Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi spółki i zasądził od niej 240 zł kosztów

Decyzją z 4 marca 2021 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle

uzupełnił treść wydanej decyzji z dnia 22 lipca 2019 r., poprzez stwierdzenie, że

zarówno w przypadku spółki F. Spółka z o.o. Sp. K. jak i spółki E. Spółka z o.o., nie

zostały spełnione warunki do zastosowania przepisów art. 12 ust. 1 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w

I USK 635/26

2

sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.EU serii L nr

166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 1, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.

5, t.5, str. 72 z późn. zm.) w stosunku do pracownika R.K. w okresie od 1 marca 2017

r. do 28 lutego 2018 r. W związku z powyższym ww. w okresie od 1 marca 2017 r.

do 28 lutego 2018 r. nie podlega ustawodawstwu polskiemu, z uwagi na podleganie

ustawodawstwu niemieckiemu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca F. Spółka z o. o. Sp. K.

Wyrokiem z 27 września 2023 r., IV U 287/21, Sąd Okręgowy w Krośnie w pkt

I oddalił odwołanie i w pkt II zasądził od F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka Komandytowa w S. (następcy prawnego E. Spółka z ograniczona

odpowiedzialnością w S.) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Jaśle kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z 29 kwietnia 2025 r., III AUa 771/23, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

oddalił apelację wnioskodawcy i zasądził od wnioskodawcy na rzecz ZUS kwotę

270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w

spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się

przedmiotowego orzeczenia do dnia zapłaty.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie: 1) art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 14 ust. 1

rozporządzenia 987/2009; 2) art. 13 ust. 1 lit. b) (ii) rozporządzenia 883/2004;

3) art. 14 ust. 5 rozporządzenia 987/2009; 4) art. 14 ust. 8 rozporządzenia 987/2009;

5) art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 883/2004; 6) art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy

systemowej,

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącego podstawą

prawną rozstrzygnięcia powinny być przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004

oraz art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009. W ocenie skarżącego istnieją wszelkie

przesłanki do uznania ubezpieczonego R.K. za pracownika delegowanego w

rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004. Przyjęcie takiego właśnie

założenia jednoznacznie przesądziłoby o uznaniu tego ubezpieczonego za

podlegającego ustawodawstwu polskiemu.

Z ostrożności procesowej, w razie odmiennej oceny faktów przez Sąd

Najwyższy i stwierdzenia, że R.K. nie był pracownikiem delegowanym w rozumieniu

I USK 635/26

3

art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 skarżący podkreślił, że ubezpieczony i tak

podlegał ustawodawstwu polskiemu. Konkluzja ta wynika z przesłanek stanowiących

kolejne podstawy kasacyjne, przedstawione również w uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W ocenie skarżącego za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania

przemawia także naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym

zastosowaniu art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004. Jako podstawę prawną

rozstrzygnięcia o niepodleganiu przez ubezpieczonego ustawodawstwu polskiemu

Sąd Apelacyjny zastosował art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004 uznając,

że ubezpieczony pracował wyłącznie w Niemczech, a zatem podlega

ustawodawstwu niemieckiemu. Takie rozstrzygniecie Sądu drugiej instancji jest

jednak całkowicie nieprawidłowe, gdyż w ustalonym stanie faktycznym przepis ten

nie powinien znaleźć zastosowania.

Ponadto Sąd Apelacyjny bezpodstawnie nie zastosował art. 6 ust. 1 pkt 4

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem skarżącego, skoro ubezpieczony świadczył pracę na podstawie umowy

zlecenia zawartej z podmiotem, którego siedziba znajduje się w Polsce, to podlegał

on w spornym okresie obowiązkowym ubezpieczeniom jako zleceniobiorca

zatrudniony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt jednoczesnego

świadczenia przez ubezpieczonego pracy w innym państwie członkowskim nie może

pozbawiać go prawa do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w Polsce.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co

do istoty sprawy, przez zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego nr […] z 8

marca 2021 r. oraz ustalenie, że w okresie wskazanym w tej decyzji ubezpieczony

R.K. podlegał ustawodawstwu polskiemu i podlegał ubezpieczeniom społecznym w

Polsce, jak również nakazanie organowi rentowemu wydania dla ubezpieczonego

zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w okresie wskazanym w tej decyzji

znajdowało zastosowanie ustawodawstwo polskie. Ponadto wniósł o zasądzenie od

organu rentowego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia, o oddalenie skargi i

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

I USK 635/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a

jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest

bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi

na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w

sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa

powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania

pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z

brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami ich interpretacji (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107;

z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz.

