Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I USK 1145/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
3 sierpnia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy

Pozorna umowa o pracę z kobietą w ciąży nie daje ubezpieczenia, SN odmówił skargi

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

I.S. i Zakład Ubezpieczeń Społecznych spierali się o to, czy od 11 stycznia 2022 r. ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom jako pracownik B. sp. z o.o. w T.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że umowa o pracę była pozorna, bo stanowisko utworzono na potrzeby zatrudnienia, a ubezpieczona faktycznie nie wykonywała pracy w ramach stosunku pracy. Skarżąca twierdziła, że pracę wykonywała.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej i zasądził od I.S. na rzecz organu rentowego 240 zł kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Skarga nie wykazała oczywistej zasadności, a zarzuty dotyczyły ustaleń faktycznych i oceny dowodów, które w postępowaniu kasacyjnym nie mogą być podważane.

Dla firm

Sama umowa o pracę nie wystarcza do objęcia ubezpieczeniem. Liczy się faktyczne wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, a sądy biorą pod uwagę, czy stanowisko istniało wcześniej w strukturze firmy.

Więcej o sprawie

Stanowisko asystenta geodety i tłumacza powstało przy umowie z 11 stycznia 2022 r., a od 14 lutego pracownica nie świadczyła pracy z powodu ciąży. Płatnik nie zatrudnił nikogo w jej miejsce.

W okresie długotrwałej nieobecności I.S. płatnik składek nie zatrudnił innej osoby w jej miejsce, co wskazuje na brak rzeczywistego zapotrzebowania kadrowego w tym zakresie.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 1145/26

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I USK 1145/26

POSTANOWIENIE

Dnia 3 sierpnia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Robert Stefanicki

w sprawie z odwołania I.S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku

z udziałem B. spółki z o.o. w T.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 3 sierpnia 2026 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 443/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od I.S. na rzecz organu rentowego kwotę 240

(dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości

odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego

po upływie tygodnia od dnia doręczenia stronie ubezpieczonej

odpisu postanowienia do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 29 kwietnia 2025 r., na skutek

apelacji organu rentowego, zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego

w Katowicach z dnia 23 lutego 2023 r. w ten sposób, że oddalił odwołanie I.S. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rybniku z dnia

I USK 1145/26

2

20 czerwca 2022 r. stwierdzającej, że odwołująca się nie podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu

od 11 stycznia 2022 r., jako pracownik u płatnika składek B.

Sp. z o.o. w T.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej I. S. zaskarżając

wyrok Sądu drugiej instancji w całości, podniosła zarzut naruszenia przepisów

postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 233 § 1 k.p.c. w

zw. z art. 382 k.p.c., art. 382 k.p.c. w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c., art. 3271 § 1 k.p.c. w

zw. z art. 391 § 1 k.p.c., a także naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 22

k.p. w zw. z art. 83 k.c. w zw. z art. 300 k.p., art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. w zw.

z art. 300 k.p. i art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 1 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji. Ponadto skarżąca

wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów procesu

według norm prawem przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała

się na oczywistą zasadność wniesionej skargi kasacyjnej. Według odwołującej Sąd

drugiej instancji rozpoznając apelację wniesioną przez organ rentowy, dopuścił się

istotnych naruszeń tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, zaś

analiza sporządzonego w tej sprawie pisemnego uzasadnienia do zaskarżonego

wyroku pozwala na konstatację, że wskazane w petitum podstawy skargi kasacyjnej

prima facie zasługują na uwzględnienie. Ustalenia, na których oparł swoje

rozstrzygnięcie Sąd drugiej instancji, zostały poczynione w sposób wybiórczy, a przy

tym deprecjonujący ustalenia odnoszące się do czynności wykonywanych przez

ubezpieczoną w ramach umowy od dnia 11 stycznia 2022 r. Sąd drugiej instancji

natomiast całkowicie pominął ten fakt, powołując się przy tym na okoliczności

niepoparte dowodami zgromadzonymi w sprawie.

