Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
I USK 276/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
22 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Najwyższa podstawa składek i same zasiłki. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Ubezpieczona prowadząca działalność gospodarczą spierała się z ZUS o to, czy od 14 maja 2018 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny w Krakowie ustalił, że w tym okresie ubezpieczona nie podejmowała działań realizujących znamiona działalności gospodarczej, przebywała na zasiłkach i nie uzyskała żadnych dochodów. Według twierdzeń organu zgłoszenie miało służyć uzyskaniu świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od ubezpieczonej oraz zainteresowanej spółki na rzecz ZUS 240 zł kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, bo kwestia została już wielokrotnie wyjaśniona w orzecznictwie.

Dla firm

Sam wpis do ewidencji i zadeklarowanie wysokiej podstawy składek nie oznaczają prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność musi być nastawiona na zarobek, a nie tylko na uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Więcej o sprawie

W okresie od 14 maja 2018 r. ubezpieczona nie zawarła żadnej umowy w ramach prowadzonej działalności i nie wystawiła żadnej faktury. Nie wykazała też żadnych kosztów tej działalności.

Nie tylko nie uzyskała żadnych dochodów, ale i nie wykazała jakichkolwiek kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 276/26

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I USK 276/26

POSTANOWIENIE

Dnia 22 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska

w sprawie z odwołania J.Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie

o podleganie ubezpieczeniom społecznym,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 22 stycznia 2026 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Krakowie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 1611/20,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od odwołującej się i zainteresowanej spółki na

rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł wraz

z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia

doręczenia zobowiązanej orzeczenia do dnia zapłaty tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 10 marca 2020 r., sygn. akt VII U 3661/19, Sąd Okręgowy w

Krakowie oddalił odwołanie J.Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddziału w Krakowie z dnia 8 lipca 2019 r. stwierdzającej, że odwołująca się jako

osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i

I USK 276/26

2

wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 14 maja

2018 r. oraz zasądził od J.Z. na rzecz pozwanego Zakładu kwotę 180 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Apelację od tego wyroku wniosła odwołująca się, zarzucając mu błąd w

ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający istotny wpływ

na jego treść.

Wyrokiem z 20 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 1611/20, Sąd Apelacyjny

w Krakowie oddalił apelację odwołującej się J.Z.

Sąd drugiej instancji wskazał, że podziela w całości zarówno ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji, jak i wyrażone przez ten Sąd oceny prawne.

Sąd odwoławczy podkreślił, że podnoszona przez apelującą okoliczność, iż

organ rentowy dokonał już uprzednio kontroli prowadzenia przez nią działalności

gospodarczej od października 2014 r. i nie zakwestionował jej jako tytułu do

podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w

niniejszej sprawie. Pozwany był bowiem uprawniony do dokonania ponownej

kontroli w okresie późniejszym, a zaskarżona decyzja i w rezultacie wyrok Sądu

pierwszej instancji odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego od dnia 14 maja

2018 r.

Sąd Apelacyjny ocenił, że z dokonanych przez ten Sąd ustaleń faktycznych

wynika w sposób jednoznaczny, że odwołująca się w spornym okresie, od dnia 14

maja 2018 r., nie podejmowała żadnych działań, które realizowałyby znamiona

prowadzenia działalności gospodarczej rozumianej jako działalność ciągła i

zorganizowana, w celu zarobkowym, zaś już do 16 do 25 lipca 2018 r. i następnie

od 27 sierpnia 2018 r. do 8 kwietnia 2019 r. przebywała na zasiłku chorobowym, a

od tej daty do 5 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o wypłatę zasiłku

macierzyńskiego. Sąd drugiej instancji dostrzegł, że w okresie tych 3 miesięcy od

zakończenia zasiłku macierzyńskiego - od dnia 14 maja 2018 r. do 15 lipca 2018 r. i

od dnia 26 lipca 2018 r. do 16 sierpnia 2018 r. – odwołująca się nie zawarła żadnej

umowy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i nie wystawiła żadnej

faktury. Nie tylko nie uzyskała żadnych dochodów, ale i nie wykazała jakichkolwiek

kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

I USK 276/26

3

Za istotne Sąd drugiej instancji uznał to, w jakiej wysokości i kiedy

odwołująca się deklarowała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Po zgłoszeniu do

ubezpieczeń społecznych od 1 października 2014 r., odwołująca się zadeklarowała

najwyższą możliwą wówczas podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (9.365 zł).

