Piątek Wydanie nr 41

Sygnatura akt
I USK 157/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
18 listopada 2025 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Umowa o pracę uznana za pozorną, bez ubezpieczenia. SN odmówił przyjęcia skargi

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie stwierdził, że M.P. jako pracownik płatniczki składek B.P. nie podlega ubezpieczeniom od 1 lutego 2022 r. Płatniczka odwoływała się od tej decyzji.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny ustalił, że strony sporządziły pisemną umowę o pracę, ale nie udało się ustalić, by ubezpieczona faktycznie pracowała w pełnym wymiarze, w określonym miejscu i czasie. Brak było też ekonomicznej potrzeby zatrudnienia, a wynagrodzenie było nieopłacalne przy dochodach płatniczki.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej płatniczki do rozpoznania.

Dlaczego

Skarga nie wykazała żadnej z przesłanek przedsądu, a pozorność umowy jest ustaleniem faktycznym, które nie podlega kontroli kasacyjnej. Zarzuty płatniczki były polemiką z oceną dowodów.

Dla firm

Samo zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia i opłacenie składek nie przesądzają o podleganiu ubezpieczeniom, jeśli sąd ustali, że stosunku pracy w rzeczywistości nie było.

Więcej o sprawie

Płatniczka składek zatrudniła ubezpieczoną na stanowisku pracownika administracyjnego, a zeznający świadkowie widywali ją jedynie przy komputerze i nie znali godzin jej pracy. Sąd Apelacyjny w Szczecinie uznał, że umowa była pozorna.

Podczas nieobecności ubezpieczonej w pracy, jej obowiązki wykonywała płatniczka składek, nie zatrudniając nikogo innego do pomocy.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 157/25

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I USK 157/25

POSTANOWIENIE

Dnia 18 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Robert Stefanicki

w sprawie z odwołania B.P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Koszalinie

z udziałem zainteresowanej M.P.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w dniu 18 listopada 2025 r.,

skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III AUa 455/23,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r., na skutek

apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia

28 września 2023 r., zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie płatnika B.P. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 27 czerwca 2022 r.

stwierdzającej, że M.P. jako pracownik u płatnika składek B.P. nie podlega

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i

wypadkowemu od 1 lutego 2022 r.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej odwołująca się

B.P. zaskarżyła wyrok Sądu drugiej instancji w całości. W podstawach skargi

podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa, a mianowicie:

I USK 157/25

2

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 316

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. prowadzących do uznania, że ubezpieczona M.P. nie

podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowemu i

wypadkowym, a zawarta umowa o pracę była działaniem podjętym jedynie dla

pozoru, i rażącego naruszenia: art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c., art. 231 k.p.c.,

art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., art. 217 § 2 k.p.c. - przez przyjęcie, iż ciężar

dowodu na okoliczność podlegania ubezpieczeniu społecznemu spoczywał na

odwołującej i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z zebranym materiałem

dowodowym;

2) przepisów prawa materialnego: art. 22 k.p., art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 22 i

art. 300 k.p., art. 11 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych; art. 83 § 1 k.c, art. 3531 k.c., art. 10 i 11 k.p., art. 22 Konstytucji RP;

art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 22 i

11 k.p. przez uznanie, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie pozwalały przyjąć,

że ubezpieczona wykonywała pracę na rzecz płatnika składek od 1 lutego 2022 r. i

w związku z tym nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym,

rentowym, chorobowemu i wypadkowym, a zawarta umowa o pracę była

działaniem podjętym jedynie dla pozoru, podczas gdy w rzeczywistości

ubezpieczona świadczyła pracę, a w rezultacie spełniła przesłanki bycia

pracownikiem podlegającym obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-

rentowemu.

