Rekompensata pomostowa za brak 15 lat pracy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej A.A.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z 14 czerwca 2024 r., oddalił apelację

A.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 3 września 2021 r., którym

oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II

Oddział w Poznaniu z 11 sierpnia 2020 r. odmawiającej A.A. prawa do

rekompensaty przewidzianej w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach

I USK 130/26

2

pomostowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 1696) z uwagi na brak 15 lat

pracy w warunkach szczególnych.

A.A. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawach

naruszenia prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach

pomostowych w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych na

skutek jego błędnego zastosowania przez przyjęcie, że ubezpieczony w spornym

okresie nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach; art. 32 pkt 1-5 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (jednolity tekst: Dz. U. z

2024 r., poz. 1631) na skutek jego błędnego zastosowania przez przyjęcie, że

ubezpieczony w spornym okresie nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach;

§ 1 ust. 1 – 4 i § 2 ust. 1 – 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43) w związku z

wykazem A, działem XIV, stanowiącym załącznik do powyższego rozporządzenia

pod pozycją 24 przez przyjęcie, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w

szczególnych warunkach i szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze

czasu pracy; § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. przez zbyt

rygorystyczne rozumienie pojęcia pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze.

Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 381 w związku

z art. 382 k.p.c.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz

odwołującego zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym,

sporządzenia skargi kasacyjnej w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał

się na oczywistą zasadność skargi. W jego ocenie Sąd drugiej instancji dopuścił się

tak licznych naruszeń prawa materialnego, zarówno, co do jego wykładni jak i

zastosowania, a także procesowego oraz Konstytucji, co doprowadziło do tego, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ocena materiału dowodowego

I USK 130/26

3

przez Sąd doprowadziła do sytuacji, w której pracownicy zajmujący się tożsamymi

obowiązkami, często w tożsamych miejscach pracy, których sprawę orzekał inny

skład sędziowski zostali uznani za pracowników pracujących w szczególnych

warunkach i szczególnym charakterze, odwołującemu tego prawa odmówiono.

Taka sytuacja podważa w sposób fundamentalny zaufanie do wymiaru

sprawiedliwości, gdzie niezależność wyroków poszczególnych sądów nie może być

utożsamiana z loteryjnością rozstrzygnięcia zależnego od stanięcia przed tym lub

innym składem sędziowskim. Do takiej sytuacji doszło na skutek licznych i rażących

naruszeń przepisów prawa. Skarżący powtórzył zarzuty wskazane w podstawach

skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od odwołującego na

rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze

skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.

wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek

złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg

ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości

odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego

wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie

I USK 130/26

4

okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu

katalogowi przesłanek.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność

skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06,

LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia

11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r.,

II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr

512050).

O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i

doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r.,

I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107;

z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r.,

I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

I USK 130/26

5

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z dnia

11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r.,

I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

skarżący nie wykazał istnienia powołanej przesłanki przedsądu. Uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej opisanych

wymogów. Skarżący nie podaje żadnej argumentacji prawnej pozwalającej na

przyjęcie, że zarzucone naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego

ma charakter oczywisty a wydany na ich podstawie wyrok jest rażąco wadliwy.

Ocena wadliwości wyroku ma w tym przypadku wymiar wyłącznie subiektywnego

niezadowolenia z efektu zakończonego postępowania sądowego. Skarga

kasacyjna nie jest środkiem prawnym przenoszącym sprawę do „trzeciej instancji”.

Ma charakter publiczny. Strzeżenie interesu publicznego przy rozpoznawaniu skarg

kasacyjnych polega nie na korygowaniu przez Sąd Najwyższy każdego wadliwego

orzeczenia, gdyż funkcję tę spełniają inne odpowiednie środki procesowe

(zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie postępowania), lecz na

tworzeniu przez ten Sąd takich warunków jurysdykcyjnych, aby wszystkie inne

sprawy, wytoczone i wytaczane przez obywateli i inne podmioty, były przez inne

sądy poddane nadzorowi Sądu Najwyższego, trafnie rozstrzygane, aby

orzecznictwo było jednolite i oparte na prawidłowej wykładni prawa.

Skarżący zarzuca brak postulowanej wyżej jednolitości, jednakże nie popiera

swoje twierdzenia żadnym przykładem wyroku zapadłych w analogicznych

sprawach z odmienną konkluzją w postaci przyznania prawa do rekompensaty z

ustawy o emeryturach pomostowych. Ponadto, argumenty te nie odnoszą się do

oczywistej zasadności skargi, lecz rozbieżności w orzecznictwie sądowym, co

stanowi odrębną niepowołaną przez skarżącego przesłankę przedsądu.

Mając na uwadze powyższe, brak wykazania oczywistej zasadności skargi,

Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

M.G.

I USK 130/26

6

[SOP]