Uiściła od tej podstawy wymiaru tylko dwie pełne składki (za październik i listopad

2014 r.). Następnie już od 30 grudnia 2014 r. do 13 maja 2015 r. przebywała na

zwolnieniach lekarskich z powodu choroby w okresie ciąży, a od 14 maja 2015 r. do

11 maja 2016 r. na zasiłku macierzyńskim. Tak samo sytuacja przedstawiała się w

okresie drugiej ciąży, kiedy to odwołująca się za miesiące od września do grudnia

2016 r. zadeklarowała maksymalną podstawę wymiaru składek (10.137,50 zł), a od

1 stycznia 2017 r. do 13 maja 2018 r. ponownie pobierała najpierw zasiłek

chorobowy (do 14 maja 2017 r.) i następnie zasiłek macierzyński. Podobnie

sytuacja miała się przedstawiać w okresie trzeciej ciąży, gdy odwołująca się

zakończeniu drugiego zasiłku macierzyńskiego od dnia 14 maja 2018 r. ponownie

zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność

gospodarczą. W tym też kontekście Sąd odwoławczy przywołał stanowisko

wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (w szczególności w wyroku z dnia

11 lutego 2021 r., II USKP 21/21), zgodnie z którym zarejestrowanie działalności

gospodarczej i towarzyszące temu zadeklarowanie nieznajdującej pokrycia w

przewidywanych zyskach wysokiej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia

społeczne, a przy tym ze świadomością istnienia przeszkód do prowadzenia tej

działalności (np. z uwagi na stan zdrowia swój lub dziecka i związana z tym

planowana przerwa w prowadzeniu działalności) może wskazywać na intencję

(element subiektywny) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności

gospodarczej o charakterze ciągłym, ile włączenia się do systemu ubezpieczeń

społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń (zob. też wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15; z dnia 6 kwietnia 2017 r.,

II UK 98/16 i z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17). W konsekwencji przyjmuje

się, że ten, kto prowadzi działalność gospodarczą tylko po to, aby uzyskać

świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w istocie stwarza pozory tej

I USK 276/26

4

działalności, bowiem nie zmierza do pozyskania zarobku z działalności, co wypacza

sens ustawowy tej instytucji prawa. Takie właśnie działania podjęła odwołująca.

Tymczasem długotrwałe przebywanie na zasiłkach w rzeczywistości wyklucza

prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zarobkowy i przynoszący dochód

mogący być źródłem utrzymania. Wskazuje wręcz na instrumentalnie

wykorzystywanie systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich

świadczeń.

W przypadku odwołującej się, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie może być

mowy o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej, nastawionej na zysk,

który powinien co najmniej pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia.

W spornym okresie nie wykazała ona żadnego przychodu, a zatem nie miała

środków na pokrycie nawet jednej składki na ubezpieczenia społeczne, od

zadeklarowanej podstawy wymiaru. Prowadzi to do konkluzji, że celem zgłoszenia

się przez odwołującą się do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia

działalności gospodarczej po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego od

dnia 14 maja 2018 r., nie była wola prowadzenia tej działalności i faktyczne jej

wykonywanie, ale tylko i wyłącznie uzyskanie prawa do dalszych wysokich i

długotrwałych świadczeń, związanych z kolejną ciążą i macierzyństwem.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną odwołująca się w

całości.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto

na podstawach przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. (występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego) oraz pkt 2

(potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości).

Skarżąca wskazała na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości. W jej ocenie, zaskarżony wyrok Sądu

Apelacyjnego opiera się na błędnej wykładni art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców

w zakresie definicji działalności gospodarczej. W szczególności, Sąd Apelacyjny

błędnie zinterpretował pojęcia „działalność zarobkowa”, „zorganizowana” i „ciągła”,

co skutkowało przyjęciem, że działalność prowadzona przez odwołującą się nie

spełnia tych przesłanek i nie może być uznana za działalność gospodarczą.

