- Sygnatura akt
- I USK 276/26
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
- Rodzaj
- Postanowienie
- Data orzeczenia
- 22 stycznia 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap
Najwyższa podstawa składek i same zasiłki. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Ubezpieczona prowadząca działalność gospodarczą spierała się z ZUS o to, czy od 14 maja 2018 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.
Ustalenia sądu
Sąd Apelacyjny w Krakowie ustalił, że w tym okresie ubezpieczona nie podejmowała działań realizujących znamiona działalności gospodarczej, przebywała na zasiłkach i nie uzyskała żadnych dochodów. Według twierdzeń organu zgłoszenie miało służyć uzyskaniu świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od ubezpieczonej oraz zainteresowanej spółki na rzecz ZUS 240 zł kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami.
Dlaczego
Sąd Najwyższy uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, bo kwestia została już wielokrotnie wyjaśniona w orzecznictwie.
Dla firm
Sam wpis do ewidencji i zadeklarowanie wysokiej podstawy składek nie oznaczają prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność musi być nastawiona na zarobek, a nie tylko na uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Więcej o sprawie
W okresie od 14 maja 2018 r. ubezpieczona nie zawarła żadnej umowy w ramach prowadzonej działalności i nie wystawiła żadnej faktury. Nie wykazała też żadnych kosztów tej działalności.
Nie tylko nie uzyskała żadnych dochodów, ale i nie wykazała jakichkolwiek kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
- Sygnatura
- I USK 276/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
I USK 276/26
POSTANOWIENIE
Dnia 22 stycznia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
w sprawie z odwołania J.Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 22 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 1611/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od odwołującej się i zainteresowanej spółki na
rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł wraz
z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanej orzeczenia do dnia zapłaty tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 marca 2020 r., sygn. akt VII U 3661/19, Sąd Okręgowy w
Krakowie oddalił odwołanie J.Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddziału w Krakowie z dnia 8 lipca 2019 r. stwierdzającej, że odwołująca się jako
osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega
obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i
I USK 276/26
2
wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 14 maja
2018 r. oraz zasądził od J.Z. na rzecz pozwanego Zakładu kwotę 180 zł tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od tego wyroku wniosła odwołująca się, zarzucając mu błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający istotny wpływ
na jego treść.
Wyrokiem z 20 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 1611/20, Sąd Apelacyjny
w Krakowie oddalił apelację odwołującej się J.Z.
Sąd drugiej instancji wskazał, że podziela w całości zarówno ustalenia
faktyczne Sądu pierwszej instancji, jak i wyrażone przez ten Sąd oceny prawne.
Sąd odwoławczy podkreślił, że podnoszona przez apelującą okoliczność, iż
organ rentowy dokonał już uprzednio kontroli prowadzenia przez nią działalności
gospodarczej od października 2014 r. i nie zakwestionował jej jako tytułu do
podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w
niniejszej sprawie. Pozwany był bowiem uprawniony do dokonania ponownej
kontroli w okresie późniejszym, a zaskarżona decyzja i w rezultacie wyrok Sądu
pierwszej instancji odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego od dnia 14 maja
2018 r.
Sąd Apelacyjny ocenił, że z dokonanych przez ten Sąd ustaleń faktycznych
wynika w sposób jednoznaczny, że odwołująca się w spornym okresie, od dnia 14
maja 2018 r., nie podejmowała żadnych działań, które realizowałyby znamiona
prowadzenia działalności gospodarczej rozumianej jako działalność ciągła i
zorganizowana, w celu zarobkowym, zaś już do 16 do 25 lipca 2018 r. i następnie
od 27 sierpnia 2018 r. do 8 kwietnia 2019 r. przebywała na zasiłku chorobowym, a
od tej daty do 5 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o wypłatę zasiłku
macierzyńskiego. Sąd drugiej instancji dostrzegł, że w okresie tych 3 miesięcy od
zakończenia zasiłku macierzyńskiego - od dnia 14 maja 2018 r. do 15 lipca 2018 r. i
od dnia 26 lipca 2018 r. do 16 sierpnia 2018 r. – odwołująca się nie zawarła żadnej
umowy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i nie wystawiła żadnej
faktury. Nie tylko nie uzyskała żadnych dochodów, ale i nie wykazała jakichkolwiek
kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
I USK 276/26
3
Za istotne Sąd drugiej instancji uznał to, w jakiej wysokości i kiedy
odwołująca się deklarowała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia
społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Po zgłoszeniu do
ubezpieczeń społecznych od 1 października 2014 r., odwołująca się zadeklarowała
najwyższą możliwą wówczas podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia
społeczne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (9.365 zł).
