SN nie przyjął skargi w sprawie wypadku przy wymianie gniazda w domu

Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyniku rozpoznania apelacji wniesionej przez

A.M. od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2024r.,

stwierdzającego brak przesłanek warunkujących uznanie zdarzenia z dnia

19 stycznia 2024r. za wypadek przy pracy rolniczej i oddalającego odwołanie na

podstawie art. 47714 § 1 k.p.c., wyrokiem z dnia 7 maja 2025 r. oddalił apelację.

A.M. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z

dnia 7 maja 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa

materialnego poprzez błędną wykładnię definicji wypadku przy pracy rolniczej,

zawartej w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu

I USK 631/26

2

społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174), co doprowadziło do nieuznania

zdarzenia z dnia 19 stycznia 2024 r. za wypadek przy pracy rolniczej.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca podniosła,

że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisu, który wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów. W niniejszej sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisu

prawa budzącego poważne wątpliwości, tj. art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem:

„Za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną

zewnętrzną, powodujące ubezpieczonemu trwały lub długotrwały uszczerbek na

zdrowiu, które nastąpiło w związku z prowadzeniem przez ubezpieczonego

działalności rolniczej. ” Zdaniem skarżącej, pojęcie „ wypadku przy pracy rolniczej ”,

choć zdefiniowane ustawowo, budzi w praktyce poważne trudności interpretacyjne,

zwłaszcza w kontekście dynamicznie zmieniającego się charakteru prac rolniczych

oraz różnorodności czynności składających się na działalność rolniczą. Praktyka

orzecznicza sądów powszechnych oraz decyzje KRUS wskazują na rozbieżności w

kwalifikowaniu poszczególnych zdarzeń jako wypadków przy pracy rolniczej. W opinii

skarżącej wyrokiem z dnia 9 lipca 2009 r. (II UK 36/09) SN przyjął szeroką

interpretację związku z działalnością rolniczą, natomiast w innych sprawach

(np. I UK 185/14) Sąd przyjmował podejście bardziej restrykcyjne.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako oczywiście

niezasadnej, a także o zasądzenie od odwołującej na rzecz pozwanego kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

I USK 631/26

3

kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania

i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z

okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego

uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze

element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa,

nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z

uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego obowiązek

określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem,

na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem

rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne

jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada

2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17

grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na rozbieżności w

orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w

których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Należy również

podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia

prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r.,

I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).

Oceniając wniosek skarżącej przy uwzględnieniu wyżej opisanych kryteriów

Sąd Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że nie zawiera on jakiegokolwiek

I USK 631/26

4

uzasadnienia, które przedstawiałoby wątpliwości interpretacyjne (które muszą być

poważne) uzasadniających potrzebę dokonania wykładni wymienionego tam

przepisu.

Powołane przez skarżącego orzeczenia są zupełnie przypadkowe i odnoszą

się do całkowicie innych kwestii nie związanych kompletnie z wypadkami przy pracy

rolniczej, nie zapadły również w dacie podanej przez skarżącą.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy (w wyrokach z: 25 maja 1999 r., II UKN 652/98,

OSNAPiUS 2000, Nr 15, poz. 592; 15 marca 2023 r., I USKP 62/22, LEX nr

3538248), w ustawowym ujęciu wypadku przy pracy rolniczej można dopatrzyć się

istnienia dwóch kręgów ochrony ubezpieczeniowej: pełnej i bezwarunkowej - co do

wypadków mających miejsce na terenie gospodarstwa rolnego, które poszkodowany

prowadzi lub w którym pracuje, oraz ograniczonej - przez wymagania co do

okoliczności nastąpienia wypadku, gdy dochodzi do niego poza terenem

gospodarstwa. Wypadek zaś definiowany jako wypadek przy pracy rolniczej ma

wykazywać związek funkcjonalny z działalnością rolniczą, tj. zaistnieć podczas

wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo

pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności. Tym samym z przyjętej

definicji wypadku przy pracy rolniczej jednoznacznie wynika, że czynność, przy której

rolnik uległ wypadkowi, musi być związana z prowadzoną przez niego działalnością

rolniczą (E. Kremer, 3.2. Zakres ochrony ubezpieczeniowej (w:) Instytucje prawa

rolnego, red. M. Korzycka, Warszawa 2019).

Konstrukcja zakresu ochrony wyznaczonej desygnatem o cechach wypadku

nagłego zdarzenia, wywołanego przyczyną zewnętrzną nie wymaga, by miał on

miejsce w gospodarstwie rolnym, na jego terenie, ale wykazywać ma funkcjonalne

powiązanie z czynnościami związanymi z prowadzeniem działalności

rolniczej. Określenie "przy pracy rolniczej" jest elementem definiującym wypadek

jako zdarzenie pozostające w związku przyczynowym, czasowym, miejscowym i

funkcjonalnym. W sytuacji, w której wypadek zdarzy się na terenie gospodarstwa

rolnego, można abstrahować tylko od ocen, czy rolnik wykonywał czynności "zwykłe"

związane z prowadzeniem działalności rolniczej, ale nie sposób pomijać, że z samej

definicji wypadku chronionego w rolniczym ubezpieczeniu społecznym wynika

konieczność, aby zdarzył się przy pracy rolniczej, a nie poza nią (wyrok Sądu

Najwyższego z 21 lutego 2019 r., I UK 436/17, OSNP 2019, Nr 10, poz. 126).

I USK 631/26

5

W systemie apelacyjno-kasacyjnym Sąd Najwyższy nie jest sądem trzeciej

instancji, przed którym po raz trzeci dochodzi do merytorycznego rozpoznania

sprawy. Sąd Najwyższy nie jest też sądem faktów, nie wypowiada się z reguły na

temat prawdziwości ustalonego stanu faktycznego, lecz w granicach podstaw skargi

kasacyjnej ocenia, czy przy ferowaniu zaskarżonego wyroku zostały zachowane

kryteria swobodnej oceny dowodów. W zakresie jego ustawowych kompetencji nie

mieści się korygowanie ustaleń faktycznych lub oceny materiału dowodowego

dokonanej przez sąd drugiej instancji. Wykazanie postaci naruszenia przepisów i

przeprowadzenie wywodu prawnego przekonującego o tym, obciąża skarżącego.

O tym, czy Sąd drugiej instancji dokonał odpowiedniej interpretacji i w związku

z tym właściwie zastosował przepisy, których obrazę podnosi się w skardze

kasacyjnej, zdecydowała treść, jaką ustawa nadaje pojęciu wypadku chronionego

przy pracy rolniczej, wyróżniając odrębności oraz konieczne elementy wspólne

właściwe dla ubezpieczenia wypadkowego w ogóle. W świetle poczynionych uwag

Sądy obu instancji miały podstawy do uznania, że czynność polegająca na wymianie

gniazda elektrycznego w pomieszczeniu przeznaczonym do celów mieszkalnych nie

należała do czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo

pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności, a w stanie faktycznym

stanowiącym podłoże zaskarżonego wyroku, wskazane w skardze kasacyjnej

przepisy zostały prawidłowo wyłożone i zastosowane.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono na

podstawie art. 102 k.p.c.

[SOP]