W szczególności oczywista zasadność skargi wynika z tego, że: - Sąd drugiej

instancji uznał, że umowa o pracę z 11 stycznia 2022 r., zawarta przez ubezpieczoną

z B. sp. z o.o. w T. nie może stanowić podstawy do podlegania skarżącej

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznych, a to z uwagi na rzekomą pozorność

I USK 1145/26

3

oświadczenia woli złożonego przez ubezpieczoną, co ma zdaniem Sądu II instancji

wynikać z okoliczności faktycznych sprawy dotyczących potrzeby zatrudnienia

ubezpieczonej na nowo utworzonym stanowisku tłumacza oraz asystenta geodety, a

także świadczenia przez ubezpieczoną pracy, a także wiedzy ubezpieczonej o

zbliżającym się terminie porodu, podczas gdy ubezpieczona faktycznie świadczyła

pracę, co zostało wykazane w toku postępowania dowodowego, co ważne,

świadczyła ją w ramach podporządkowania pracowniczego, które, z uwagi na

charakter czynności ubezpieczonej, nie przybierało postaci ścisłego i

hierarchicznego, co jednak nie eliminuje samego faktu podporządkowania; - Sąd

drugiej instancji uznał, że zawarcie umowy o pracę przez kobietę ciężarną na krótki

okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia, może rodzić

skutek w postaci jej nieważności jako sprzecznej z zasadami współżycia

społecznego, przy czym Sąd odwoławczy nie wskazał, które dokładnie zasady

współżycia społecznego zostały przez ubezpieczoną naruszone w niniejszej sprawie,

zwłaszcza w sytuacji, w której ubezpieczona faktycznie świadczyła pracę zgodnie z

treścią umowy o pracę z 11 stycznia 2022 r., co implikuje konieczność dokładnego

wyartykułowania swojego stanowiska, a nie tylko ogólnego wskazania na

sprzeczność stosunku prawnego z zasadami współżycia społecznego, bowiem

pozbawia to ubezpieczoną możliwości merytorycznej oceny rozstrzygnięcia jako

takiego; - Sąd drugiej instancji oceniając czy ubezpieczona faktycznie świadczyła

pracę w sposób umówiony, w sposób nieuzasadniony przyznał kluczowe znaczenie

okolicznościom, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,

a jednocześnie pominął fakty, które zostały ustalone w oparciu o zgromadzony w

sprawie materiał dowodowy, w szczególności, że ubezpieczona od 11 stycznia

2022 r. faktycznie dokonywała pomiarów budynków oraz tłumaczyła rozmowy

pracowników pochodzenia ukraińskiego z polskim kierownictwem. Nadto, Sąd II

instancji nie zwrócił się do ubezpieczonej jako osoby bezpośrednio zainteresowanej

w sprawie, o przedstawienie dodatkowych wyjaśnień, w szczególności czy

ubezpieczona świadczyła pracę również po zakończeniu urlopu macierzyńskiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym

według norm przepisanych.

I USK 1145/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego

rozpoznania.

Na wstępie warto podkreślić, że skarga kasacyjna została ukształtowana w

przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie

rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także

usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym

nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek

zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji

sądowej.

Ustawodawca, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w

oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) oraz obowiązek przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i

podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania

kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie

podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie

jej merytorycznego rozpoznawania.

Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia,

realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju

prawa, a także prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr

449007; 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08,

LEX nr 404134 i 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392, z 7 lutego 2024 r.,

II USK 124/23, LEX nr 3669686). Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej

I USK 1145/26

5

rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989

§ 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarżąca sformułowała wniosek o rozpoznania wniesionej

skargi kasacyjnej w oparciu o jej oczywistą zasadności.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że odwołanie się na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

LEX nr 198531; 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; 25 września 2023 r.,

I CSK 903/23, Legalis nr 2985805). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (postanowienia Sądu Najwyższego z:

30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171; 7 lutego 2024 r., II USK 124/23,

LEX nr 3669686).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

odwołująca się nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz wniesionej skargi

kasacyjnej w zakresie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego

rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzi powołana przez skarżącą

I USK 1145/26

6

przesłanka przedsądu. Powołując się na tę przesłankę, odwołująca nie wskazała, jaki

konkretnie przepis bądź przepisy zostały jej zdaniem naruszone w stopniu

kwalifikowanym, przemawiającym za oczywistą zasadnością skargi. Taka

konstrukcja wniosku wyklucza przyjęcie, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Ponadto argumentacja, na którą powołuje się odwołująca, odnosi się do oceny

materiału dowodowego i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Należy

przypomnieć, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą

być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zawarty w art. 3983 § 3

k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub

oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi,

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, oznacza niedopuszczalność

powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji,

polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów

również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Natomiast ocena

przesłanek do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu zatrudnienia, jest ściśle

powiązana ze sferą ustaleń faktycznych. W szczególności podważenie stanowiska

Sądów, że taki ocena nie zaistniała, do czego zmierza skarżąca, nie jest możliwe bez

weryfikacji ustaleń faktycznych, co w postępowaniu kasacyjnym jest wykluczone.

Wynikający z zasady automatyzmu i przymusu obowiązek ubezpieczenia

oznacza, że osoba, której cechy, jako podmiotu ubezpieczenia społecznego, zostały

określone przez ustawę, zostaje objęta ubezpieczeniem i staje się stroną stosunku

ubezpieczenia społecznego niezależnie od swej woli, na mocy ustawy (ex lege).

Przyjmuje się jednocześnie, że strona stosunku ubezpieczenia nie może własnym

działaniem stosunku tego znieść, tj. wystąpić z ubezpieczenia, jeżeli utrzymują się

podstawy faktyczne podlegania danemu ubezpieczeniu (por. T. Bińczycka-Majewska,

Zabezpieczenie ryzyka starości, s. 9; B. Gudowska [w:] B. Gudowska, J. Strusińska-

Żukowska (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, wyd. 2,

2014, art. 6, nb. 11.). Takie zapatrywanie zostało również potwierdzone w

orzecznictwie, gdzie przyjmuje się, że stosunek ubezpieczenia społecznego

(emerytalnego i rentowych) nie jest stosunkiem prawnym ukształtowanym w drodze

umownej, stąd obowiązek ubezpieczenia społecznego wynika z przepisów prawa i

nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu rentowego (wyrok Sądu

I USK 1145/26

7

Najwyższego z 19 marca 2007 r., III UK 133/06, OSNP 2008, Nr 7-8, poz. 114).

Wniosek lub brak zgody ubezpieczonego na objęcie ubezpieczeniem nie mogą

stanowić przeszkody dla stwierdzenia nieistnienia, lub istnienia tytułu ubezpieczenia

społecznego zgodnego z przepisami prawa (wyroki Sądu Najwyższego z: 11 marca

2008 r., I UK 256/07, OSNP 2009, Nr 11-12, poz. 159, 25 kwietnia 2023 r., I USKP

83/22, LEX nr 3602011). Nawiązanie stosunku ubezpieczenia następuje

równocześnie z zaistnieniem faktów rodzących obowiązek ubezpieczenia. Jako

wyraz zasady automatyzmu prawnego jest wtórne wobec stosunku podstawowego,

stanowiącego tytuł ubezpieczenia. Brak stosunku podstawowego lub niewłaściwe

jego wskazanie powoduje, że deklaratoryjna decyzja o objęciu określonym tytułem

ubezpieczenia społecznego okazuje się bezpodstawna lub błędna.

