Sąd Najwyższy nie przyjął skargi ubezpieczonego w sporze o przeliczenie emerytury

Wyrokiem z 14 lipca 2022 r., VIII U 225/22 Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił

odwołanie K.P. od decyzji z 29 grudnia 2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w O., którą w wykonaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 20

października 2021 r. dokonano przeliczenia emerytury K.P.. W punkcie 2 orzeczenia

Sąd odstąpił od obciążania ubezpieczonego kosztami zastępstwa procesowego

organu rentowego.

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 21 stycznia 2025 r., III AUa

1587/22 oddalił apelację ubezpieczonego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił

naruszenie: 1. art. 379 pkt 4 in fine k.p.c.; 2. art. 32 Konstytucji RP; 3. art. 45

Konstytucji RP; 4. art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

I USK 543/26

2

Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r.. Nr 61, poz. 284); 5. art. 5 k.p.c. w zw. z

art. 3982 § 1 k.p.c.; 6. art. 114 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 7. art. 365 k.p.c. w zw.

z art. 366 k.p.c.; 8. art. 25 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 9. § 31 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o

świadczenia emerytalno-rentowe.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił potrzebą

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a mianowicie:

a) czy powołanie do orzekania na podstawie uchwały nieprawidłowo

powołanej instytucji powoduje naruszenie art. 379 pkt 4 in fine k.p.c. nie ze względu

na jej rzekomą bezstronność a ze względu na samą wadliwość powołania co a limine

powoduje, że orzeczenie tak zapadłe może zostać uznane, za orzeczenie

nieistniejące;

b) zakresu i korelacji przepisów art. 365 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. oraz

ich wpływ na art. 114 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

c) wpływu uchylonego § 31 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia

emerytalno-rentowe na sytuację skarżącego K.P.;

d) czy naruszenie art. 5 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez uznanie,

że od wyroku nie przysługuje konkretny środek zaskarżenia powoduje przywrócenie

możliwości jego złożenia - a jeżeli nie - to jak przedstawia się sytuacja procesowa

strony w przypadku uznaniu, że takowe pouczenie powinno zostać udzielone.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach w całości i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest uzasadniony.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

I USK 543/26

3

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ale skarżący nie wykazał jej występowania.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu

o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i

znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym

polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia

argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie

sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić,

że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.:

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX

nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto nie

można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego,

a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP -

wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467;

z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r.,

I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr

1214578).

I USK 543/26

4

Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej określona w 3989 § 1 k.p.c.

(a więc także pkt 2 tego przepisu), musi być powiązana z ustalonym w sprawie

stanem faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r.,

III CZP 76/01, LEX nr 53308 i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca

2009 r., II PZP 3/09, LEX nr 519963; z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP

2009 Nr 1516, poz. 203 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, LEX nr 1619123).

Dlatego kontrowersje dotyczące dokonanych w sprawie ustaleń, nie stanowią

przedmiotu kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 lutego 2014 r., I UK 412/13, LEX nr 1646934).

W związku z przedstawionymi powyżej wywodami należy stwierdzić, że

skarżący nie zdołał wykazać występowania tak rozumianej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż uzasadnienie wniosku nie zawiera

argumentacji która miała by przekonywać, że występujące na kanwie sprawy

wątpliwości mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych

wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. Za wystarczające do

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie można uznać szeregu pytań

stawianych przez skarżącego, bez stosownego poparcia ich gruntownym

uzasadnieniem, świadczącym że wątpliwości skarżącego nie zostały dotychczas

wyjaśnione, a jeżeli tak się stało to dlaczego przyjęte poglądy wymagają

zrewidowania.

Nie zachodzi także powoływana przez skarżącego nieważność postępowania

ze względu na rzekomą wadliwość powołania sędziego.

W orzecznictwie wyjaśniono już zasadniczo oczywistą kwestię, że nie jest

możliwe podważanie uprawnienia do orzekania osoby, która została powołana na

urząd sędziego przez Prezydenta (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca

2020 r., II CSK 581/19, LEX nr 3046023 i przywołane tam orzecznictwo Trybunału

Konstytucyjnego). Ponadto, zgodnie z ustawą z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, lub inny

organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego, lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą

stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego

sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy nie

ma kompetencji do pominięcia stosowania przytoczonego tu przepisu ustawy, co

I USK 543/26

5

wprost wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, działanie takie byłoby przy tym

sprzeczne z konstytucyjną zasadą niepodważalności powołania sędziego na

podstawie art. 179 Konstytucji RP.

Ewentualne wady procedury wyboru kandydata na urząd sędziego przed

Krajową Radą Sądownictwa, nawet w razie uznania naruszenia Konstytucji RP w tym

zakresie (w przypadku potwierdzenia tego naruszenia stwierdzeniem niezgodności z

Konstytucją przepisów stanowiących podstawę procedury zakończonej powołaniem

do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego), samodzielnie nie pozwalają na

podważenie niezależności sądu rozpoznającego sprawę, zaś samo powołanie danej

osoby na urząd sędziego przez Prezydenta RP pozostaje niepodważalne

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2022 r., I CSK 2822/22, LEX nr

3369289 i przywołane tam orzecznictwo).

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nawet zgodnie z treścią

uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-41101/20; Trybunał Konstytucyjny

orzekł o jej niezgodności z: art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust.

1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 2 i art. 4 ust. 3

Traktatu o Unii Europejskiej; art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności, zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz

uzupełnionej Protokołem nr 2 (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia

2020 r., U 2/20) "sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379

pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana

na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności". Tymczasem skarżący nie podjął

nawet próby wykazania, by "w konkretnych okolicznościach" opisany standard był

choćby zagrożony, poprzestając na wskazaniu, że sędzia uzyskał nominację na

urząd sędziego w określonym trybie. Należało zatem uznać określoną przez

I USK 543/26

6

skarżącego przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w oparciu

o wskazaną w art. 379 pkt 4 k.p.c. - nieważność postępowania jako bezpodstawną.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

[az]

[r.g.]