faktów lub niewłaściwego

I USK 1046/26

5

przeprowadzenia oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), co dotyczy także wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z 24

stycznia 2023 r., I CSK 2938/22, LEX nr 3477281; 26 stycznia 2026 r., I USK

127/26, LEX nr 4021313). Do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie

sporów o ocenę dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy,

którym Sąd Najwyższy na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany. Sąd

Najwyższy nie jest sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. W zakresie jego

ustawowych kompetencji nie mieści się zatem korygowanie ustaleń faktycznych lub

oceny materiału dowodowego dokonanego przez sąd drugiej instancji

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 października 2018 r., I UK 437/17, LEX nr

2570520; 21 stycznia 2026 r., I USK 152/26, LEX nr 4015783). Sąd Najwyższy jest

bowiem związany w postępowaniu kasacyjnym ustaleniami faktycznymi

dokonanymi przez sądy (art. 3933 § 3 k.p.c.).

W niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku skarżącego o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się w istocie do polemiki z ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez Sądy obu instancji. Skarżący samodzielnie

dokonuje odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których w jego ocenie, na

podstawie spornych umów, zainteresowany wykonywał pracę w co najmniej dwóch

państwach członkowskich, w tym w Polsce, dla pracodawców mających siedziby w

Polsce. Skarżący nie dostrzega, że wobec braku proceduralnych zarzutów

kasacyjnych, które mogłyby podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia

faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39813 § 2 k.p.c.), w

postępowaniu kasacyjnym wiążące były dwa kluczowe fakty. Zasadnicze ustalenie

zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji opiera się na przyjęciu, że z zebranego

materiału nie wynika, aby T. B. wykonywał pracę na terenie Polski - od początku

zatrudnienia do samego jego końca pracował poza granicami państwa polskiego -

w Niemczech. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że decyzja organu

rentowego była prawidłowa – ubezpieczony powinien podlegać ustawodawstwu

miejsca wykonywania pracy zgodnie z art. 11 ust. 3a rozporządzenia 883/2004

(Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Dz.Urz. UE serii L 166 z dnia

30 kwietnia 2004 r. s. 1; zob. też Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady

I USK 1046/26

6

(WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania

rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia

społecznego, Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 284, str. 1 z późn. zm.), a więc w tym

wypadku ustawodawstwu niemieckiemu.

Istotny jest tu związek pomiędzy decyzją organu państwa a obiektywnie

obowiązującym prawem oraz koncepcje teoretyczne pozwalające na konstruowanie

narzędzi kontrolujących dziedzinę prawniczej władzy dyskrecjonalnej (zob. A.

Kozak, Prawoznawstwo pomiędzy techne i episteme. Uwagi w związku z pracą M.

Zirk-Sadowskiego, Prawo a uczestniczenie w kulturze, Ruch Prawniczy,

Ekonomiczny i Socjologiczny 1999, nr 3-4, s. 276). Zderzenie porządków krajowych

z prawem UE jest widoczne na kanwie ustalanego w sprawie stanu faktycznego,

jak to podniósł Sąd Najwyższy w uchwale z 9 września 2020 r. (III UZP 4/18, OSNP

2021, nr 4, poz. 41). Kolizja powstaje między innymi dlatego, że dodatkowa (choć z

założenia nie musi być uboczna, marginalna) działalność danego podmiotu

spowoduje objęcie go tym systemem ubezpieczenia społecznego, w którym on nie

ma woli dalszej partycypacji, mimo nawet zgodnych stanowisk organów rentowych

poszczególnych zainteresowanych krajów co do stosowania wybranego systemu

ubezpieczenia społecznego. Problem wzmacnia fakt, że w krajowym systemie

ubezpieczeniu społecznemu podlega się z mocy prawa, a wolą stron nie można

wyłączyć tego skutku. W sprawie ustalono również, że wnioskodawca ma siedzibę

w Polsce, posiada własną administrację i rekrutuje pracowników, jednakże nie

można przyjąć, w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, że prowadzi znaczną

część działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę,

czyli w Polsce. Tymczasem decydującym warunkiem dla zastosowania art. 12 ust.

