Ubezpieczony o emeryturę pomostową przegrał w Sądzie Najwyższym i zapłaci 240 zł kosztów

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2024 r., XI U

360/24, oddalił odwołanie K.K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Zabrzu z dnia 25 stycznia 2024 r. odmawiającej ubezpieczonemu prawa

do emerytury pomostowej na wniosek ze stycznia 2024 r.

Wyrokiem z dnia 24 września 2024 r. w sprawie sygn. akt III AUa 1526/24

Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację ubezpieczonego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił

I USK 347/26

2

naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 i 3 w związku z art. 4 ustawy o emeryturach

pomostowych; 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c.; 3. art. 328 § 2 k.p.c. w

zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej, gdyż Sąd drugiej instancji naruszył art. 3 ust. 1 i 3 w

związku z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych uznając, że wnioskodawca

pracując na stanowisku konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej

węgla nie wykonywał pracy bezpośrednio przy mechanicznej przeróbce węgla, nie

uwzględniając przy tym zeznań świadków z których to jasno wynika, że

wnioskodawca wykonywał pracę bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla

w pełnym i stałym wymiarze pracy, a nadto nie odnosząc powyższego do

charakteru pracy skarżącego, zakresu wykonywanych prac oraz warunków pracy, a

które to winny zostać uwzględnione;

Dodatkowo w ocenie skarżącego Sąd drugiej instancji nie uzasadnił

dostatecznie okoliczności przemawiających za takim rozstrzygnięciem, czyniąc

wyłącznie ogólne wywody, wewnętrznie sprzeczne i niespójne, np. w przedmiocie

uznania lat pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w wyżej wymienionym

charakterze, w związku z tym powstała konieczność interpretacji przepisów

obowiązujących po 31 grudnia 2008 r. w zakresie pracy w warunkach

szczególnych: czy zaliczeniu do tej kategorii podlegają prace wymienione jedynie

na stanowiskach wskazanych bezpośrednio w przepisach, jak chociażby w

załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie

wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze czy też na innych stanowiskach na których także

występowało zagrożenie zdrowia oraz narażenie na szkodliwe substancje albowiem

w sprawie winno zostać zbadane czy czynności wykonywane przez skarżącego

jako konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla odbiegały od

czynności wykonywanych przez pracowników pracujących bezpośrednio przy

przeróbce mechanicznej węgla, a także czy warunki w jakich pracę wykonywał

skarżący różniły się od warunków pracy pracowników wykonujących czynności

I USK 347/26

3

bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie

wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej z tytułu pracy w warunkach

szczególnych oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania za

pierwszą i drugą instancję, w tym odrębnie kosztów zastępstwa procesowego,

ewentualnie o uchylenie w całości na podstawie art. 39815 k.p.c. zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego

jej rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym odrębnie o kosztach zastępstwa

procesowego oraz w obu przypadkach o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym odrębnie kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia jej do

rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ZUS w związku

ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz

ewentualnymi innymi czynnościami procesowymi według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

I USK 347/26

4

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,

gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności

głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi

różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,

I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004 nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana

postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej

wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w

stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl.; z 23 listopada 2011 r.,

III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego,

uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o

ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16

września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

przedstawiono żadnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za przyjęciem, że

skarga kasacyjna jest w niniejszej sprawie oczywiście uzasadniona.

W swym wywodzie skarżący nie zauważa, że dochodzone przez niego

roszczenie (procesowe) ma podstawę prawną w art. 49 ustawy o emeryturach

pomostowych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury pomostowej

przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała

I USK 347/26

5

pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu

art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu

wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2,

okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w

rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie emerytalne z ustawy

o emeryturach pomostowych nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o

szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy

„szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do

„nowego” świadczenia (emerytury pomostowej) jedynie wówczas, gdy

dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako okres pracy w warunkach

szczególnych w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy

o emeryturach pomostowych) lub pracy o szcżególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej

ustawy). Brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej

ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych

lub w szczególnym charakterze nie może być tak kwalifikowany według obecnie

obowiązujących przepisów (por. m.in. wyroki SN: z 13 marca 2012 r., II UK 164/11,

OSNP2013 nr 5-6, poz. 62; z 25 października 2016 r., II UK 373/15, LEX nr

2177086; z 4 grudnia 2013 r., II UK 159/13, LEX nr 1405231). Innymi słowy,

sformułowanie „okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3”, zawarte w art. 49 pkt 3 ustawy o

emeryturach pomostowych, oznacza okres pracy wskazany w art. 3 ust. 1 i 3 tej

ustawy, bez wliczania do niego okresów pracy w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyroki

SN: z 4 września 2012 r., I UK 164/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 185; z 22 lipca

2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688). Utrwalona w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wykładnia przepisów art. 49 oraz art. 3 ustawy o emeryturach

pomostowych została uwzględniona przez Sądy meriti. Sądy obu instancji trafnie

zinterpretowały powołane przepisy, uznając, że praca świadczona przez

I USK 347/26

6

ubezpieczonego przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych musi

zostać oceniona zgodnie z nowymi regulacjami. Te zaś wyraźnie ograniczają

katalog prac w warunkach szczególnych. Jak wynika z ustaleń Sądu Apelacyjnego,

praca wykonywana przez ubezpieczonego w okresie spornym nie była pracą

wykonywaną bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub

ich wzbogacaniu (poz. 1 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).

Sposób motywowania przez autora skargi kasacyjnej jej oczywistej

zasadności sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sąd drugiej instancji

ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl k.p.c. art. 3983 § 3 k.p.c. oraz

art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżący w istocie

kwestionuje zatem dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej

ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli

kasacyjnej. Podkreślić należy, że pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia

prawa materialnego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie

oceny dowodów.

Wobec niewykazania przez skarżącego powołanych przesłanek przedsądu,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., 98

§ 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]