Uiściła od tej podstawy wymiaru tylko dwie pełne składki (za październik i listopad
2014 r.). Następnie już od 30 grudnia 2014 r. do 13 maja 2015 r. przebywała na
zwolnieniach lekarskich z powodu choroby w okresie ciąży, a od 14 maja 2015 r. do
11 maja 2016 r. na zasiłku macierzyńskim. Tak samo sytuacja przedstawiała się w
okresie drugiej ciąży, kiedy to odwołująca się za miesiące od września do grudnia
2016 r. zadeklarowała maksymalną podstawę wymiaru składek (10.137,50 zł), a od
1 stycznia 2017 r. do 13 maja 2018 r. ponownie pobierała najpierw zasiłek
chorobowy (do 14 maja 2017 r.) i następnie zasiłek macierzyński. Podobnie
sytuacja miała się przedstawiać w okresie trzeciej ciąży, gdy odwołująca się
zakończeniu drugiego zasiłku macierzyńskiego od dnia 14 maja 2018 r. ponownie
zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność
gospodarczą. W tym też kontekście Sąd odwoławczy przywołał stanowisko
wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (w szczególności w wyroku z dnia
11 lutego 2021 r., II USKP 21/21), zgodnie z którym zarejestrowanie działalności
gospodarczej i towarzyszące temu zadeklarowanie nieznajdującej pokrycia w
przewidywanych zyskach wysokiej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia
społeczne, a przy tym ze świadomością istnienia przeszkód do prowadzenia tej
działalności (np. z uwagi na stan zdrowia swój lub dziecka i związana z tym
planowana przerwa w prowadzeniu działalności) może wskazywać na intencję
(element subiektywny) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności
gospodarczej o charakterze ciągłym, ile włączenia się do systemu ubezpieczeń
społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń (zob. też wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15; z dnia 6 kwietnia 2017 r.,
II UK 98/16 i z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17). W konsekwencji przyjmuje
się, że ten, kto prowadzi działalność gospodarczą tylko po to, aby uzyskać
świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w istocie stwarza pozory tej
I USK 276/26
4
działalności, bowiem nie zmierza do pozyskania zarobku z działalności, co wypacza
sens ustawowy tej instytucji prawa. Takie właśnie działania podjęła odwołująca.
Tymczasem długotrwałe przebywanie na zasiłkach w rzeczywistości wyklucza
prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zarobkowy i przynoszący dochód
mogący być źródłem utrzymania. Wskazuje wręcz na instrumentalnie
wykorzystywanie systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich
świadczeń.
W przypadku odwołującej się, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie może być
mowy o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej, nastawionej na zysk,
który powinien co najmniej pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia.
W spornym okresie nie wykazała ona żadnego przychodu, a zatem nie miała
środków na pokrycie nawet jednej składki na ubezpieczenia społeczne, od
zadeklarowanej podstawy wymiaru. Prowadzi to do konkluzji, że celem zgłoszenia
się przez odwołującą się do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia
działalności gospodarczej po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego od
dnia 14 maja 2018 r., nie była wola prowadzenia tej działalności i faktyczne jej
wykonywanie, ale tylko i wyłącznie uzyskanie prawa do dalszych wysokich i
długotrwałych świadczeń, związanych z kolejną ciążą i macierzyństwem.
Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną odwołująca się w
całości.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto
na podstawach przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. (występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego) oraz pkt 2
(potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości).
Skarżąca wskazała na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości. W jej ocenie, zaskarżony wyrok Sądu
Apelacyjnego opiera się na błędnej wykładni art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców
w zakresie definicji działalności gospodarczej. W szczególności, Sąd Apelacyjny
błędnie zinterpretował pojęcia „działalność zarobkowa”, „zorganizowana” i „ciągła”,
co skutkowało przyjęciem, że działalność prowadzona przez odwołującą się nie
spełnia tych przesłanek i nie może być uznana za działalność gospodarczą.