Podleganie obowiązkowi ubezpieczeń społecznych związane jest z

posiadaniem tytułu, z którym ustawa wiąże obowiązek ubezpieczenia. Dla objęcia

ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma

nie to, czy umowa o pracę została zawarta, lecz to, czy strony umowy pozostawały

w stosunku pracy (art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998

r. o systemie ubezpieczeń społecznych). O tym, czy strony istotnie w takim stosunku

pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje

natomiast samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia,

przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy,

ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla

stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. (wyrok Sądu Najwyższego

z 16 października 2018 r., I UK 115/18, OSNP 2019, Nr 5, poz. 61; postanowienia

Sądu Najwyższego z: 17 października 2024 r., III USK 347/23, Legalis nr 3143831;

19 listopada 2024 r., I USK 404/23, Legalis nr 3170699).

Tak w judykaturze, jak i doktrynie prawa pracy podkreśla się, że stosunek

pracy, zdefiniowany w art. 22 § 1 k.p., jest stosunkiem prawnym starannego działania,

którego konstytutywnymi cechami są: dobrowolne, osobiste, odpłatne świadczenie

pracy w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania pracownika pracodawcy,

który ponosi wszelkie ryzyka związane z zatrudnieniem pracownika. Dla objęcia

obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istotne jest zatem, aby stosunek

pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

Zasadniczą rolę w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest

stosunkiem pracy, przypisuje się ustaleniom faktycznym dotyczącym tego, czy praca

I USK 1145/26

8

wykonywana w ramach analizowanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy

wymienione w art. 22 § 1 k.p. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich

dana osoba wykonuje czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero w wyniku

tego badania (poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te

świadczone są w warunkach wskazujących na stosunek pracy (wyrok Sądu

Najwyższego z 16 maja 2019 r., II PK 27/18, LEX nr 2665282; postanowienia Sądu

Najwyższego z: 10 stycznia 2024 r., II USK 308/22, Legalis nr 3054409; 15 maja

2024 r., III USK 296/23, Legalis nr 3078835; 17 października 2024 r., III USK 347/23,

Legalis nr 3143831; M. Tomaszewska [w:] Kodeks pracy. Komentarz. Tom I. Art. 1-

93, wyd. VII, red. K. W. Baran, Warszawa 2025, art. 22).

Sąd drugiej instancji, wbrew sugestiom skarżącej, zinterpretował sporne

przepisy zgodnie z przedstawioną wyżej ich wykładnią, czyniąc z niej podstawę do

przeprowadzenia oceny prawnej ustalonego w toku procesu stanu faktycznego. Sąd

Apelacyjny oceniając istnienie między stronami stosunku pracy, jako podstawy

podlegania ubezpieczeniom społecznym wskazał, że ubezpieczona została

zatrudniona przez płatnika składek na podstawie umowy o pracę zawartej

11 stycznia 2022 r. na stanowisku asystenta geodety, jak i tłumacza w wymiarze 1/2

etatu z godzinami pracy wyznaczonymi od 16:00 do 20:00. Umowa została zawarta

na czas nieokreślony, co wskazuje na potrzebę zatrudnienia w dłuższej perspektywie

czasowej pracownika na tym stanowisku pracy. Od 14 lutego 2022 r. odwołująca

zaprzestała świadczenia pracy z powodu niezdolności do pracy związanej z

przebiegiem ciąży. Zgodnie z umową, miała wykonywać pracę w godzinach

popołudniowych, od 16:00 do 20:00, podczas gdy prace budowlane, których miała

dotyczyć jej pomoc tłumaczenia, prowadzone były do zmierzchu. W tym kontekście

pomoc tłumacza w godzinach, gdy prace już nie były wykonywane, staje się

nielogiczne i nieuzasadnione gospodarczo. Za równie niewiarygodną należy także

argumentację dotycząca wykonywania przez ubezpieczoną obowiązków asystenta

geodety w godzinach popołudniowych i wieczornych, szczególnie w okresie

zimowym. Powoływanie się na wykonywanie pomiarów geodezyjnych w godzinach

wieczornych, mimo naturalnego pogarszania się warunków oświetleniowych, stoi w

sprzeczności zarówno z realiami technicznymi tego rodzaju prac, jak i z powszechnie

