Sąd Najwyższy odmówił skargi płatnika o ubezpieczenia zleceniobiorców, 720 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 20 stycznia 2025 r., III AUa 76/24, oddalił apelację płatnika składek M.

sp. z o. o. w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 16 października 2023 r.,

VII U 1821/22, oddalającego odwołanie spółki od trzech decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku z 30 marca 2022 r.

I USK 531/26

2

stwierdzających, że zainteresowani B. R., J. Ł. oraz D. P., jako osoby wykonujące

pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek od 1 grudnia 2019 r., nie

podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i

wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołująca się

spółka wskazała na występującą w sprawie konieczność rozważenia istotnych

zagadnień prawnych, tj.: (-) czy treść zobowiązania stron może świadczyć o

pozorności czynności prawnej na zasadzie założenia, że nawet jeśli czynność

prawna została ważnie zawarta, zobowiązania wzajemne stron były na tyle znikome

i nieistotne gospodarczo, że czynność prawną należy uznać za pozorną zgodnie z

art. 83 § 1 k.c.?, (-) czy gospodarcze lub osobiste uzasadnienie nawiązania

stosunku zlecenia podlega kontroli sądowej w sprawach o ustalenie podlegania

ubezpieczeniom społecznym bez naruszenia zasady swobody umów uregulowanej

w art. 3531 k.c., a jeśli tak - w jakich granicach?, (-) czy zagadnienie wyłączenia

sędziego powołanego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

wchodzi w zakres regulacji art. 48 § 1 ust. 1 k.p.c.?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz organu rentowego

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

I USK 531/26

3

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Skarżąca spółka we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

sfomułowała zagadnienia prawne.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest

niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale

także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną

argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu

prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu

rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez

sąd drugiej instancji. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie

przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu

prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są

możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący.

Zagadnienie prawne jest to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa

materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla

rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, ale także dla rozstrzygnięcia konkretnej,

jednostkowej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z: 2 marca 2012 r., I PK

158/11, LEX nr 1215116; 23 listopada 2022 r., III USK 563/21, LEX nr 3556428; 8

marca 2023 r., I USK 224/22, LEX nr 3572226; 6 lutego 2024 r., III USK 335/22,

LEX nr 3672858; 7 lipca 2025 r., I USK 28/25, LEX nr 3888013). Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

I USK 531/26

4

powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało

ono sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione

zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to

zagadnienie „istotne” (postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 sierpnia 2020 r.,

IV CSK 140/20, LEX nr 3057396; 28 listopada 2024 r., I CSK 2525/23, Legalis nr

3170404; 22 maja 2024 r., II PSK 106/23, Legalis nr 3084388).

Istotne jest przy tym, aby problem prawny, ujęty w skardze kasacyjnej,

dotyczył kwestii decydującej o rozstrzygnięciu sprawy. Nie może być bowiem dla

niej prawnie obojętny. Innymi słowy, w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne tylko wtedy, kiedy wynik sprawy uzależniony jest od interpretacji przepisów

przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 czerwca 2001 r., I PKN 33/01, OSNP

2003 Nr 9, poz. 228; 26 września 2005 r., I PK 98/05, OSNP 2006, nr 15-16,

poz. 243; 3 lipca 2024 r., III PSK 126/23, LEX nr 3732398). Obowiązkiem

skarżącego jest też wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie

problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.

W szczególności rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie jest

wyręczanie strony reprezentowanej w procesie przez profesjonalnego

pełnomocnika we wskazaniu (doprecyzowywaniu) treści postulowanych zagadnień

prawnych (postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 czerwca 2019 r., II UK 255/18,

LEX nr 2688935; 28 listopada 2023 r., III USK 392/22, LEX nr 3635136; 6 sierpnia

2025 r., I USK 65/25, Legalis nr 3262517).

Skarżąca spółka nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu.

Przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pytania

nie stanowią prawidłowo sformułowanych zagadnień prawnych. Autor skargi

kasacyjnej nie uzasadnił potrzeby rozpoznania postawionych pytań ani nie wyjaśnił,

w czym tkwi trudność w dekodowaniu zawartych w nich norm prawnych, do jakich

rozbieżnych konkluzji może prowadzić wykładnia tych przepisów, ani jakie jest

stanowisko skarżącej w tej kwestii. Nie przedstawił zatem argumentacji jurydycznej,

za pomocą której wykazałby, że w sprawie istnieje zagadnienie prawne cechujące

I USK 531/26

5

się walorem „istotności” wymaganym w przypadku zagadnień, które przemawiają

za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca spółka

sformułowała pytania, nie przedstawiając wywodów prawnych, które miałyby

uzasadniać istnienie zagadnień prawnych i tym samym odesłała w ich

poszukiwaniu do podstaw skargi. Nie jest to jednak rolą Sądu Najwyższego na

etapie badania kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie

przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane

są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego

rozpoznawania. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w

skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga

kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie

musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów

konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. O tym, że skarga

zasługuje na przyjęcie jej do rozpoznania, nie może decydować argumentacja

zawarta w uzasadnieniu jej podstaw. Sąd Najwyższy - orzekając w przedmiocie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - bada jedynie wniosek i jego motywy

(art. 3984 § 2 k.p.c.), bez wnikania w ocenę zasadności podstaw kasacyjnych

(postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13; 5 kwietnia

2017 r., II CSK 688/16; 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13, LEX nr 1486974; 20

października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; 12 czerwca 2019 r., II UK

255/18, LEX nr 2688935; 24 sierpnia 2023 r., II USK 87/23, LEX nr 3598961). Nie

jest w szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na

rzecz istnienia przyczyn kasacyjnych w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, jeżeli

skarżący zaniechał ich przedstawienia we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13;

5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; 7 grudnia 2018 r., II CSK 309/18; 15 marca

2019 r., IV CSK 373/18, LEX nr 2639472).

I USK 531/26

6

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji

na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania orzekając w zgodzie

z art. 98 k.p.c.

[a.ł]