I USK 276/26
5
Ponadto, pełnomocnik skarżącej podniósł, że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne dotyczące wykładni pojęcia „działalność gospodarcza” oraz
przesłanek określonych w art. 3 Prawa przedsiębiorców. Pojęcie to nie jest
jednoznacznie interpretowane, co prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie sądów
powszechnych i administracyjnych. Mimo wydawałoby się ugruntowanej linii
orzeczniczej w zakresie definicji działalności gospodarczej, wciąż występują
wątpliwości interpretacyjne. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
konieczne dla zapewnienia jednolitej wykładni prawa oraz wyjaśnienia kluczowych
kwestii dotyczących pojęcia działalności gospodarczej, które mają istotne
znaczenie dla praktyki stosowania prawa. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy przez
Sąd Najwyższy przyczyni się do wyeliminowania niepewności prawnej w zakresie
interpretacji art. 3 Prawa przedsiębiorców.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia jej do rozpoznania; oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku jej
przyjęcia; w każdym przypadku zasądzenie od skarżącej na rzecz organu
rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne
zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)
zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
I USK 276/26
6
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz w sprawie występuje potrzeba
wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w
orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca
wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w
art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem
prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,
nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić
się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego
dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie
skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie
prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem
konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz
wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych,
w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten
powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu
Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). Analogicznie należy traktować
wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą
kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie
prawne, przede wszystkim, powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP
33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08) i
I USK 276/26
7
pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane
zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy
(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;
z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego
rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oparcie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem
poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć,
przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (zob. np. postanowienie
Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08; czy z 18 lutego
2015 r., II CSK 428/14). Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji
interpretacyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r.,
sygn. akt I PK 233/07, OSNP 2009/3-4/43). Powołanie się na omawianą przesłankę
wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść
i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie
lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym
polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia
argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,
nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.
W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w
orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak
też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07;
z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09, niepubl.; z 20
maja 2016 r., V CSK 692/15). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje
skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni
I USK 276/26
8
konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki
sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12).
Podniesione w niniejszej sprawie zagadnienia prawne i wątpliwości
interpretacyjne, czy też rozbieżności orzecznicze zostały już jednoznacznie
rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego
zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we
wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające
zmianę tego poglądu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca
2020 r., II PK 36/19; z dnia 12 maja 2020 r., I UK 128/19).
Kwestie związane z wykładnią pojęcia „prowadzenia działalności
gospodarczej” i elementów składowych, które pozwalają na uznanie, że taka
działalność jest prowadzona, były już wielokrotnie analizowane w orzecznictwie
Sądu Najwyższego i to w najróżniejszych ujęciach. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego przyjmuje się, że dla zakwalifikowania danej działalności jako
działalności gospodarczej - z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów -
istotne znaczenie ma jej ciągłość oraz zorganizowany i zarobkowy
charakter. Ciągłość w działalności gospodarczej ma dwa aspekty. Pierwszy to
powtarzalność czynności, pozwalająca na odróżnienie działalności gospodarczej od
jednostkowej umowy o dzieło lub zlecenia albo umowy o świadczenie usługi, które
same w sobie nie składają się jeszcze na działalność gospodarczą, zaś drugi
aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia
działalności gospodarczej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia
2014 r.; z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15; z dnia 10 maja 2017 r., I UK
184/16).
Z kolei o zorganizowaniu działalności gospodarczej nie świadczy jedynie jej
forma organizacyjno-prawna (zob. W.J. Katner: Prawo o działalności gospodarczej.
Komentarz. Orzecznictwo. Piśmiennictwo, s. 21-22), czyli dokonanie wpisu do
ewidencji działalności gospodarczej czy rejestru przedsiębiorców KRS. Organizacji
tej nie można bowiem sprowadzać wyłącznie do płaszczyzny formalnej, gdyż ma
ona swoje odzwierciedlenie również w płaszczyźnie materialnej (zob. M. Szydło:
Swoboda działalności gospodarczej, Warszawa 2005 r., s. 48-55 oraz wyrok
I USK 276/26
9
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 1996 r., II FSK 789/07).
