Spółka wygrała z ZUS o ubezpieczenia pracowników spółki zależnej

Decyzją z 22 grudnia 2020 r. nr […] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 4 pkt 2 lit.

a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz.

I USK 411/26

2

266 ze zm.) w związku z art. 58 § 1 i 2 k.c. stwierdził, że G.G. podlega w okresie od

11 grudnia 2017 r. do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E.

Spółki z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1

sp. z o. o.

Decyzją z 22 grudnia 2020 r. nr […] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 4 pkt 2 lit.

a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 58 § 1 i

2 k.c. stwierdził, że M.K. podlega w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 18 listopada

2019 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i

wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E. sp. z o.o. z tytułu wykonywania

umowy o pracę zawartej z E.1 sp. z o. o.

Decyzją z 22 grudnia 2020 r. nr […] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 4 pkt 2 lit.

a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych w związku z art. 58 § 1 i 2 k.c. stwierdził, że A.S. podlega

w okresie od 11 października 2018 r. do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom

emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika

składek E. sp. z o.o. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1 sp. z o. o.

Decyzją z 22 grudnia 2020 r. nr […] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 4 pkt 2 lit.

a, art. 6 ust. 1 pkt 1. art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych w związku z art. 58 § 1 i 2 k.c. stwierdził, że B.S. podlega

w okresie od 1 stycznia 2019 r. do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom

emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika

składek E. sp. z o.o. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1 Sp. z o. o.

Decyzją z 22 grudnia 2020 r. nr […] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 4 pkt 2 lit.

a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1. art. 12 ust. 1. art. 13 pkt 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych w związku z art. 58 § 1 i 2 k.c. stwierdził, że B.P. podlega

w okresie od 15 stycznia 2018 r. do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom

I USK 411/26

3

emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika

składek E. sp. z o.o. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1 Sp. z o. o.

Odwołanie od wymienionych decyzji złożyła E. sp. z o.o. zaskarżając je w

całości oraz wnosząc o ich uchylenie i przekazanie spraw do ponownego

rozpoznania organowi rentowemu, ewentualnie o uwzględnienie odwołania i

zmianę zaskarżonych decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. przyjęcie, że

ubezpieczone nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowemu i wypadkowemu z tytułu umowy o pracę w okresach wskazanych w

zaskarżonych decyzjach. Nadto wniosła o zasądzenie od organu rentowego na

rzecz spółki kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów, a w

przypadku nie przedstawienia spisu kosztów, według norm przepisanych.

Zarządzeniami z 20 września 2021 r. połączono sprawy XXI U 579/21. XXI U

621/21. XXI U 626/21, XXI U 631/21 ze sprawą XXI U 567/21 i dalej prowadzono je

pod sygn. akt XXI U 567/21.

Postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy na podstawie

art. 47711 § 2 k.p.c. zawiadomił E.1 sp. z o.o. w W. o toczącym się postępowaniu

oraz o możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego w

terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia postanowienia.

Spółka E.1 przystąpiła do postępowania w charakterze zainteresowanego,

wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

organowi rentowemu.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz

zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Wyrokiem z 9 sierpnia 2022 r., sygn. akt XXI U 567/21, Sąd Okręgowy w

Warszawie: 1. zmienił zaskarżoną decyzję nr […] w ten sposób, że stwierdził, że

G.G. nie podlega w okresie od 11 grudnia 2017 r. do nadal obowiązkowo

ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu jako

pracownik u płatnika składek E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. z

tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1 spółką z ograniczoną

odpowiedzialnością w W.; 2. zmienił zaskarżoną decyzję nr […] w ten sposób, że

stwierdził, że B.P. nie podlega w okresie od 15 stycznia 2018 r. do nadal

obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

I USK 411/26

4

wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W.; 3. zmienił zaskarżoną decyzję nr […] w ten sposób, że

stwierdził, że B.S. nie podlega w okresie od 1 stycznia 2019 r. do nadal

obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1

spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W.; 4. zmienił zaskarżoną decyzję nr

