Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie renty rodzinnej po ojcu

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2020r., IV U 224/19 Sąd Okręgowy w Tarnowie

oddalił odwołanie B.D. od decyzji z dnia 5 lutego 2019 r. Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Tarnowie odmawiającej B.D. prawa do renty rodzinnej po

zmarłym w dniu 6 września 1979 r. ojcu (komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z 31

stycznia 2019r. uznała, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy, ale ta

niezdolność powstała w okresie późniejszym niż 18 miesięcy od ustania prawa do

renty rodzinnej).

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2025 r., III AUa 2999/20 Sąd Apelacyjny w

Krakowie oddalił apelację wnioskodawczyni.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła

naruszenie art. 232 zd. 2 k.p.c., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku

I USK 579/26

2

oraz przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego

rozpoznania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła

oczywistą zasadnością skargi. Skarżąca podniosła, że biorąc pod uwagę funkcję

uregulowania art. 232 zd. 2 k.p.c., w kontekście toczącego się postępowania

dowodowego w tej sprawie, za uzasadnione należy uznać przyjęcie stanowiska, że

do naruszenia tego uregulowania doszło w sytuacji, kiedy sąd nie wyjaśnił wszystkich

okoliczności sprawy, gdyż zaniechał przeprowadzenia kompletnego postępowania

dowodowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

W pierwszej kolejności należy przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako

sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga

kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród

istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się

z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie

powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący

wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu,

I USK 579/26

3

dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca

nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w

oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne,

kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają

ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na

etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego

wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z

art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to

Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności

uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,

aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych

elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga

kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede

wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu,

iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK

4/08, LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 i z dnia

19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 496392).

Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c wynika zwykle z oczywistego,

widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności

wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi

regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może

stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3983 k.p.c., lecz o naruszenie

kwalifikowane (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK

317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia

I USK 579/26

4

26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAP i US 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17

października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca

2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia

22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Powołując się na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX

nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia

2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr

465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację,

w której zaskarżone orzeczenie Sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza

konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych

przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób

sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK

414/12, LEX nr 1675171). Należy przy tym podkreślić, iż nie spełnia tych wymagań

odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu

dodatkowo określeniem "rażącego", "ewidentnego", "kwalifikowanego" lub

"oczywistego", jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość

wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5

lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14,

LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). O tym,

że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta

w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia

2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Nie jest zatem dopuszczalne przenoszenie

argumentacji służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw

kasacyjnych ani odwoływanie się do tego uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są

badane dopiero przy rozpoznawaniu skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy

z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).

Wniosek skarżącej nie spełnia wyżej podanych kryteriów.

I USK 579/26

5

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca motywuje naruszeniem

przez Sąd Apelacyjny art. 232 zd. 2 k.p.c. na skutek zaniechania przeprowadzenia

kompletnego postępowania dowodowego.

Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

prowadzi do konkluzji, że wnioskodawczyni w tym zakresie w istocie kwestionuje

ocenę dowodu z opinii biegłego dokonaną przez Sąd drugiej instancji. Tymczasem

zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach

dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oznacza niedopuszczalność

powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji,

polegającą na błędnym ustaleniu stanu faktycznego lub niewłaściwie

przeprowadzonej, w ocenie strony skarżącej, ocenie dowodów również we wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienie SN z 24 stycznia 2023

r., I CSK 2938/22, LEX nr 3477281). Tego rodzaju argumentacja, jako

niedopuszczalna w świetle art. 3983 § 3 k.p.c., nie może zatem skutkować uznaniem,

że w sprawie mamy do czynienia z oczywistą zasadnością skargi.

Strona skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, wobec

czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

[it]

[a.ł]