Ubezpieczony nie dostanie rozpoznania skargi za spóźnione odwołanie od decyzji ZUS

stanowieniem z 8 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie na

podstawie art. 4779 § 3 k.p.c. odrzucił odwołanie J.M. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Siedlcach, z dnia 16 lipca 2021 r. w

uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że odwołujący się złożył odwołanie od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Siedlcach, z 16 lipca 2021 r.,

po upływie miesięcznego terminu do jego złożenia, a jednocześnie brak było

I USK 327/26

2

podstaw by uznać, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od

odwołującego się.

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 24 sierpnia 2024 r. oddalił

zażalenie i przychylił się do ustaleń Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którymi, nie

można uznać, iż przekroczenie terminu o ponad 9 miesięcy nie jest nadmierne.

J.M. nie wykazał także, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych

od niego. Fakt zaprzestania przez skarżącego kontrolowania jakie rozstrzygnięcia

ZUS do niego przychodzą oraz niedostrzeganie „znaczenia” decyzji z dnia 16 lipca

2021 r. i brak świadomości jej konsekwencji oraz ilości spraw prowadzonych wobec

niego przed tym organem, nie oznacza automatycznie trwającej przez ponad 9

miesięcy przeszkody w sporządzeniu i wniesieniu odwołania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego argumentacja przedstawiona przez J.M. nie

pozwala na uznanie, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych

od odwołującego się. W konsekwencji stwierdzić należy, iż strona odwołująca się

uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, a

przekroczenie terminu było nadmierne i nie znajduje usprawiedliwienia.

Od postanowienia Sądu Apelacyjnego odwołujący się wniósł skargę

kasacyjną, w której argumentował, że w sprawie zachodzi okoliczność

uzasadniająca przyjęcie skargi do jej rozpoznania w postaci jej oczywistej

zasadności, a zatem spełniony został warunek art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. W ocenie

skarżącego „sądy obu instancji pominęły wnioski dowodowe odwołującego się

jednocześnie stwierdzając, że nie przedstawił on jakichkolwiek argumentów

uzasadniających, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z

przyczyn od niego niezależnych. W efekcie powód został pozbawiony możliwości

ochrony swoich praw. Sądy niewłaściwie oceniły również przesłanki nadmierności

przekroczenia terminu oraz wystąpienia przyczyn niezależnych od powoda. (…)

Ustalenie bariery uznania nadmierności przekroczenia terminu następuje w

zależności napotkanej sytuacji i jest ona umowna. Potwierdza to stwierdzenie teza

postanowienia Sądu Najwyższego — Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

12 marca 2024 r. o sygn. akt. II USK 100/23 „Nadmierne jest opóźnienie, gdy

wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego nastąpiło po upływie

osiemnastu miesięcy od dnia doręczenia jej odpisu albo po upływie trzynastu

I USK 327/26

3

miesięcy od dnia wydania decyzji, albo po upływie sześciu miesięcy od dnia

doręczenia decyzji organu rentowego. W odrębnym postępowaniu w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych nie stosuje się instytucji przywrócenia terminu, o

której mowa w art. 168 k.p.c. Z tego względu wniesienie odwołania po terminie

aktywuje dyskrecjonalną możliwość potraktowania go tak, jakby było wniesione w

terminie. Użyte do tego instrumentarium („przekroczenie terminu nie jest

nadmierne") nacechowane jest spora dawka uznaniowości i powinno mieć na

uwadze całokształt okoliczności sprawy”.”

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmówienie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o zasądzenie od ubezpieczonego na

rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie

kasacyjne według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do

przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na

etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z

art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

I USK 327/26

4

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie.

W niniejszej sprawie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

oparty został na przesłance jej oczywistej zasadności. w motywach wniosku

opartego na tej właśnie przesłance przedsądu powinien być zawarty wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie swych twierdzeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK

204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289;

z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r.,

II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr

512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania pogłębionej analizy przepisów prawa i doszukiwania się ich znaczenia

(tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ

100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616;

z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK

11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia

9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r.,

I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07,

LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia

9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). W niniejszej sprawie strona

skarżąca nie wykazała istnienia tej właśnie przesłanki przedsądu.

I USK 327/26

5

Zwrócić należy uwagę, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). W ramach

kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje bowiem samej oceny dowodów, a

jedynie jej legalność. Poza tym w sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie zarzuca

obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę

wyrokowania sądu odwoławczego, to w konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy

naruszenie przepisów prawa procesowego, wskazanych przez nią w podstawie

kasacyjnej, mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy, czego

wymaga przepis art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną

możliwość takiego wpływu, lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy

ten wpływ był (mógł być) realny, a można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w

skardze zostanie podniesiony adekwatny w konkretnych okolicznościach

faktycznych zarzut obrazy prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego -

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 marca 2022 r., II USKP 168/21,

Legalis nr 2762128).

Nadto należy zaznaczyć, że skarżący próbując uzasadnić swój wniosek i

starając się wykazać oczywistą zasadność skargi kasacyjnej odwołał się – w

ramach nawiązania do przedmiotu sprawy – do postanowienia Sądu Najwyższego

z 12 marca 2024 r. II USK 100/23, w którym wskazano, że „Nadmierne jest

opóźnienie, gdy wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego nastąpiło po

upływie osiemnastu miesięcy od dnia doręczenia jej odpisu albo po upływie

trzynastu miesięcy od dnia wydania decyzji, albo po upływie sześciu miesięcy od

dnia doręczenia decyzji organu rentowego”. Powołując taką tezę sam skarżący

wykazał, że już 6 miesięczne opóźnienie we wniesieniu odwołania od decyzji

organu rentowego należy uznać na nadmierne nieprzemawiające za zasadnością

wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Podobnie należy ocenić

kolejny argument skarżącego, którym jest powzięcie wiadomości o „potrzebie”

złożenia przedmiotowego odwołania w wyniku przebiegu postępowania przed

Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie w dniu 9 maja 2022 r.,

które toczyło się z odwołania od innej decyzji ZUS. Nie jest zatem tak, jak

argumentuje skarżący, że brak odwołania akurat od przedmiotowej decyzji organu

I USK 327/26

6

rentowego należałoby łączyć z jego chorobą, nieporadnością, czy nieznajomością

prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c., orzekł jak w sentencji.

M.G.

[a.ł]