[…] w ten sposób, że stwierdził, że A.S. nie podlega w okresie od 11 października

2018 r. do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu,

chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę

zawartej z E.1 spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W.; 5. zmienił

zaskarżoną decyzję nr […] w ten sposób, że stwierdził, że M.K. nie podlega w

okresie od 1 września 2017 r. do 18 listopada 2019 r. oraz od 19 listopada 2019 r.

do nadal obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu

i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek E. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z E.1

spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W.; 6. zasądził od Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie na rzecz E. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. 900 złotych wraz z odsetkami za opóźnienie

w wysokości ustawowej od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 7. zasądził od Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie na rzecz E.1 spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. 900 złotych wraz 4 z odsetkami za

opóźnienie w wysokości ustawowej od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do

dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt

III AUa 3101/22 oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku

Sądu Okręgowego w Warszawie.

Sąd Apelacyjny ocenił, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził

postępowanie dowodowe, zgromadził niezbędny materiał dowodowy i dokonał jego

trafnej oceny, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd

I USK 411/26

5

Okręgowy poczynił również trafne rozważania prawne, zawierające wskazanie

podstawy prawnej rozstrzygnięcia, stosując przy tym zasady logiki prawniczej i

opierając swoje orzeczenie na klarownym wywodzie prawnym. Sąd Apelacyjny w

pełni zaaprobował ustalenia faktyczne i oceny prawne dokonane przez sąd

pierwszej instancji i przyjął je za własne, bez potrzeby ich szczegółowego

powtarzania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzut naruszenia art. 224 § 1 k.p.c. w zw. z

art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c. okazał się niezasadny. Powszechnie

w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c. może być

usprawiedliwiony tylko w wyjątkowych okolicznościach, tj. jedynie wtedy, gdy treść

uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie

dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w

przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego

stanu faktycznego, jak również braku wskazania podstawy prawnej oraz motywów,

którymi kierował się sąd. Sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia z natury

rzeczy nie ma wpływu na wynik sprawy, jako że uzasadnienie wyraża jedynie

motywy wcześniej podjętego rozstrzygnięcia (por. stanowisko Sądu Najwyższego

wyrażone w wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II UK 148/09; wyrok SA w

Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt III APa 63/12 i z dnia 24 stycznia

2013 r., sygn. akt I ACa 1075/12). Opisana sytuacja w realiach niniejszej sprawy

nie miała miejsca. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku przedłożone przez Sąd

Okręgowy spełniają funkcję przypisaną przez ustawę uzasadnieniu orzeczenia,

umożliwiając odtworzenie rozumowania sądu orzekającego, które znalazło wyraz w

sentencji zapadłego orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku posiada

wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne, co umożliwia dokonanie kontroli

instancyjnej orzeczenia Sądu Okręgowego.

Za bezzasadny Sąd Apelacyjny uznał również zarzut naruszenia art. 233 § 1

k.p.c. Organ rentowy w treści apelacji nie dostarczył argumentacji mogącej

zakwestionować istnienie logicznego związku między treścią przeprowadzonych

dowodów, a ustalonymi na ich podstawie, w drodze wnioskowania, faktami

stanowiącymi podstawę zawartego w nim rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu

Apelacyjnego przeprowadzone dowody nie zostały ocenione z przekroczeniem

I USK 411/26

6

zasad wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. Przedstawiona w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku ocena dowodów jest prawidłowa i nie narusza zasad

wyrażonych we wskazanym przepisie.

Sąd Apelacyjny za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 224 § 1 k.p.c. w

zw. z art 227 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 2352 § 1 k.p.c. Dowód z przesłuchania stron

nie ma charakteru bezwzględnego i aktualizuje się wówczas, gdy sąd uzna, że

dotychczasowe wyniki postępowania dowodowego nie świadczą o wyjaśnieniu

faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez sąd przeprowadzenia

dowodu z przesłuchania stron nie stanowi naruszenia tego przepisu, jeżeli w ocenie

tego sądu fakty istotne zostały już wyjaśnione. W ten sposób tego rodzaju

dowodzenie ma akcesoryjny charakter. Aktywuje się w procesie w razie braku

dowodów albo w razie ich wyczerpania pozostają wciąż niewyjaśnione istotne fakty

w sprawie.

