Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi ZUS w sporze o pracodawcę czterech osób

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2023 r., XXI U 2014/20 w

pkt I zmienił zaskarżoną decyzję z 15 września 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Warszawie w ten sposób, że stwierdził, że H.Z. nie podlega

jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu,

chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. spółki z ograniczoną

I USK 608/26

2

odpowiedzialnością z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z

S1. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w okresie od 1 czerwca

2010 r. do 30 czerwca 2012 r. oraz od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2019 r.; w

pkt II zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że W.S. nie podlega

jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu,

chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z

S1. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w okresie od 1 lipca

2005 r. do nadal; w pkt III zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że

A.Ż. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o

pracę zawartej z S1. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w

okresie od 23 września 2008 r. do 28 lutego 2017 r.; w pkt IV zmienił zaskarżoną

decyzję w ten sposób, że stwierdził, że A.R. nie podlega jako pracownik

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu u płatnika składek S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z

siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S1. spółką z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w okresie od 20 sierpnia 2014 r. do

nadał; w pkt V zasądził od organu rentowego na rzecz S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 720 złotych tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za

opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2025 r., III AUa 1967/23 Sąd Apelacyjny w

Warszawie oddalił apelację organu rentowego oraz zasądził od Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Warszawie na rzecz S. sp. z o.o. w W. kwotę

240 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia w zakresie kosztów do dnia zapłaty, tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie: 1. art. 3271 § 1 k.p.c.; 2. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c.; 3. art. 6

I USK 608/26

3

ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 22 § 1 k.p.; 4.

art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; 5. art. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych w zw. z art. 3 k. p., w zw. z art. 22 § 1 k. p.; 6. art. 3 k. p., w zw. z art. 22

§ 1 k. p.; 7.art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17

ust. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej, podnosząc, że sąd powinien poddać decyzję organu

kontroli merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował

przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie

sprowadza się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony

korporacyjnej prowadzące do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, tj. art. 8 ust. 2a ustawy o sus. Sąd ograniczając się do badania

powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy ww. podmiotami wyłącznie z

perspektywy art. 22 § 1 k. p. nie jest w stanie poddać decyzji organu rentowego

merytorycznej kontroli wskazującej na tzw. „uniesienie zasłony korporacyjnej” bez

wykładni art. 3 k. p. i art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony

korporacyjnej, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k. p. spółka zależna jako odrębny

podmiot istniejący w obrocie gospodarczym będzie w sposób oczywisty traktowana

jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu

formalnych czynności mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie

przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) w swej istocie stosunku pracy (takich

jak zawarcie umowy o pracę, obsługa kadrowo-płacowa itp.).

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, a w sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia

prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona o uchylenie wyroku i orzeczenie co

do istoty sprawy poprzez oddalenie odwołania odwołującej się spółki oraz o

zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się i zainteresowani wnieśli o

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w

przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej o oddalenie wniesionej skargi w całości i w

każdym przypadku o zasądzenie od organu rzecz odwołującego i zainteresowanego

I USK 608/26

4

zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze,

że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego zdaniem - polega

oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których

naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane

naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,

lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV

CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając - jako

okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej "oczywiste naruszenie

prawa" - powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (zob.

postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; z 10

stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 15 kwietnia 2021 r., IV

CSK 617/20).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

skarżącego nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Twierdzenia skarżącego w

I USK 608/26

5

żadnej mierze nie stanowią o oczywistej zasadności skargi a sprowadzają się jedynie

do kontestowania ustaleń faktycznych sądu i jego oceny dowodów.

W sprawie ustalono, że nie doszło do ziszczenia się przesłanek

pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób

wynikający z zaskarżonej decyzji. Sąd miał na uwadze zebrany w sprawie materiał

dowodowy i dokonał jego oceny prawnej.

Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na

wadliwość wyroku Sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu faktów lub

niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące

naruszenia prawa materialnego, mające w istocie charakter polemiki z ustaleniami

faktycznymi sądów meriti i dokonaną przez te sądy oceną stanu faktycznego nie

mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, ani jej przyjęcia do rozpoznania (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2022 r., I CSK 664/22, Legalis nr

2739699; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2023 r., II PSK 58/22,

Legalis nr 2909745).

Należy także zauważyć, że wyrażonej w art. 6 k.c., reguły rozkładu ciężaru

dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności

sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia

sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze stron wykazała

wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska, wówczas to

drugą stronę procesu obarcza ciężar udowodnienia okoliczności podważających ten

wniosek (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2021 r., III USKP 33/21,

LEX nr 3123205; 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13, LEX nr 1424850; z dnia 12 maja

2011 r., I PK 228/10, LEX nr 896458; z dnia 10 czerwca 2013 r., LEX nr 1341274; z

dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416).

Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych ustaleń

faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonych. Trudno

zatem oczekiwać by w świetle braku ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że

zainteresowani powinni podlegać ubezpieczeniom jako pracownicy S. – a nie S1. -

odwołująca się spółka była obciążona wykazaniem okoliczności przeciwnych. Sądy

I USK 608/26

6

orzekające stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na

potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych była S. sp. z o.o. Organ rentowy

ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt kontroli, nie

wskazując przy tym o przeprowadzenie dowodu z których dokumentów znajdujących

się na płycie wnosi. Jednocześnie Sądy nie miały wątpliwości, że z akt osobowych

ubezpieczonych wynikało, że umowę o pracę zawarli z S1.

Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący nie

wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej, co uzasadnia odmowę jej

przyjęcia podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku

z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]