SN odmówił przyjęcia skargi o emeryturę rolniczą domownika bez zapłaconych składek

Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., VIII U 1198/22 Sąd Okręgowy w Lublinie

oddalił odwołanie T.S. od decyzji z dnia 2 kwietnia 2022 r. Prezesa Kasy Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury

rolniczej.

Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r., III AUa 331/24

oddalił apelację wnioskodawcy.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił

naruszenie: 1. art. 19 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 pkt 1, 2 i

4 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 2. art. 6 pkt 2 ustawy z

I USK 546/26

2

dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 2 pkt

2 ustawy z 14 grudnia 1982 r.; 3. art. 382 i 385 k.p.c. w związku z art. 328 § 1 i 2

k.p.c.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej, bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje

pogląd zgodnie z którym, zaliczenie okresu posiadania statusu domownika jest

uzależnione wyłącznie od jego posiadania, gdyż fakt ubezpieczenia wynika wprost z

pracy w gospodarstwie rolnika, a sądy dokonując wykładni wskazanych przepisów w

przedmiotowej sprawie uzależniają możliwość zaliczenia okresu podlegania

ubezpieczeniu społecznego jako domownik rolnika od uiszczania przez niego

składek z tego tytułu.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania temu sądowi; ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. ustalenie, że ubezpieczonemu

przysługuje prawo do emerytury rolniczej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz

powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest uzasadniony.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

I USK 546/26

3

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ale skarżący nie wykazał jej występowania.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu

o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i

znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym

polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia

argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie

sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić,

że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.:

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX

nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto nie

można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego,

a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP -

wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467;

z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I

UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578).

Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej określona w 3989 § 1 k.p.c. (a

więc także pkt 2 tego przepisu), musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem

faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP

76/01, LEX nr 53308 i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca 2009 r., II

PZP 3/09, LEX nr 519963; z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 Nr

1516, poz. 203 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, LEX nr 1619123). Dlatego

kontrowersje dotyczące dokonanych w sprawie ustaleń, nie stanowią przedmiotu

I USK 546/26

4

kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r.,

I UK 412/13, LEX nr 1646934).

W związku z przedstawionymi powyżej wywodami należy stwierdzić, że

skarżący nie zdołał wykazać występowania tak rozumianej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż przedstawiona w niej "potrzeba wykładni

przepisów prawnych" jest pozorna.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa bowiem pogląd, że wykładnia

art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

w związku z art. 6 pkt 14 tej ustawy prowadzi do konkluzji, że - co do zasady - do

wymaganych do nabycia prawa do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia

zalicza się okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych

i członków ich rodzin w latach 1983-1990, za które zostały zapłacone składki na

Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników za konkretną osobę ubezpieczoną,

w tym - za domownika rolnika (zob. wyrok SN z 27 lutego 2025 r. I USKP 85/24, LEX

nr 3845578).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 r., II UK 371/13, uznano,

że niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia

społecznego rolników zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników w terminie 14 dni od dnia powstania prawa do

ubezpieczenia społecznego domownika, nie pozbawia rolnika możliwości

późniejszego zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego i zapłaty

składek za domownika.

W cytowanym wyżej wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy za

kontrowersyjne uznał stanowisko judykatury, które sugerowało, że praca domownika

ma samodzielne znaczenie jako tytuł ubezpieczenia, a niewykonanie przez rolnika

obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia społecznego rolników i nie

zapłacenie obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne nie powinno mieć

znaczenia dla objęcia domownika ubezpieczeniem w aspekcie prawa do emerytury

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2017 r., I UK 448/16).

W związku z powyższym sądy rozstrzygające w niniejszej sprawie zasadnie

orzekły, że zaliczeniu do emerytury rolniczej podlega tylko taki okres ubezpieczenia

społecznego domownika rolnika, za który zostały zapłacone wymagane składki na

ubezpieczenie rolnicze.

I USK 546/26

5

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

[it]

[SOP]