Dokonanie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej oraz sporządzenie
dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych do ZUS nie determinuje
prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawowym. Są to bowiem
jedynie wyznaczniki działalności, które pozwalają na przyjęcie domniemania, że
działalność jest faktycznie prowadzona. Niemniej domniemanie to może być
obalone w sytuacji, gdy działalność nie spełnia kryteriów jej legalnej definicji (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16). Zorganizowanie
działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się zatem
przykładowo przez: zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn,
sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przedsięwzięcie działań o
charakterze marketingowym (informacja, reklama) oraz, ogólnie rzecz ujmując,
przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania
wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej
działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 2016 r., I UK 65/15; z
dnia 16 lutego 2016 r., I UK 77/15). Kolejnym elementem kreującym działalność
gospodarczą jest jej zarobkowy charakter. Działalność jest zarobkowa, jeżeli jest
prowadzona w celu osiągnięcia dochodu („zarobku”) rozumianego jako nadwyżka
przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 604/12, OSNP 2014 Nr 2, poz. 30).
Przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostanie spełniona wtedy,
gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, ale również wówczas, gdy pomimo
jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu (por.
przywołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r., I UK
455/15 oraz wyroki Sądu Najwyższego: powołany już z dnia 6 kwietnia 2017 r.,
II UK 98/16 i z dnia 15 marca 2018 r., III UK 47/17). W tej mierze istotny jest zatem
wyznaczony przez przedsiębiorcę cel, który w każdym przypadku, poprzez
realizację zamierzonych przedsięwzięć musi zakładać pozytywny wynik finansowy.
Zarobkowy charakter musi być nastawiony na zysk, który powinien co najmniej
pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia. Nie można więc realnie
prowadzić działalności, która w ujęciu legalnym musi być nastawiona na wynik
finansowy, i jednocześnie definiować jej celowość wyłącznie chęcią pozyskania
I USK 276/26
10
świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ktoś, kto twierdzi, że prowadzi działalność
gospodarczą tylko po to, by uzyskać świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w
istocie stwarza pozory tej działalności, bowiem nie zmierza do pozyskania zarobku
z działalności, co wypacza sens ustawowy tej instytucji prawa. Uzyskanie tytułu do
podlegania ubezpieczeniom społecznym nie jest głównym celem prowadzenia
działalności gospodarczej. Celem tym jest zarobek, czyli osiągnięcie przychodu
pokrywającego w pełni koszty działalności, w tym koszty ubezpieczenia
społecznego (związane z koniecznością opłacenia składek na ubezpieczenie), a
ponadto pozwalający na uzyskanie dochodu wystarczającego na utrzymanie i
rozwój przedsiębiorcy i jego przedsiębiorstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
17 lipca 2019 r., I UK 132/18). Ubezpieczenia społeczne są wówczas jedynie
pochodną takiej działalności (pracy), dlatego założeniem wyjściowym rejestrowanej
działalności gospodarczej nie powinno być tylko uzyskanie zasiłków z
ubezpieczenia chorobowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września
2017 r., I UK 366/16). Może to bowiem wskazywać na intencję (element
subiektywny) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności
gospodarczej, co włączenia do systemu ubezpieczeń społecznych w celu
uzyskania wysokich świadczeń. Uwypukla się to szczególnie w sytuacji, gdy osoba
rozpoczynająca działalność i deklarująca taką podstawę wymiaru składki, ma
świadomość, że stan zdrowia czyni ją niezdolną do jej prowadzenia (por. powołany
wcześniej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r., III UK 47/17).
Strona skarżąca powołuje się na rzekomą rzobieżność i niejednolitość w
orzecznictwie oraz występujące wątpliwości interpretacyjne, jednak nie wskazuje
jakichkolwiek orzeczeń, które byłyby ze sobą sprzeczne, lub podważałyby
przedstawioną powyżej linię orzeczniczą. Nie przedstawia również jakiejkolwiek
argumentacji prawnej, która mogłaby świadczyć o poważnych wątpliwościach
interpretacyjnych. Stąd też wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej należało uznać za
nieuzasadniony i całkowicie bezpodstawny.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w
art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 108 § 1 i
art. 98 § 1,11 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w
I USK 276/26
11
związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z
2023 r., poz. 1935).
[KK]
[SOP]
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.