znaną praktyką zawodową. Samo zaś twierdzenie, iż pomiary miały być dokonywane

wieczorem ze względu na lepszą widoczność laserów, pozostaje w sprzeczności z

zasadami doświadczenia życiowego i praktyką zawodową. Podkreślenia wymaga

I USK 1145/26

9

nadto, iż argumentacja dotycząca zatrudnienia ubezpieczonej w charakterze

tłumacza w celu usprawnienia komunikacji z obywatelami Ukrainy niewładającymi

językiem polskim pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym funkcjonowaniem

płatnika składek, który prowadzi działalność od 2018 r., zatrudniając niemalże od

początku pracowników pochodzenia ukraińskiego, a mimo to wcześniej nie

zachodziła potrzeba osoby tłumacza, jak też nie wskazywano istotnych problemów

komunikacyjnych, które mogłyby utrudniać bieżące wykonywanie zadań lub

zarządzanie pracownikami. Wątpliwości budzi również organizacja pracy

ubezpieczonej. Sąd zaznaczył, że skarżąca nie przedstawiła wystarczających

dowodów potwierdzających wykonywaną przez nią pracy w ramach stosunku pracy.

Wręcz przeciwnie z okoliczności sprawy wynika, że powierzone ubezpieczonej

stanowisko pracy nie funkcjonowało uprzednio w strukturze organizacyjnej płatnika

składek, co sugeruje, że zostało utworzone wyłącznie na potrzeby jej zatrudnienia.

W okresie długotrwałej nieobecności I.S. płatnik składek nie zatrudnił innej osoby w

jej miejsce, co wskazuje na brak rzeczywistego zapotrzebowania kadrowego w tym

zakresie. Płatnik składek nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających,

aby po wyczerpaniu świadczeń związanych z macierzyństwem ubezpieczona

powróciła do pracy na dotychczasowym stanowisku, co również z tej przyczyny

prowadzi do wniosku, iż jedynym celem zawarcia omawianej umowy o pracę, była

chęć włączenia do kręgu ubezpieczonych. Sąd odwoławczy mając na uwadze całość

materiału dowodowego - odmiennie niż zdaniem Sądu Okręgowego - uznał, że brak

jest dowodów do stwierdzenia, że stosunek pracy był w rzeczywistości przez

ubezpieczoną świadczony, co wyklucza możliwość przyjęcia zwartej umowy o pracę

za tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, trzeba stwierdzić, że Sąd

drugiej instancji nie naruszył w sposób rażący przepisów prawa materialnego, gdyż

dokonał ich prawidłowej wykładni w ustalonym stanie faktycznym, przyjmując, iż

ubezpieczona i płatnik składek zawarli pozorną umowę o pracę, która nie nosiła cech

stosunku pracy w rozumieniu art. 22 k.p., stanowiącego tytuł podlegania

ubezpieczeniom społecznym. Sformułowane przez skarżącą w tym zakresie

argumenty negujące sądową ocenę, która stanowiła podstawę zaskarżonego wyroku,

stanowią zatem niedopuszczalną na tym etapie polemikę z oceną dowodów i

wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla

się spod kontroli kasacyjnej. Skarżąca w twierdzeniach uzasadnienia wniosku dla

I USK 1145/26

10

poparcia swojego stanowiska eksponuje wybrane elementy stanu faktycznego

sprawy przy jednoczesnym pominięciu pozostałych ustaleń. Tymczasem w ocenie

spornej w sprawie kwestii Sąd drugiej instancji uwzględnił całość zgromadzonego w

sprawie materiału dowodowego, a określona na jego podstawie podstawa faktyczna

stanowiła punkt odniesienia do subsumcji przepisów prawa materialnego

wskazanych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał zatem, że

skarżąca nie wykazała przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wobec

tego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i

11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

(J.K.)

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.