I USK 276/26

5

Ponadto, pełnomocnik skarżącej podniósł, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne dotyczące wykładni pojęcia „działalność gospodarcza” oraz

przesłanek określonych w art. 3 Prawa przedsiębiorców. Pojęcie to nie jest

jednoznacznie interpretowane, co prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych i administracyjnych. Mimo wydawałoby się ugruntowanej linii

orzeczniczej w zakresie definicji działalności gospodarczej, wciąż występują

wątpliwości interpretacyjne. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

konieczne dla zapewnienia jednolitej wykładni prawa oraz wyjaśnienia kluczowych

kwestii dotyczących pojęcia działalności gospodarczej, które mają istotne

znaczenie dla praktyki stosowania prawa. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy przez

Sąd Najwyższy przyczyni się do wyeliminowania niepewności prawnej w zakresie

interpretacji art. 3 Prawa przedsiębiorców.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania; oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku jej

przyjęcia; w każdym przypadku zasądzenie od skarżącej na rzecz organu

rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne

zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)

zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

I USK 276/26

6

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz w sprawie występuje potrzeba

wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w

orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca

wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w

art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem

prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,

nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić

się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego

dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie

skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie

prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem

konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz

wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych,

w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten

powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu

Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). Analogicznie należy traktować

wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą

kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie

prawne, przede wszystkim, powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności

mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd

ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP

33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08) i

I USK 276/26

7

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane

zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy

(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;

z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego

rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oparcie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem

poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć,

przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (zob. np. postanowienie

Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08; czy z 18 lutego

2015 r., II CSK 428/14). Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r.,

sygn. akt I PK 233/07, OSNP 2009/3-4/43). Powołanie się na omawianą przesłankę

wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść

i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym

polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia

argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w

orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak

też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07;

z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09, niepubl.; z 20

maja 2016 r., V CSK 692/15). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje

skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni

I USK 276/26

8

konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki

sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12).

Podniesione w niniejszej sprawie zagadnienia prawne i wątpliwości

interpretacyjne, czy też rozbieżności orzecznicze zostały już jednoznacznie

rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego

zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca

2020 r., II PK 36/19; z dnia 12 maja 2020 r., I UK 128/19).

Kwestie związane z wykładnią pojęcia „prowadzenia działalności

gospodarczej” i elementów składowych, które pozwalają na uznanie, że taka

działalność jest prowadzona, były już wielokrotnie analizowane w orzecznictwie

Sądu Najwyższego i to w najróżniejszych ujęciach. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że dla zakwalifikowania danej działalności jako

działalności gospodarczej - z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów -

istotne znaczenie ma jej ciągłość oraz zorganizowany i zarobkowy

charakter. Ciągłość w działalności gospodarczej ma dwa aspekty. Pierwszy to

powtarzalność czynności, pozwalająca na odróżnienie działalności gospodarczej od

jednostkowej umowy o dzieło lub zlecenia albo umowy o świadczenie usługi, które

same w sobie nie składają się jeszcze na działalność gospodarczą, zaś drugi

aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia

działalności gospodarczej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia

2014 r.; z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15; z dnia 10 maja 2017 r., I UK

184/16).

Z kolei o zorganizowaniu działalności gospodarczej nie świadczy jedynie jej

forma organizacyjno-prawna (zob. W.J. Katner: Prawo o działalności gospodarczej.

Komentarz. Orzecznictwo. Piśmiennictwo, s. 21-22), czyli dokonanie wpisu do

ewidencji działalności gospodarczej czy rejestru przedsiębiorców KRS. Organizacji

tej nie można bowiem sprowadzać wyłącznie do płaszczyzny formalnej, gdyż ma

ona swoje odzwierciedlenie również w płaszczyźnie materialnej (zob. M. Szydło:

Swoboda działalności gospodarczej, Warszawa 2005 r., s. 48-55 oraz wyrok

I USK 276/26

9

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 1996 r., II FSK 789/07).