Wobec przedstawionych zarzutów odwołująca wniosła o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez

oddalenie apelacji organu rentowego w całości, ewentualnie wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania; ponadto o zasądzenie od organu rentowego na rzecz

płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm prawem przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołująca się

wskazała, że wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania jest uzasadniony

sprzecznością orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dotychczasową linią orzeczniczą,

I USK 157/25

3

co czyni skargę kasacyjną oczywiście uzasadnioną wobec rażących naruszeń

prawa. Według skarżącej przyjęcie przez sąd, że umowa o pracę nie powinna

zostać zawarta, ponieważ dla płatnika składek nie było to ekonomicznie

uzasadnione, są niewystarczające ani do zastosowania art. 83 § 1 k.c., ani do

podważania możliwości zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych. Ponadto negatywna ocena racjonalności decyzji

pracodawcy (płatnika składek) o zatrudnieniu pracownika nie może stanowić

podstawy przyjęcia, że umowa o pracę została zawarta jedynie dla pozoru, jeżeli

stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach

pracowniczych (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w

związku z art. 22 § 1 k.p.). W niniejszej sprawie w ocenie płatnika składek ocena

dokonana przez Sąd Apelacyjny jest nieuprawnioną i krzywdzącą dla

ubezpieczonej oraz jawi się jako rażąco sprzeczna z zebranym materiałem

dowodowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że jako sąd

kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga

kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi

na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego.

Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem

weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego

orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 marca 2025 r., I USK 280/24,

LEX nr 3847441, 10 czerwca 2025 r., III USK 295/24, LEX nr 3899492).

Strona wnosząca skargę kasacyjną, zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. powinna

sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz ze stosownym

uzasadnieniem, wykazując, że zachodzi jedna z przesłanek przedsądu

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I USK 157/25

4

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Formułując wniosek oparty na przesłance przedsądu, jaką jest oczywista

zasadność skargi kasacyjnej, należy w jego motywach zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 sierpnia 2006 r.,

V CSK 204/06, LEX nr 421035; 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289;

18 kwietnia 2023 r., I PSK 102/22, LEX nr 3569426; 10 września 2024 r., I USK

21/24, LEX nr 3774110). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa

jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z:

16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07,

LEX nr 375616; 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134; 7 lutego 2024 r.,

II USK 124/23, LEX nr 3669686; 16 kwietnia 2024 r., II USK 330/23, LEX nr

3714336). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego

z: 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; 11 stycznia 2008 r.,

I UK 285/07, LEX nr 442743; 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133,

II USK 124/23, LEX nr 3669686; 28 maja 2020 r., I CSK 491/19, LEX nr 3032478; 6

sierpnia 2024 r., I PSK 2/24, LEX nr 3746311). Konieczne jest zatem wykazanie, że

Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny,

którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;

I USK 157/25

5

11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; 18 stycznia 2024 r., I CSK

1100/23, LEX nr 3656956; 19 listopada 2024 r., I PSK 142/23, Legalis nr 3170656;

7 lutego 2024 r., II USK 490/22, LEX nr 3668542).

Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżąca nie wykazała istnienia powołanej

przesłanki przedsądu. Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz

wniesionej skargi kasacyjnej w zakresie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie

pozwala na stwierdzenie, że zachodzi powołana przez skarżącą przesłanka

przedsądu. Stawiając tezę o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, jej autorka

sugerowała błąd Sądu drugiej instancji w subsumpcji normy prawnej przepisu

art. 83 § 1 k.c., do ustalonego stanu faktycznego, prowadzący do odmowy objęcia

M.P. obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu umowy o pracę wobec

pozorności zawartej umowy.

W judykaturze przyjmuje się, iż do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem

społecznym nie może dojść wówczas, gdy zgłoszenie do tego ubezpieczenia

dotyczy osoby, która nie jest pracownikiem, a zatem zgłoszenie do ubezpieczenia

społecznego następuje pod pozorem zatrudnienia (wyroki Sądu Najwyższego z:

18 maja 2006 r., III UK 32/06, LEX nr 957422; 23 czerwca 2021 r., I USKP 37/21,

LEX nr 3363480; postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 maja 2024 r., III USK

296/23, LEX nr 3713977; 16 października 2024 r., II USK 289/23, LEX nr 3768926).

