Pismo z 2 listopada zachowało termin. SN odmówił przyjęcia skargi ZUS

Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., IV AUa 195/24, oddalił apelację organu rentowego

wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 7 marca 2024 r., IV U

660/23, zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w

Olsztynie z 19 kwietnia 2023 r. o tyle, że odwołująca się M. C. podlega dobrowolnie

ubezpieczeniu chorobowemu od 27 października 2022 r. do 6 listopada 2022 r.

I USK 343/26

2

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy,

zaskarżając go w całości. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazując na jej oczywistą zasadność. W ocenie skarżącego organu Sąd

Apelacyjny, stosując art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych w sposób oczywisty naruszył prawo orzekając o objęciu

dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym odwołującej się, pomimo iż zgłoszenie

do ubezpieczeń zostało dokonane po terminie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

I USK 343/26

3

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest

trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w

zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr

2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r.,

I PK 71/15, LEX nr 2021944).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący organ

powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność).

Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien

zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.

Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,

LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia

2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste

I USK 343/26

4

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez

potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub

stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK

317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z

26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17 października

2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN

341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia

2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest

powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest

w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30

listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że

skarżący organ nie sformułował prawidłowo wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania.

Organ rentowy ma rację, że termin wyznaczony w art. 14 ust. 1 ustawy

systemowej ma charakter zawity i nie ma podstaw do jego "przywracania" czy

oceny przyczyn uchybienia temu terminowi (zawinione przez ubezpieczonego czy

niezależne od niego). W przypadku niezgłoszenia się do ubezpieczenia

dobrowolnego, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje, aby

objęcie ubezpieczeniem w późniejszym terminie mogło mieć skutek wsteczny

wobec daty złożenia wniosku. Jednakże umknęło organowi to, że Sądy ustaliły, że

zgłoszenia dokonano w terminie w dniu 2 listopada poprzez złożenie pisma z tą

datą. Jeżeli organ uznał, że wniosek powinien zostać złożony w innej formie, np. na

druku urzędowym, powinien poinformować o tym odwołującą się. Tym samym

podnoszone przez skarżący organ argumenty zmierzają w istocie do podważenia

suwerennej i niepoddającej się kontroli kasacyjnej sędziowskiej oceny zebranego w

sprawie materiału dowodowego, co na tym etapie postępowania nie jest możliwe ze

względu na to, że na mocy art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., Sąd

Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia.

I USK 343/26

5

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach orzekając na podstawie art. 98 § 1 i 11

k.p.c.

[a.ł]