Dokonanie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej oraz sporządzenie

dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych do ZUS nie determinuje

prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawowym. Są to bowiem

jedynie wyznaczniki działalności, które pozwalają na przyjęcie domniemania, że

działalność jest faktycznie prowadzona. Niemniej domniemanie to może być

obalone w sytuacji, gdy działalność nie spełnia kryteriów jej legalnej definicji (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16). Zorganizowanie

działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się zatem

przykładowo przez: zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn,

sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przedsięwzięcie działań o

charakterze marketingowym (informacja, reklama) oraz, ogólnie rzecz ujmując,

przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania

wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej

działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 2016 r., I UK 65/15; z

dnia 16 lutego 2016 r., I UK 77/15). Kolejnym elementem kreującym działalność

gospodarczą jest jej zarobkowy charakter. Działalność jest zarobkowa, jeżeli jest

prowadzona w celu osiągnięcia dochodu („zarobku”) rozumianego jako nadwyżka

przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 604/12, OSNP 2014 Nr 2, poz. 30).

Przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostanie spełniona wtedy,

gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, ale również wówczas, gdy pomimo

jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu (por.

przywołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r., I UK

455/15 oraz wyroki Sądu Najwyższego: powołany już z dnia 6 kwietnia 2017 r.,

II UK 98/16 i z dnia 15 marca 2018 r., III UK 47/17). W tej mierze istotny jest zatem

wyznaczony przez przedsiębiorcę cel, który w każdym przypadku, poprzez

realizację zamierzonych przedsięwzięć musi zakładać pozytywny wynik finansowy.

Zarobkowy charakter musi być nastawiony na zysk, który powinien co najmniej

pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia. Nie można więc realnie

prowadzić działalności, która w ujęciu legalnym musi być nastawiona na wynik

finansowy, i jednocześnie definiować jej celowość wyłącznie chęcią pozyskania

I USK 276/26

10

świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ktoś, kto twierdzi, że prowadzi działalność

gospodarczą tylko po to, by uzyskać świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w

istocie stwarza pozory tej działalności, bowiem nie zmierza do pozyskania zarobku

z działalności, co wypacza sens ustawowy tej instytucji prawa. Uzyskanie tytułu do

podlegania ubezpieczeniom społecznym nie jest głównym celem prowadzenia

działalności gospodarczej. Celem tym jest zarobek, czyli osiągnięcie przychodu

pokrywającego w pełni koszty działalności, w tym koszty ubezpieczenia

społecznego (związane z koniecznością opłacenia składek na ubezpieczenie), a

ponadto pozwalający na uzyskanie dochodu wystarczającego na utrzymanie i

rozwój przedsiębiorcy i jego przedsiębiorstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

17 lipca 2019 r., I UK 132/18). Ubezpieczenia społeczne są wówczas jedynie

pochodną takiej działalności (pracy), dlatego założeniem wyjściowym rejestrowanej

działalności gospodarczej nie powinno być tylko uzyskanie zasiłków z

ubezpieczenia chorobowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września

2017 r., I UK 366/16). Może to bowiem wskazywać na intencję (element

subiektywny) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności

gospodarczej, co włączenia do systemu ubezpieczeń społecznych w celu

uzyskania wysokich świadczeń. Uwypukla się to szczególnie w sytuacji, gdy osoba

rozpoczynająca działalność i deklarująca taką podstawę wymiaru składki, ma

świadomość, że stan zdrowia czyni ją niezdolną do jej prowadzenia (por. powołany

wcześniej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r., III UK 47/17).

Strona skarżąca powołuje się na rzekomą rzobieżność i niejednolitość w

orzecznictwie oraz występujące wątpliwości interpretacyjne, jednak nie wskazuje

jakichkolwiek orzeczeń, które byłyby ze sobą sprzeczne, lub podważałyby

przedstawioną powyżej linię orzeczniczą. Nie przedstawia również jakiejkolwiek

argumentacji prawnej, która mogłaby świadczyć o poważnych wątpliwościach

interpretacyjnych. Stąd też wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej należało uznać za

nieuzasadniony i całkowicie bezpodstawny.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w

art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 108 § 1 i

art. 98 § 1,11 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w

I USK 276/26

11

związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z

2023 r., poz. 1935).

[KK]

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.