Wymaga zatem podkreślenia, że dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu

wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została

zawarta, lecz to, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy (art. 6 ust. 1

pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy systemowej). O tym, czy strony istotnie w takim stosunku

pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje

natomiast samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia,

przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy,

ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla

stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Treść oświadczeń woli złożonych

przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma więc rozstrzygającego

znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego jako stosunku pracy (wyroki

Sądu Najwyższego z: 16 października 2018 r., I UK 115/18, OSNP 2019 nr 5,

poz. 61; 14 maja 2025 r., III USKP 5/25, LEX nr 3886168; postanowienia Sądu

I USK 157/25

6

Najwyższego z: 15 maja 2024 r., III USK 296/23, LEX nr 3713977; 6 sierpnia

2025 r., II USK 46/25, LEX nr 3910082).

Zgodnie z art. 22 § 1, 11 i 12 k.p., decydujące znaczenie dla uznania istnienia

stosunku pracy ma wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju

na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie

wyznaczonym przez pracodawcę, bez względu na nazwę umowy. Dla objęcia

obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istotne jest, aby stosunek pracy

zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

Podstawowe znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny

jest stosunkiem pracy, ma ustalenie faktyczne, czy wykonywana praca ma cechy

wymienione w art. 22 § 1 k.p. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich

dana osoba wykonuje czynności na rzecz innego podmiotu i dopiero w wyniku tego

badania (poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te

świadczone są w warunkach wskazujących na istnienie stosunku pracy (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 listopada 2020 r., III UK 427/19, LEX nr

3080654; 10 września 2024 r., I USK 21/24, LEX nr 3774110).

W orzecznictwie sądowym zauważa się, że jedną z najważniejszych

przesłanek przy ocenie zatrudnienia, braną pod uwagę przez sądy, jest to, czy

doszło do podjęcia i wykonywania pracy w charakterze pracownika i to, czy

pracodawca przyjmował świadczenie pracy. Niemożliwe jest więc przyjęcie

pozorności zatrudnienia, jeżeli dana osoba faktycznie podjęła zatrudnienie i

wykonywała swoje obowiązki tak, jak określa to Kodeks pracy. Sądy - analizując tę

przesłankę - biorą pod uwagę, czy pracodawca rzeczywiście miał zapotrzebowanie

na zatrudnienie kolejnego pracownika, a nawet, czy utworzenie dla niego nowego

miejsca pracy (zaangażowanie nowego pracownika) było ekonomicznie

uzasadnione. Sprawdzane jest również to, czy po przejściu pracownicy na urlop

macierzyński wykonywane przez nią obowiązki zostały przekazane innemu

pracownikowi, bądź kilku pracownikom, czy może też została zatrudniona osoba na

zastępstwo. Istotną kwestią jest wreszcie to, czy pracodawca miał fundusze na

zatrudnienie dodatkowej osoby. Warto też zauważyć, że wykonywanie

sporadycznych czynności na rzecz pracodawcy, niezwiązanych z umową, z której

wynikałby stosunek pracy, nie może być uznane jak świadczenie umówionej pracy

I USK 157/25

7

w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy (postanowienia Sądu Najwyższego z:

11 stycznia 2022 r., II USK 573/21, LEX nr 3352099; 1 kwietnia 2025 r.,

III USK 285/24, LEX nr 3853576).

