Ubezpieczona przegrała w SN i zapłaci 240 zł kosztów za skargę kasacyjną

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2023 r., IV U 185/23

zmienił decyzję z dnia 16 grudnia 2022 r., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Rzeszowie w ten sposób, że stwierdził, że wnioskodawczyni A.D. jako

pracownik u płatnika składek L.D. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom:

I USK 443/26

2

emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 28 lipca 2022 r. (pkt I.),

zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni oraz płatnika kwoty po 180

zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II.).

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2025 r., III AUa 450/23, Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie oraz zasądził

od wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego organu rentowego za pierwszą instancję z

odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za czas od 19 lutego 2025 r. do dnia

zapłaty (pkt I.); zasądził od wnioskodawczyni na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Rzeszowie kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym, z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od

uprawomocnienia się przedmiotowego orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II.).

Postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r., III AUzp 38/25 Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie zmienił pkt. II wyroku z dnia 11 lutego 2025 r., w ten sposób, że zasądził

od A.D. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie kwotę

270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia

się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt I.); nie obciążył wnioskodawczyni kosztami

zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu zażaleniowym (pkt II.).

W skardze kasacyjnej ubezpieczona zarzuciła naruszenie: 1. art. 22 k.p.; 2.

art. 83 k.c.; 3. a także art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła

występowaniem istotnych zagadnień prawnych, wymagających rozważenia:

a) czy w wypadku przedstawienia przez ubezpieczonego dowodów na

okoliczność, który nie może ograniczyć się jedynie do zaprzeczania świadczenia

pracy, lecz powinien przedstawić dowody wykazujące niezbicie, że praca nie była

faktycznie świadczona;

b) czy dopuszczalne jest przyjęcie, że ciężar dowodu w zakresie

zakwestionowania treści zeznań świadków wykazujących wykonywanie pracy przez

ubezpieczoną nie spoczywa na organie rentowym.

I USK 443/26

3

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, na podstawie art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.,

rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni oraz

niewłaściwym zastosowaniu przez sąd przepisu prawa materialnego bez jego

wszechstronnego rozważenia, a dokładniej:

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygniecie sprawy co do istoty, stosownie do art.

39816 k.p.c., zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy

również pod nieobecność pełnomocnika skarżącej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania a w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania o

oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna skarżącej nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako

sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga

kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród

istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się

z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie

I USK 443/26

4

powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący

wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu,

dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca

nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w

oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne,

kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają

ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na

etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego

wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z

art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to

Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności

uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,

aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych

elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga

kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede

wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu,

iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK

4/08, LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 i z dnia

19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 496392).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność

I USK 443/26

5

postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z

tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a

jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze

wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817).

Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia

prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego

związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd

Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15

października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP

64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane

zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy

(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002;

I USK 443/26

6

z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia

zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.

Skarżąca w przedstawionym zagadnieniu prawnym nie powołała żadnego

przepisu prawnego w oparciu, o które skonstruowała przedstawiony przez siebie

problem. Nie wskazała też, żadnych argumentów prawnych, które prowadzą do

rozbieżnych ocen prawnych w kwestii powoływanego zagadnienia oraz nie wskazała

w tym temacie własnego stanowiska. Ponadto skarga kasacyjna nie zawiera

odrębnie wydzielonego uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a jak

wskazywano powyżej nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w

uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej pozostałych elementów konstrukcyjnych

skargi.

Powyższe nie pozwala na ocenę, że skarżąca skutecznie przywołała

podstawę przedsądu wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na

podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391

§ 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]