Spółka chciała, by emeryt mundurowy na zleceniu nie płacił składek. SN odmówił skargi

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r., oddalił

apelację H. Sp. z o.o. Sp. k. w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia

28 czerwca 2024 r., oddalającego odwołanie Spółki od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych,

I

Oddział

w

Poznaniu

z 26 czerwca 2023 r., stwierdzającej, że G.S., J.P., S.M., J.S. podlegali

obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako

osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia we wskazanych okresach u

płatnika składek H. Sp. z o.o. sp. k. oraz ustalającej, że podstawy wymiaru składek

za te okresy stanowią kwoty wskazane w decyzji.

I USK 508/26

2

Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że emeryt, rencista wykonujący

umowę zlecenie, pozostający jednocześnie w stosunku pracy, może nie być objęty

ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby

wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu

pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę

określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako

ustawa systemowa), a taka okoliczność w sprawie nie występowała. W sprawie nie

miał również znaczenia fakt, że ubezpieczony, którego dotyczy decyzja jest tzw.

emerytem mundurowym. Oczywiste bowiem jest, że sformułowanie, którym

posługuje się ustawodawca w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej, to jest „osoby

mające ustalone prawo do emerytury lub renty”, należy odnieść zarówno do osób

mających prawo do emerytury lub renty z powszechnego systemu, jak również do

osób mających prawo do świadczeń emerytalnych z tytułu pełnionej służby.

Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając wyrok Sądu

Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na jej

oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. W ocenie

skarżącego, ubezpieczony, który miał ustaloną emeryturę, a nadto był zatrudniony

u innego niż odwołujący się podmiotu na podstawie umowy o pracę w niepełnym

wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie podlega

obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu

wykonywania umowy zlecenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawa z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest jednolicie rozumiana w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r.,

II CSK84/07, LEX nr 315351). Dlatego skarżącego obciążał obowiązek

przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na

zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do

I USK 508/26

3

rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne

wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 8 lipca

2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06,

LEX nr 950814). Nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni

przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej

prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności

uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522 oraz z dnia 16 stycznia 2003 r.,

I PK 230/02, OSNP wkładka 2003 Nr 13, poz. 5).

Analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (i jego

uzasadnienia) wskazuje, że ten element skarżący potraktował dość swobodnie.

Przede wszystkim nie dokonał wykładni prawa, wskazując na możliwe jego skutki,

lecz ograniczył się do zaprezentowania własnego poglądu. Taki rezultat gubi

publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej. Po wtóre, orzekające w sprawie sądy

wyjaśniły, jak należy interpretować sporne przepisy, a dla przeciwwagi pełnomocnik

Spółki nie przedstawił innych judykatów, które wskazywałby na konieczność

wypowiedzi Sądu Najwyższego.

W końcu w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia: z dnia

16 lutego 2023 r., II USK 35/22; z dnia 11 stycznia 2023 r., II USK 170/22, z dnia

29 listopada 2023 r., III PSK 37/23) przyjęto, że ocena sytuacji prawnej

zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty, pozostającego w stosunku

pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej

powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a tej

ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której

zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy

nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania

umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia wtedy, gdy podstawa wymiaru

składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy

osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (to znaczy kwotę minimalnego

wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania

drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam „innych

tytułów", a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast,

I USK 508/26

4

gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie

niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony

do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy

zlecenia.

Pojęcie zaś „oczywistego” naruszenia prawa należy do sfery obiektywnej i

wymaga wykazania, że podniesione zarzuty naruszenia podstaw zaskarżenia były

ewidentnie zasadne bez potrzeby dokonywania szczegółowej lub ponownej

weryfikacji kontestowanego stanu faktycznego. Krótko mówiąc, chodzi o ułomne

rozstrzygnięcie, które powinno być widoczne od razu. Tymczasem zestawienie

argumentacji, jaką posłużył się Sąd odwoławczy oraz skarżący nie prowadzi do

akceptacji poglądu, iż w sprawie doszło do elementarnego naruszenia prawa.

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a odnośnie

do kosztów postępowania w myśl art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

AGM

[SOP]