Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o zawał jako wypadek przy pracy, koszty dla skarżącego

Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z 28 maja 2025 r., oddalił apelację S.S.

od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 11 czerwca 2024 r.,

którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Biłgoraju z 18 lutego 2021 r. odmawiającej S.S. prawa do uznania

I USK 592/26

2

zdarzenia z 6 sierpnia 2020 roku za wypadek przy pracy oraz odmawiającej mu

prawa do jednorazowego odszkodowania z tego tytułu.

S.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie,

zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach:

(-) naruszenia przepisu art. 3 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1644), przez błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zdarzenie z dnia

6 sierpnia 2020 r. nie było wypadkiem przy pracy, mimo że wystąpiło nagłe zdarzenie

(zawał), nastąpiło podczas wykonywania obowiązków służbowych, istniały

szczególne warunki pracy (wysoka temperatura, wysiłek fizyczny, odzież ochronna

ograniczająca chłodzenie ciała, stres), a więc spełnione były przesłanki z art. 3 ust.

1 wskazanej ustawy;

(-) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy:

a) art. 227 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. przez oddalenie wniosków

dowodowych o dopuszczenie nowej opinii biegłych mimo licznych, szczegółowych i

rzeczowo uzasadnionych zarzutów do opinii dotychczasowych biegłych;

b) art. 286 k.p.c. przez zaniechanie dopuszczenia nowej opinii biegłych, mimo

że opinie już sporządzone były niepełne, wewnętrznie sprzeczne, ogólnikowe i nie

odpowiadały na istotne zarzuty strony,

c) art. 3271 § 1 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób

ogólnikowy, bez należytej analizy zastrzeżeń do opinii biegłych i pominięcie

motywów oddalenia wniosku o nową opinię;

d) art. 2352 § 1 k.p.c. przez pominięcie kluczowych dowodów w postaci

przedstawionych przez skarżącego wyników badań oraz wniosku o opinię innego

biegłego bez należytego uzasadnienia przyczyn ich oddalenia.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o:

(-) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie sprawy co do

istoty;

(-) zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

I USK 592/26

3

(-) przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ponieważ w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne, a mianowicie „czy w razie wystąpienia zawału serca w

warunkach szczególnego wysiłku fizycznego i wysokiej temperatury otoczenia, sąd

może uznać, że przyczyną zdarzenia była wyłącznie przyczyna wewnętrzna - bez

konieczności przeprowadzenia dowodu z nowej opinii biegłego pomimo licznych i

konkretnych zastrzeżeń zgłaszanych przez stronę do wcześniejszych opinii?” oraz

gdyż zachodzi potrzeba wykładni przepisów ustawy o wypadkach przy pracy w

kontekście sytuacji, gdy praca wykonywana jest w ekstremalnych warunkach

termicznych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od

skarżącego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów procesu według norm

przewidzianych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Nie przysługuje

od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji, które nie satysfakcjonuje strony

skarżącej. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku sądu

drugiej instancji poza tokiem instancji. Jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania

musi być uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą

dokonania wykładni przepisów, które nie zostały dotychczas poddane sądowej

interpretacji albo budzą poważne wątpliwości, rozstrzygnięciem istotnych zagadnień

prawnych, zwłaszcza o charakterze precedensowym, dotychczas nierozważanych

przez Sąd Najwyższy, wreszcie wyeliminowaniem orzeczeń oczywiście i rażąco

wadliwych.

Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej doznaje istotnych ograniczeń, które

pozwalają Sądowi Najwyższemu na wstępną selekcję spraw w ramach tzw.

"przedsądu", które kierowane są do merytorycznego rozpoznania. Ustawodawca

uznaje za doniosłe zadania Sądu Najwyższego związane przede wszystkim z

doskonaleniem wykładni prawa i jego stosowania, ujednolicaniem orzecznictwa,

rozwojem jurysprudencji, a w dalszej kolejności zadania polegające na eliminacji w

I USK 592/26

4

dostępnych granicach orzeczeń niegodnych ochrony ze względu na oczywiste

naruszenie prawa lub wydanie ich w warunkach nieważności.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi

nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko

wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Należy w związku z tym podkreślić, że nie

występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jak

analogicznie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia

prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2020 r., II PK 36/19,

LEX nr 3034647; z dnia 12 maja 2020 r. I UK 128/19, LEX nr 3026475; z dnia 12

marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11,

LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 10

kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968; z dnia 10 kwietnia 2018 r., II PK

143/17, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr 2486162;

z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 stycznia 2003 r., I

PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5).

Z kolei przesłanka w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (na którą powołuje się skarżący) występuje wtedy, gdy określony przepis

prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź gdy jego

niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX

nr 424365, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 Nr 12, poz. 151 i

z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231).

I USK 592/26

5

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oparcie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem

poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita

wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych

stanów faktycznych. Należy zatem podkreślić, że o rzeczywistych rozbieżnościach w

judykaturze można mówić tylko wówczas, gdy brak zgodności rozstrzygnięć dotyczy

takich samych lub bardzo zbliżonych stanów faktycznych, co skarżący powinien

wykazać (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK

577/17, LEX nr 2497710).