Ponieważ to organ rentowy z urzędu przeprowadził kontrolę i wydał

zaskarżone decyzje zmieniając sytuację prawą ubezpieczonej, powinien wykazać

prawdziwość twierdzeń, w oparciu o które wydał decyzje. Zgodnie z ugruntowaną

linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, do postępowania odrębnego z zakresu

ubezpieczeń społecznych w zakresie postępowania dowodowego ma zastosowanie

- bez żadnych ograniczeń - reguła wynikająca z art. 232 k.p.c. W postępowaniu

takim obowiązuje więc zasada kontradyktoryjności i dowodzenia swoich twierdzeń

przez stronę. Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu

administracyjnym nie zwalnia go od udowodnienia przed sądem jej podstawy

faktycznej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w realiach niniejszej sprawy organ rentowy

błędnie, w sposób automatyczny i w istocie pozbawiony głębszej refleksji, odniósł

ustalone w toku własnych postępowań kontrolnych okoliczności faktyczne i

dokonane oceny prawne do sytuacji ww. zainteresowanych, traktując sprawę

całościowo, bez szczegółowej analizy ich przypadku. Wydanie przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na pewnych ustaleniach, nie zwalnia

organu rentowego z obowiązku inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności,

na które powołuje się w skarżonej decyzji.

I USK 411/26

7

Sąd Apelacyjny badając sprawę i apelację doszedł do przekonania, że w

toku procesu nie doszło do ustalenia, że umowa o pracę zawarta z E.1 sp. z o.o.

była sprzeczna z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Organ rentowy

podnosił, że zawarcie tej umowy zmierzało do obejścia przepisów ustawy.

Przedstawiana przez organ rentowy wersja zdarzeń i ocena umów wiążących

zainteresowaną z płatnikiem składek i podmiotami trzecimi, nie została poparta w

toku postępowania żadnymi przekonującymi dowodami. To organ rentowy powinien

wykazać, że E. sp. z o.o. jest pracodawcą zainteresowanej zatrudnionej w spółce

zależnej E.1 sp. z o.o. z perspektywy art. 22 § 1 k.p. Obowiązkowi temu Zakład

Ubezpieczeń Społecznych nie sprostał.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżył skargą kasacyjną organ

rentowy.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na oczywistą zasadność skargi

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie na

rzecz odwołującej się kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Zainteresowana spółka wniosła o wydanie postanowienia o odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa

przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest

oczywiście uzasadniona (pkt 4).

I USK 411/26

8

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest

trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w

zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16; z

dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16; z dnia 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność skargi.

Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien

zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.

Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2012 r., II PK

294/11). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym

wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu

I USK 411/26

9

Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z dnia

26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11; z dnia

10 stycznia 2012 r., I PK 104/11). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której

zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza

konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane

jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów

albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK

339/07; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z

dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437; z

dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07).

Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak

i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12).

Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych

i opatrzenie zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”,

„ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub „oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane,

w czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13; z dnia

20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17). Chodzi

zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa

jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje

jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15).

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia wyżej wymienionych

przesłanek, a jego uzasadnienie w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych

w sprawie ustaleń faktycznych i przeforsowania oceny stanu faktycznego

przedstawionej przez skarżącego.

I USK 411/26

10

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii rozkładu ciężaru dowodu w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której skarżący między innymi

upatruje oczywistej zasadności skargi, to w wyroku z 10 maja 2017 r., I UK 184/16,

Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż ciężar udowodnienia (onus probandi) wchodzi w

rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie

już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub

zaprzeczenie danej okoliczności. Oznacza to, że rozkład ciężaru dowodu stanowi

regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia

określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja ciężaru dowodowego. Pozwala

rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle

albo w pewnej części wyjaśnić stanu faktycznego sprawy. Czym innym jest

natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał dowodowy, kierując się metodą

kognitywną z art. 233 § 1 k.p.c., i na tej podstawie dokonał wiążących ustaleń stanu

faktycznego. W tym wypadku nie dochodzi do właściwego lub niewłaściwego

rozłożenia ciężaru dowodowego.