1 rozporządzenia 883/2004 jest istnienie więzi między pracodawcą a państwem

członkowskim, w którym ma on swoją siedzibę. W latach 2015-2017 obie spółki, F.

Sp. z o.o. Sp.k. i E. Sp. z o.o., nie wykazały żadnych obrotów na terytorium Polski,

natomiast obroty w Polsce w latach 2018-2019 kształtowały na poziomie zaledwie

kilku procent. Wartość obrotu krajowego w sposób istotny odbiegała od poziomu

zbliżonego do 25% całkowitego obrotu, który jest powszechnie uważany za cezurę

pozwalającą na zastosowanie określonych przepisów dotyczących podlegania

ubezpieczeniom społecznym w kraju wysyłającym, bądź w przyjmującym.

I USK 1046/26

7

Możliwość zaś delegowania pracowników ogranicza się wyłącznie do

przedsiębiorstw, które normalnie prowadzą swą działalność na terytorium państwa

członkowskiego, którego ustawodawstwu nadal podlega pracownik delegowany.

Skarżący w istocie kwestionuje dokonaną przez Sądy obu instancji ocenę

dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c.

jest niedopuszczalne, gdyż podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Nie można zatem przyjąć, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący wnosił już skargi kasacyjne od analogicznych wyroków Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie dotyczących statusu ubezpieczeniowego innych

zainteresowanych. Skargi były oparte na tożsamych podstawach (postanowienia

Sądu Najwyższego: z 16 października 2024 r., III USK 131/24, LEX nr 3768916; z

25 lutego 2025 r., III USK 352/24, LEX nr 3842848; z 13 marca 2025 r., III USK

31/24, LEX nr 3845607; z 27 marca 2025 r., III USK 353/24, LEX nr 3852921; z 17

czerwca 2025 r., III USK 36/25, LEX nr 3899523 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z

18 czerwca 2024 r., III USKP 20/24, LEX nr 3728161 i z 14 maja 2025 r., III USKP

34/25, LEX nr 3866063).

Sąd Najwyższy w wyroku z 18 czerwca 2024 r., w sprawie III USKP 20/24

(LEX nr 3728161), rozpoznając skargę odwołującego się płatnika odnośnie do

innych zainteresowanych, stwierdził, że zasadniczym warunkiem zastosowania

art. 13 ust. 1b (ii) rozporządzenia 883/2004 jest wykonywanie pracy najemnej w

dwóch lub więcej państwach członkowskich (wykonywanie równocześnie lub na

zmianę jednej, lub kilku odrębnych prac w dwóch, lub więcej państwach

członkowskich w tym samym, lub kilku przedsiębiorstwach, lub dla jednego, lub

kilku pracodawców - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 883/2004). Ustalenie, że dana

osoba wykonywała pracę na terytorium wyłącznie jednego państwa członkowskiego

(a takie ustalenia poczynione zostały w niniejszej sprawie w odniesieniu do

ubezpieczonego Stanisława Jędrzejczyka) wyłącza możliwość zastosowania art. 13

ust. 1b (ii) rozporządzenia 883/2004 i tym samym niemożliwe jest ustalenie

ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub

miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstw, lub pracodawców.

I USK 1046/26

8

Do podnoszonych przez skarżącego zarzutów Sąd Najwyższy odniósł się

również w wyroku z 14 maja 2025 r. (w sprawie III USKP 34/25, LEX nr 3866063),

w którego uzasadnieniu wskazano, że w sytuacji, gdy płatnik składek normalnie nie

prowadzi działalności na terytorium Polski, chybiony jest zarzut naruszenia art. 12

ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 oraz art. 6

ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”).

W skardze nie przedstawiono odpowiedniej argumentacji polemicznej

wykazującej oczywistą zasadność skargi w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (punkt

pierwszy). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim niniejszego postanowienia

ma podstawę w art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c.

[a.ł]