Renta socjalna przyznana do 2027 r. SN nie przyjął skargi kasacyjnej ubezpieczonego

Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 18 marca 2025 r., oddalił apelację

M. Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 lipca 2023

r., uzupełnionego wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., mocą których zmieniono

zaskarżoną decyzję z dnia 17 stycznia 2022 r. i przyznano wnioskodawcy prawo do

renty socjalnej na okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 stycznia 2027 r. oraz

prawo do świadczenia uzupełniającego na okres od dnia

1 września 2021 r. do dnia 30 stycznia 2027 r.

I USK 513/26

2

Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłych neurologa, psychiatry i

psychologa i ustalił, że stopień nasilenia występujących u wnioskodawcy schorzeń

czyni go osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz niezdolną do samodzielnej

egzystencji okresowo, od daty ustania poprzednich świadczeń do dnia 30 stycznia

2027 r.

Przeprowadzone przez Sąd drugiej instancji uzupełniające postępowanie

dowodowe z dodatkowych opinii biegłych sądowych neurologa i psychiatry,

potwierdziło trafność rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, że istniejąca u

odwołującego się całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej

egzystencji ma charakter okresowy. Jeżeli zaś istnieje jakiekolwiek

prawdopodobieństwo według wiedzy medycznej, że poprawa stanu zdrowia może

nastąpić, nie ma podstaw do orzekania niezdolności do pracy na stałe.

Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik ubezpieczonego, zaskarżając wyrok

Sądu Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał na jej oczywistą zasadność.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od

skarżącego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za

postępowanie kasacyjne według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość"

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)

określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie

I USK 513/26

3

prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego

lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Ponadto przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie

sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa.

Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego

uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi

wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej

(jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r. poz. 420), świadczenie to przysługuje osobie

pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności

organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia (pkt 1); w trakcie nauki

w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia (pkt 2); w trakcie

studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej (pkt 3). Istotne jest zatem w

sprawie o prawo do renty socjalnej ustalenie czy osoba ubiegająca się o prawo do

tego świadczenia jest całkowicie niezdolna do pracy w związku ze schorzeniami,

które powstały w okresach wymienionych w tym przepisie. Stosownie do art. 5

ust. 1 tej ustawy ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz

orzecznik Zakładu na zasadach i w trybie określonych w ustawie emerytalnej.

Wobec tego konieczne jest odwołanie się do definicji całkowitej niezdolności do

pracy zawartej w ustawie emerytalnej, ponieważ w myśl art. 15 ustawy o rencie

socjalnej w sprawach w ustawie tej nieuregulowanych stosuje się, między innymi

art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, dalej jako

ustawa emerytalna, który zawiera definicję niezdolności do pracy. Zgodnie z tym

przepisem niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osobą, która całkowicie lub

częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności

organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po jej przekwalifikowaniu

(ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do

wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolna do pracy jest osoba,

która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem

posiadanych kwalifikacji zawodowych. Dokonując analizy pojęcia "całkowita

I USK 513/26

4

niezdolność do pracy" w aspekcie art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, należy

brać przy tym pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu

dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym

całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata

zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do

pracy w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej w związku z art. 12 ust. 2

ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, a więc jest

dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2019 r., III UK 319/18, LEX nr 3561508).

Niezdolność do pracy co do zasady orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat,

z zastrzeżeniem, że może być orzeczona na okres dłuższy, jeżeli według wiedzy

medycznej nie ma rokowań co do odzyskania zdolności do pracy przed upływem

tego okresu (por. art. 13 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej). Orzeczenie o niezdolności

do pracy na okres dłuższy niż 5 lat nie jest także orzeczeniem stwierdzającym tę

niezdolność na zawsze, lecz tylko prognozą, zgodną ze stanem wiedzy medycznej,

że wcześniej nie zajdą zmiany zdrowia badanego, uzasadniające zmianę oceny

niezdolności do pracy. Zmienności stanu niezdolności do pracy jako przesłanki

(ryzyka) ubezpieczenia odpowiadają przepisy prawa materialnego, które

wprowadzają zasady aktualizowania decyzji ustalających prawo do świadczeń w

relacji do stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2018 r., I UK

179/17, LEX nr 2519343).

Mając powyższe na uwadze, nie można dopatrzeć się w zaskarżonym

wyroku elementarnych błędów, skoro według opinii biegłych, powołanych przez

Sądy obu instancji, istniejąca u odwołującego się całkowita niezdolność do pracy i

niezdolność do samodzielnej egzystencji ma charakter okresowy.

Końcowo, należy wskazać, że Sąd Najwyższy, rozstrzygając o skardze, jest,

zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko

przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd

drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu

widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami

faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania

I USK 513/26

5

wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa

materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine

niedopuszczalny.

Mając powyższe na uwadze, tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że

skarga, w ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła

zostać przyjęta do rozpoznania. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w myśl art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach

orzeczono zgodnie z art. 102 w związku z art. 39821 k.p.c.

AGM

[a.ł]