SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie policyjnej renty rodzinnej

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., VI U 1518/23

oddalił odwołanie od decyzji z dnia 11 lipca 2017 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno-

Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżoną decyzją

ponownie ustalającej wysokość renty rodzinnej H.K. od 1 października 2017 r. oraz

zasądził od M.J. (dochodzącego świadczenia po zmarłej H.K.) na rzecz organu

rentowego 720 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 stycznia 2025 r., III AUa

179/24 oddalił apelację M.J. wniesioną od powyższego wyroku.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił

naruszenie: 1. art. 378 § 1 w zw. z art. 382 k.p.c. oraz art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 w zw.

Z art. 391 § 1 k.p.c.; 2. art. 382 k.p.c. w zw. art. 387 § 21 pkt 1 oraz art. 3271 § 1 pkt 1

I USK 456/26

2

i 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., 3. art. 382 w zw. z art. 228 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c.;

4. art. 382 k.p.c. i art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.; 5. art. 24a

ust. 2 w zw. z art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu

Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Marszałkowskiej, Służby

Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby

Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2024 r. poz. 1121 ze zm., dalej jako „ustawa

zaopatrzeniowa"); 6. art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej;

7. art. 2, art. 31 ust.3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 i art.67 ust. 1 w zw. z art.178

ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP; 8. art. 24a w zw. z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej

oraz art. 24a w zw. z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił jej oczywistą

zasadnością wynikającą z wydania zaskarżonego wyroku z całkowitym

(przeprowadzonym jedynie pozornie) pominięciem obowiązku rozproszonej kontroli

konstytucyjności zastosowanej w sprawie norm materialnoprawnej stanowionej

przez art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej wskutek:

1) niewłaściwego zastosowania w sprawie normy prawnej stanowionej

przez art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, która w toku

rozproszonej kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w sprawie powinna zostać

pominięta (należało odmówić jej zastosowania), z uwagi na okoliczności danej

sprawy,

2) zastosowania przy jego ferowaniu normy prawnej stanowionej przez

art. 24a ust. 2 w zw. z art. 15c ust.3 ustawy zaopatrzeniowej, będącej oczywiście

niekonstytucyjną, gdyż stanowiony nią mechanizm „równania w dół" do wysokości

przeciętnej renty rodzinnej jest „ślepy" jako oderwany całkowicie od reguły

proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), abstrahuje od powszechnie

rozumianego i akceptowanego poczucia sprawiedliwości oraz narusza zasadę

równego traktowania ubezpieczonych (art.32 ust. 1 Konstytucji RP), co nakazywało

jej pominięcie w toku tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności;

3) naruszenia art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art.2, art.

31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 i art. 67 ust. 1 Konstytucji RP w efekcie

zaniechania spoczywającego na Sądzie Apelacyjnym obowiązku dokonania

I USK 456/26

3

rozproszonej kontroli konstytucyjności normy prawnej wynikającej z art. 24a

w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej ze standardami

konstytucyjnymi wynikającymi z przytoczonych przepisów konstytucji.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku (art. 39815 § 1 k.p.c.); względnie w

sytuacji, w której Sąd Najwyższy uzna, że ujęte w podstawach kasacyjnych zarzuty

naruszenia przepisów postępowania nie są trafne o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy (art.39816

k.p.c.) poprzez zmianę decyzji organu stanowiącej przedmiot odwołania

i zobowiązanie go do ustalenia renty rodzinnej należnej zmarłej H.K. od 1

października 2017 r. do […] 2020 r. (data zgonu) z pominięciem art. 24a w związku z

art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. A ponadto o orzeczenie wraz

z przekazaniem sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

o pozostawieniu mu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej,

względnie, w sytuacji, w której Sąd Najwyższy uznałby możliwość orzekania co do

istoty sprawy, zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów

postępowania pierwszoinstancyjnego i apelacyjnego według norm przepisanych

oraz kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej według norm przepisanych,

uwzględniających koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz

ubezpieczonego, w uzasadniającej to sytuacji procesowej, na podstawie art. 39815

§ 1 zd. drugie w zw. z art. 415 k.p.c., kwoty 720 zł, należnej powodowi tytułem zwrotu