Zdaniem Sądu Najwyższego, lektura pisemnych motywów zaskarżonego

wyroku wyraźnie wskazuje, że Sąd drugiej instancji w pełni respektował

przedstawioną wyżej wykładnię przepisów, czyniąc z niej podstawę do

przeprowadzenia oceny prawnej ustalonego w toku procesu stanu faktycznego,

który w postępowaniu kasacyjnym ma wiążący charakter (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Skarżąca, wnioskując o przyjęcie skargi do rozpoznania, w istocie zmierza do

podważenia ustalonego przez Sąd orzekający stanu faktycznego sprawy,

przeciwstawiając go własnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów. Należy

zatem przypomnieć, że w rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny stwierdził, że z

materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby odwołująca

wykonywała czynności na rzecz płatnika składek w rygorach charakterystycznych

dla stosunku pracy, realizowanym w pełnym wymiarze czasu pracy, w

wyznaczonym umową miejscu pracy, a także pracowała wyłącznie na ryzyko i na

rzecz pracodawcy, w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji.

Sąd Apelacyjny ustalił, że pomiędzy płatnikiem a ubezpieczoną M.P. doszło

do sporządzenia pisemnej umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku

pracownika administracyjnego, jednakże na podstawie zeznań płatnika,

ubezpieczonej oraz świadka, a także oświadczeń pacjentów płatnika niemożliwe

było ustalenie, że ubezpieczona rzeczywiście świadczyła pracę na rzecz płatnika

na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w ustalonym miejscu

i czasie pracy. Zeznające w sprawie postronne osoby wskazały bowiem, że jedynie

widywały ubezpieczoną przy komputerze w gabinecie pielęgniarki środowiskowej,

natomiast żadna z tych osób nie miała wiedzy co do zakresu godzin pracy i

wykonywanych czynności. W toku postępowania płatniczka nie przedstawiła

dokumentów pracowniczych poświadczających wykonywanie przez ubezpieczoną

pracy. Sąd uznał również, że brak było rzeczywistej i realnej potrzeby uzasadnionej

przesłankami ekonomicznymi do stworzenia dla niej miejsca pracy. Podczas

nieobecności ubezpieczonej w pracy, jej obowiązki wykonywała płatniczka składek,

nie zatrudniając nikogo innego do pomocy. Okoliczności te w konsekwencji

I USK 157/25

8

doprowadziły Sąd do wniosku, że nakład pracy na czynności biurowe nie był

szczególnie duży i nie wyczerpywał pełnego wymiaru czasu pracy. Sąd uznał

również, że brak było ekonomicznej oraz gospodarczej potrzeby zatrudniania w

spornym okresie ubezpieczonej na stanowisku pracownika administracyjnego.

Wysokość wynagrodzenia ubezpieczonej w zestawieniu z osiąganymi przez

płatnika dochodami za rok 2021 i 2022 potwierdziła, iż zatrudnienie ubezpieczonej

na umowę o pracę z punktu widzenia prowadzenia działalności gospodarczej było

całkowicie nieopłacalne.

W związku z powyższymi ustaleniami Sąd Apelacyjny uznał, że pomimo iż z

ustaleń sprawy wynika, że ubezpieczona zajmowała się sprawami

administracyjnymi w działalności płatnika, to brak było podstaw faktycznych do

przyjęcia, że ta aktywność była realizowana w pełnym wymiarze godzin, w miejscu

wskazanym w umowie o pracę, na rzecz i ryzyko pracodawcy. Wszystkie

wymienione powyżej okoliczności miały na celu jedynie uwiarygodnić na zewnątrz

istnienie i realizację stosunku pracy, który pomiędzy stronami w rzeczywistości nie

istniał. Strony nawiązały fikcyjny stosunek pracy, stwarzając szereg formalnych i

faktycznych pozorów jego realizacji, zaś ich jedynym zamiarem było włączenie

ubezpieczonej do systemu ubezpieczeń społecznych jako pracownika i uzyskanie

świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje,

że ubezpieczona od dawna pomagała płatnikowi w pracy, a okoliczność

wykonywania przez nią czynności na rzecz płatnika, bo takie niewątpliwie

wykonywała, nie wynikały z faktu zawarcia umowy o pracę, lecz z pomocy

najbliższemu członkowi rodziny przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Było