Sformułowane w skardze pytanie, czy w razie wystąpienia zawału serca w

warunkach szczególnego wysiłku fizycznego i wysokiej temperatury otoczenia sąd

może uznać, że przyczyną zdarzenia była wyłącznie przyczyna wewnętrzna bez

dopuszczenia dowodu z nowej opinii biegłego mimo zastrzeżeń strony, nie spełnia

tych wymagań. Nie jest to pytanie o wykładnię przepisu prawa, lecz pytanie o ocenę

materiału dowodowego w konkretnej sprawie. Zagadnienie zostało zbudowane na

założeniu, że praca była wykonywana w warunkach szczególnych i że zastrzeżenia

do opinii biegłych wymagały powołania kolejnego biegłego. Obie te kwestie należą

do sfery ustaleń faktycznych i oceny dowodów, nie zaś do płaszczyzny przesłanek

przedsądu.

Nie występuje również potrzeba wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych. Pojęcie przyczyny zewnętrznej w przypadku zawału serca,

udaru lub innych nagłych zdarzeń zdrowotnych ujawniających się na tle schorzeń

samoistnych było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W

orzecznictwie przyjmuje się, że zawał serca może zostać uznany za wypadek przy

pracy, jeżeli w środowisku pracy wystąpił czynnik zewnętrzny, który stanowił istotne

ogniwo w łańcuchu przyczynowo - skutkowym prowadzącym do nagłego

pogorszenia stanu zdrowia. Może nim być w szczególności wyjątkowy, nadmierny

wysiłek fizyczny, silny stres albo nadzwyczajne warunki wykonywania pracy.

Jednocześnie wykonywanie zwykłych czynności pracowniczych, nawet związanych

ze znacznym wysiłkiem, nie stanowi samo przez się przyczyny zewnętrznej wypadku

przy pracy, jeżeli brak jest ustaleń pozwalających przyjąć, że wysiłek ten lub warunki

pracy rzeczywiście przyspieszyły albo pogłębiły proces chorobowy (por. uchwała

I USK 592/26

6

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1963 r., III PO 15/62,

OSNC 1963, Nr 10, poz. 215; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1997 r.,

II UKN 407/97, OSNP 1998, Nr 21, poz. 644; z dnia 30 czerwca 1999 r., II UKN 22/99,

OSNP 2000, Nr 18, poz. 696; z dnia 19 lutego 2021 r., I USKP 15/21, OSNP 2022,

Nr 1, poz. 8; z dnia 7 lutego 2024 r., II USKP 15/23, OSNP 2025, Nr 4, poz. 40).

Przedstawione w skardze twierdzenia nie wykazują rozbieżności orzeczniczej.

Przeciwnie, skarżący zmierza do zastosowania znanego i utrwalonego standardu do

własnego stanu faktycznego. Tego rodzaju argumentacja może stanowić polemikę z

rozstrzygnięciem sądu drugiej instancji, ale nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania.

Nie uzasadnia przyjęcia skargi także zarzut dotyczący niedopuszczenia

dowodu z opinii kolejnego biegłego. Z art. 286 k.p.c. nie wynika obowiązek

powoływania kolejnych biegłych aż do uzyskania opinii zgodnej ze stanowiskiem

strony. Potrzeba zasięgnięcia dodatkowej opinii powstaje wtedy, gdy dotychczasowa

opinia jest niepełna, niejasna, wewnętrznie sprzeczna, nienależycie uzasadniona

albo nie odpowiada na istotne zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych.

Samo niezadowolenie strony z wniosków opinii nie stanowi wystarczającej podstawy

do przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego (por. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 14 maja 1997 r., II UKN 108/97, LEX nr 31550; z dnia 18 września 1997 r., II

UKN 260/97, OSNP 1998, nr 13, poz. 408; z dnia 10 grudnia 1997 r., II UKN 391/97,

LEX nr 33909; z dnia 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNP 2000, Nr 22, poz. 807).

W rozpoznawanej sprawie sądy meriti dysponowały opiniami dwóch zespołów

biegłych z zakresu kardiologii i medycyny pracy oraz licznymi opiniami

uzupełniającymi. Opinie te prowadziły do zgodnego wniosku, że rozpoznany u

skarżącego zawał serca nastąpił na podłożu zaawansowanego, wielonaczyniowego

procesu miażdżycowego, a wykonywana praca, mimo uwzględnienia jej warunków,

nie została uznana przez biegłych za współprzyczynę zdarzenia. Sąd Okręgowy

poddał kontroli zarzuty apelacyjne dotyczące opinii biegłych, oddalenia dalszych

wniosków dowodowych oraz naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c. i wyjaśnił, dlaczego nie

zachodziła potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego. Omyłkowe użycie w

jednej z opinii sformułowania dotyczącego wypadku śmiertelnego zostało

sprostowane i nie podważało merytorycznej zgodności wniosków biegłych.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie może również zostać oparty

na zarzutach naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zarzuty dotyczące oceny dowodów i

I USK 592/26

7

ustaleń faktycznych są wyłączone z podstaw skargi kasacyjnej przez art. 3983 § 3

k.p.c. Ograniczenie to ma znaczenie także na etapie przedsądu, skoro Sąd

Najwyższy nie jest sądem trzeciej instancji i nie dokonuje ponownej oceny materiału

dowodowego.

Z tych względów brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. Mając powyższe na

względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na

podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.

[SOP]