Skarga S.S. o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie została przyjęta do rozpoznania

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, decyzją z 3 lutego

2021 r. (Nr […], znak […]) stwierdził, że S.S., jako osoba prowadząca pozarolniczą

działalność gospodarczą, niemająca ustalonego prawa do renty, z tytułu

niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% przeciętego

I USK 199/26

2

miesięcznego wynagrodzenia, podlega w okresie od 23 kwietnia 2020 r. do 30

czerwca 2020 r. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Decyzją z 12 lutego 2021 r. (Nr […], znak […]), Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Gdańsku stwierdził, że P.S., z tytułu współpracy przy

prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, u płatnika składek S.S.,

podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 23 kwietnia

2020

r.

do

30

czerwca

2020 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 13 czerwca 202 r. (sygn. akt VII U 1229/21), wydanym w sprawie S.S. i

P.S., na skutek odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku,

o ustalenie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, jako osoby

prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą oraz ustalenie podlegania

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, jako osoby współpracującej z osobą

prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarcza: oddalił odwołania i zasądził od

odwołującej S.S., na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł, tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego oraz zasądził od odwołującego P.S., na rzecz organu

rentowego kwotę 180 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Na skutek apelacji odwołujących, Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 12 czerwca 2024 r. (sygn. akt

III AUa 1371/22): oddalił apelacje i zasądził od odwołujących, na rzecz organu

rentowego, kwoty po 240 zł, wraz z odsetkami, o których stanowi art. 98 § 11 k.p.c.,

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, do Sądu

Najwyższego wywiedli odwołujący, zaskarżając judykat w całości, zarzucając

rozstrzygnięciu rażące naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało

istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 oraz art. 378

§ 1 i art. 382 k.p.c., polegające na przejęciu przez Sąd II instancji za własne,

ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego w Gdańsku, bez szczegółowych

merytorycznych rozważań, pozwalających na uzyskanie przekonania, że sposób

rozumowania Sądu i dokonana ocena materiału dowodowego, w sytuacji gdy

I USK 199/26

3

zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I instancji

ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zostały przeprowadzone prawidłowo

co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane.

W związku z powyższym, skarżący wnieśli o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, jak również poprzedzającego go

wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku (w przypadku stwierdzenia podstaw)

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym

składzie;

2. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądzenie od organu rentowego, na rzecz powodów, kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych;

4. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżących.

Skarżący, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazali, że istnieje konieczność rozpatrzenia przez Sąd naruszenia przepisów

prawa procesowego, zwłaszcza art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. oraz

art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., polegającego na przejęciu przez Sąd II instancji

za własne ustaleń faktycznych Sądu I instancji, bez szczegółowych merytorycznych

rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały sprzeczność

ustaleń Sądu I instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało

tym, że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane. Dla skarżących

najistotniejszą kwestią, która powoduje konieczność poddania ocenie przez Sąd

Najwyższy działań Sądów obydwu instancji, jest fakt nieuprawnionego

wartościowania „wersji” organu rentowego, jako prawidłowej i poddaniu

niedozwolonej eliminacji wskazań ubezpieczonego. Analiza zaskarżonych wyroków,

zdaniem skarżących prowadzi do konkluzji, że Sądy w istocie bezapelacyjnie

przyjęły twierdzenia i argumentację organu rentowego, w zupełności pomijając

racje i stanowisko powodów.

Pismem z 29 października 2024 r., wykonując zobowiązanie z 9 października

2024 r. Sądu odwoławczego, pełnomocnik skarżących uzupełniła skargę kasacyjną

I USK 199/26

4

o wykazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, która wynosiła kolejno, dla

skarżącego P.S. 4.248 zł, a dla skarżącej S.S. 13.968 zł.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł

o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku jej przyjęcia i

zasądzenie od spółki na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Postanowieniem z 4 grudnia 2024 r. (sygn. akt III AUa 1371/22), Sąd

Apelacyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną P.S., wskazując w uzasadnieniu,

że wartość przedmiotu zaskarżenia, która została określona na kwotę 4.248 zł, nie

spełnia wymogów z art. 3982 § 1 k.p.c., co w konsekwencji prowadzi do jej

niedopuszczalności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie, nie kwalifikuje się do

dalszego przyjęcia i jej merytorycznego rozpoznania.

Podkreślić należy, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie

przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z

art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

I USK 199/26

5

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Ustawodawca konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w

oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i

podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach postępowania

kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie

podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c.

nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo

choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy, w

ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,

aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych

elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga

kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia realizującym przede

wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na

I USK 199/26

6

wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z 10 marca

2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).

Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca wskazała jedynie, że „istnieje konieczność rozpatrzenia przez Wysoki

Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 233 § 1 w zw. z

art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. (…)”. Nie sprecyzowała jednak w żadnym

razie swojego stanowiska – zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisu art. 3989

§ 1 k.p.c.

Na marginesie należy także zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy skarga

kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego,

stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego – tak jak to ma miejsce

w niniejszej sprawie, to w konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie

przepisów prawa procesowego wskazanych przez nią w podstawie kasacyjnej

mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga

art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość

takiego wpływu, lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ

był (mógł być) realny, a można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w skardze

zostanie podniesiony adekwatny w konkretnych okolicznościach faktycznych zarzut

obrazy prawa materialnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca

2025 r. I PSK 31/25, Legalis nr 3262621).

Poza tym, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie

prawnym, nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 17 lipca 2025 r., I CSK 2569/24, Legalis nr 3245232). Przepis

art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych

przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem

oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą

podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 § 1

k.p.c., bowiem właśnie ten przepis określa kryteria oceny wiarygodności i mocy

I USK 199/26

7

dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2024 r. III USK

368/23, Legalis nr 3168652).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach

postępowania orzeczono po myśli art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c., w

kwocie ustalonej na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), a w zakresie

odsetek art. 98 § 11 k.p.c.

DS.

[SOP]