to tym bardziej uzasadnione, że matka i córka mieszkały razem i prowadziły

wspólne gospodarstwo domowe. Strony, zatem wzajemnie złożyły pozorne

oświadczenia woli o zawarciu umowy o pracę z ubezpieczoną na stanowisku

pracownika administracyjnego w warunkach, gdy ubezpieczona pracy nie

realizowała i nie miała zamiaru realizować ustalonego zakresu obowiązków

pracowniczych na warunkach wynikających z kodeksu pracy. Ubezpieczona

podjęła natomiast czynności, markujące realne wykonywanie umowy, by w

odbiorze zewnętrznym stworzyć wrażenie realnego zatrudnienia. Sąd Apelacyjny

uznał, iż zawarta umowa o pracę jako pozorna była nieważna i nie rodziła tytułu do

I USK 157/25

9

objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Decyzja organu była więc

prawidłowa.

Wszystkie powyższe fakty, doprowadziły Sąd odwoławczy do uznania, że

umowa o pracę zawarta z odwołującą się i płatnikiem składek została zawarta dla

pozoru za zgodą obu stron (art. 83 § 1 k.c.). W okolicznościach niniejszej sprawy

(krótki okres faktycznego świadczenia przez wnioskodawczynię pracy, brak

możliwości ustalenia godzin i miejsca faktycznego wykonywania pracy,

niepotwierdzenie wykonywania czynności w reżimie pracowniczym, rodzinne

powiązania z płatnikiem składek, brak ekonomicznego uzasadnienia dla

zatrudnienia powódki, czy w końcu niezatrudnienie nikogo na miejsce odwołującej

po utracie przez nią zdolności), Sąd uznał, że oświadczenia stron w przedmiocie

zawarcia umowy o pracę były pozorne i jako takie nieważne, w konsekwencji

prowadziły do uznania, że ubezpieczona nie świadczyła pracy w ramach stosunku

pracy, a zawarta umowa o pracę z 1 lutego 2022 r. była nieważna. W związku z

powyższym M.P. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym u płatnika składek (art.

6 ust. 1 pkt 1, art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, trzeba stwierdzić, że

Sąd drugiej instancji nie naruszył w sposób rażący przepisów prawa materialnego,

gdyż dokonał ich prawidłowej subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego,

przyjmując, iż ubezpieczona i płatnik składek zawarli pozorną umowę o pracę, która

nie nosiła cech stosunku pracy w rozumieniu art. 22 k.p., stanowiącego tytuł

podlegania ubezpieczeniom społecznym. Przyjęcie pozorności umowy o pracę

dotyczy sfery ustaleń faktycznych. Skarżąca przedstawiła własną wersję stanu

faktycznego, co nie wystarcza do podważenia ustaleń Sądu drugiej instancji w

następstwie oceny dowodów spójnej, logicznej i zgodnej z doświadczeniem

życiowym. Co do zasady pozorność umowy o pracę podlega ustaleniu przez sądy

orzekające jako okoliczność faktyczna i jako taka nie podlega kontroli kasacyjnej

(wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09, LEX nr 604221;

postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r., III USK 449/22, LEX nr

3652233). Trzeba pamiętać, że z mocy art. 39813 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy jest w

postępowaniu kasacyjnym związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia, co oznacza, że w przypadku poddania skargi

I USK 157/25

10

kasacyjnej merytorycznemu rozpoznaniu musiałby uwzględnić poczynione w

sprawie ustalenia przy rozpatrywaniu podniesionych w skardze zarzutów

naruszenia prawa materialnego. Sformułowane przez skarżącą zarzuty rażącego

naruszenia prawa nie miałyby zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w

ustalonym stanie faktycznym (postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 stycznia

2009 r., II PK 248/08, LEX nr 736732; 22 maja 2024 r., III PSK 59/23, LEX nr

3716458). Podnoszone przez skarżącą w tym zakresie argumenty stanowią zatem

polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi, co

zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Wobec niewykazania przez skarżącą istnienia powołanej przesłanki

przedsądu Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(J.K.)

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.