W wyroku z 9 listopada 2021 r., I USKP 57/21 (OSNP 2022 nr 10, poz. 101),

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru

dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na

okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla

rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej (w sprawie z

zakresu ubezpieczeń społecznych - na osobie odwołującej się od decyzji organu

rentowego). Jeżeli jedna ze stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za

słusznością jej stanowiska, to wówczas na drugiej stronie procesu spoczywa ciężar

udowodnienia okoliczności podważających ten wniosek (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13; z 12 maja 2011 r., I PK 228/10; z

10 czerwca 2013 r.; z 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82). Postępowanie w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych toczy się według zasady kontradyktoryjności, a

w o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje odwołujący się. Ciężar udowodnienia

twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232 zdanie pierwsze

k.p.c.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zatem wątpliwości, że w

postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład ciężaru dowodów

I USK 411/26

11

będzie zależał od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której organ zmienia

sytuację prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać uzasadniające ją przesłanki

faktyczne. Już w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r., I UK 269/06

(OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78), wskazano, że na organie rentowym, który przyjął

zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego

zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o

pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie decyzji przez organ rentowy w

postępowaniu administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed

sądem podstawy faktycznej decyzji, zgodnie zasadą rozkładu ciężaru dowodu

wynikającą z art. 6 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2010 r., II UK

148/09 czy z 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08).

W niniejszej sprawie Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do

środków dowodowych przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że nie

jest możliwe uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanymi a spółką zależną

nie istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany.

Przeprowadzona została szczegółowa analiza w oparciu o zaoferowane dowody

mająca na celu weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z

wydanej decyzji. Nie sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać

naruszenie zasady rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się

okoliczność (wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś

okoliczność wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od

odwołującej się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą

zainteresowanego faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy

wielokrotnie wskazywał, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca

możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia

art. 6 k.c., gdy faktycznie zmierza on do zakwestionowania poczynionych ustaleń

faktycznych (por. wyroki: z 13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr 12,

poz. 232; z 15 października 2004 r., II CK 62/04; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05

oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07).

O oczywistej zasadności skargi nie świadczy też wyrażany przez skarżącego

pogląd, iż „umowa zlecenia zawarta z ubezpieczonym, została zawarta dla pozoru

w celu powstania fikcyjnego zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, a tym

I USK 411/26

12

samym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla

ubezpieczonego powinna obejmować wynagrodzenie wskazane w ww. umowie

oraz umowie zlecenia, której przedmiotem było świadczenie przez ubezpieczonego

usług sprzątania”. Tak sformułowane pytanie w żaden sposób nie przemawia

„prima facie” że skarga jest oczywiście uzasadniona i zostanie rozstrzygnięta na

korzyść skarżącego, aby wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie.

Skarżący nie wykazał, aby odwołująca się nadużyła osobowości prawnej

korzystając ze swobody w kreowaniu osób prawnych i świadomie doprowadziła do

negatywnych konsekwencji w stosunku do pozostałych uczestników obrotu

prawnego, w tym wobec zainteresowanych, co skutkowałoby obejściem prawa,

uniknięciem zobowiązań wobec pracowników/ubezpieczonych, nieuiszczeniem

składek bądź uiszczeniem ich w niewłaściwej wysokości. Wydanie przez organ

rentowy decyzji opartej na określonych ustaleniach nie zwalnia go z obowiązku

inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w

zaskarżonej decyzji. W sprawie nie doszło do przeniesienia ciężaru dowodowego

na odwołującą się jedynie z uwagi na fakt, że zaskarżyła ona decyzję organu do

sądu.

Podsumowując, w sprawie nie wystąpiła powołana przesłanka przedsądu, co

skutkuje tym, że Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego

stosownie do art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

[KK]

[SOP]