świadczenia spełnionego 7 marca 2025 r. na rzecz organu rentowego na podstawie

pkt 2 wyroku VI U 1518/23 Sądu Okręgowego w Bydgoszczy wydanego 6 grudnia

2025 r. Ubezpieczony zapłacił na rzecz organu rentowego, jako dotąd

wygrywającego spór, wyżej oznaczoną tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu

wymiaru sprawiedliwości. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek

o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się

I USK 456/26

4

na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za

interwencją Sądu Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko

z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko

w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą

jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym

rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak

spełniona. Stawiane w uzasadnieniu wniosku tezy w żaden sposób nie świadczą

o zasadności skargi, która winna być łatwo dostrzegalna już nawet przy jej pobieżnej

lekturze (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK

4298/22, LEX nr 3582570). Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale

również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona

skarżąca musi wskazać, w czym - w jej ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności

skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście

uzasadniona, czego strona skarżąca niestety nie zdołała zrobić. Sam zarzut

naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi

bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona

skarżąca powinna więc w stosownym wywodzie prawnym - którego w przedmiotowej

skardze niestety również zabrakło - wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości,

widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr

1215774; z dnia 22 marca 2016 r., II PK 31/15, OSNP 2017 Nr 10, poz. 127; z dnia

18 sierpnia 2021 r., II PSK 97/21, LEX nr 3325579; z dnia 6 września 2022 r., II USK

667/21, LEX nr 3416129). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

I USK 456/26

5

w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone

orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy

prawa. Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak

i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa,

z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., II USK 716/21, LEX nr

3487761). Z tym, że oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako

widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej,

sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo

powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 15 grudnia

2020 r., III PK 191/19, LEX nr 3270748; z dnia 27 kwietnia 2021 r., III PSK 45/21,

LEX nr 3181515; z dnia 5 maja 2021 r., II USK 175/21, LEX nr 3245310).

Należy stwierdzić, że kwestia, objęta zakresem skargi kasacyjnej była

rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 sierpnia 2024 r. II USKP

152/23 (LEX nr 3747280), w którym przyjęto, że pozbawienie skarżącej wyższych

świadczeń za okres służby zmarłego męża na rzecz totalitarnego państwa przy

zachowaniu świadczenia do zabezpieczenia społecznego w wysokości nie niższej

niż świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeniowego (Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych) nie stanowi naruszenia Konstytucji (zob. także wyroki

Sądu Najwyższego z dnia: 29 października 2024 r., III USKP 77/24, LEX nr 3780911;

21 stycznia 2025 r., II USKP 23/24, LEX nr 3821826; 12 maja 2025 r., I USKP 23/25,

LEX nr 3861320 oraz 3 czerwca 2025 r., I USKP 11/25, LEX nr 3888781).

Z analizy uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że Sąd ten

akceptował przyjętą powyżej linię orzeczniczą uznając, że nie istnieją podstawy, aby

uznać, że art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowi naruszenie powszechnej zasady

równości lub proporcjonalności świadczeń uzyskiwanych z zaopatrzenia

emerytalnego służb mundurowych przez osoby pełniące służbę na rzecz

totalitarnego państwa, w porównaniu do standardów świadczeń uzyskiwanych

z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego. W związku z tym stwierdził

niezasadność utrzymywania na obecnym poziomie wysokości renty rodzinnej dla

małżonki zmarłego, która przez wiele lat korzystała z uprzywilejowanej pozycji męża

I USK 456/26

6

(wysokiego uposażenia zmarłego, następnie z otrzymywanego przez niego

wysokiego świadczenia emerytalnego, a na koniec z renty rodzinnej).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie dostrzegł w wywodzie

prawnym przedstawionym przez skarżącego wystarczających powodów

przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

[it]

[SOP]