100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr

375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa,

z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr

I USK 635/26

5

1675171; z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r.,

II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587).

Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu

prawa jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że

powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na to,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, lecz także wykazania, że

przesłanka ta rzeczywiście występuje. Oznacza to, że skarżący musi wyjaśnić,

odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, w czym w jego ocenie wyraża się

"oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty przemawiające za tym, że

rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty.

Trzeba także mieć na uwadze, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

i jego uzasadnienie podlegają analizie na wstępnym etapie badania skargi w ramach

tzw. „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą więc być przez skarżącego

wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna

być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w

uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym

bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 października

2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr

2009500; z 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z 24 września 2015 r.,

II PK 27/15, LEX nr 2019527).

Wskazanym wyżej wymaganiom wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jego uzasadnienie nie sprostały.

Zwrócenia uwagi wymaga, wynikająca z art. 3983 § 3 k.p.c.

niedopuszczalność oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy związany jest bowiem ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.),

co oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość

wyroku sądu drugiej instancji, wynikającą z ustalenia faktów lub niewłaściwego

przeprowadzenia oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), co dotyczy także wniosku o

I USK 635/26

6

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 24 stycznia 2023 r., I CSK 2938/22).

Do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o ocenę

dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany. Sąd Najwyższy nie jest

sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. W zakresie jego ustawowych kompetencji

nie mieści się zatem korygowanie ustaleń faktycznych lub oceny materiału

dowodowego dokonanego przez sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 października 2018 r., I UK 437/17, LEX nr 2570520). Sąd

Najwyższy jest bowiem związany w postępowaniu kasacyjnym ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez sądy (art. 3933 § 3 k.p.c.).

W niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku skarżącego o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się w istocie do polemiki z ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez Sądy obu instancji. Skarżący samodzielnie dokonuje

odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których w jego ocenie, na podstawie

spornych umów, zainteresowany wykonywał pracę w co najmniej dwóch państwach

członkowskich, w tym w Polsce, dla pracodawców mających siedziby w Polsce.

Skarżący nie dostrzega, że wobec braku proceduralnych zarzutów kasacyjnych,

które mogłyby podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia faktyczne

stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), w

postępowaniu kasacyjnym wiążące były dwa kluczowe fakty. Z zebranego materiału

wynikało, że ubezpieczony nie wykonywał pracy na terenie Polski.

W sprawie ustalono również, że wnioskodawca ma siedzibę w Polsce, posiada

własną administrację i rekrutuje pracowników, jednakże nie można przyjąć, w świetle

dokonanych ustaleń faktycznych, że prowadzi znaczną część działalności na

terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, czyli w Polsce.

Tymczasem decydującym warunkiem dla zastosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w

sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE serii L 166

z dnia 30 kwietnia 2004 r. s. 1; dalej zwane „rozporządzeniem 883/2004” albo

„rozporządzeniem podstawowym”) jest istnienie więzi między pracodawcą a

państwem członkowskim, w którym ma on swoją siedzibę. W latach 2015-2017 obie

spółki, F. Sp. z o.o. Sp.k. i E. Sp. z o.o., nie wykazały żadnych obrotów na terytorium

Polski, natomiast obroty w Polsce w latach 2018-2019 kształtowały na poziomie

I USK 635/26

7

zaledwie kilku procent. Wartość obrotu krajowego w sposób istotny odbiegała od

poziomu zbliżonego do 25% całkowitego obrotu, który jest powszechnie uważany za

cezurę pozwalającą na zastosowanie określonych przepisów dotyczących

podlegania ubezpieczeniom społecznym w kraju wysyłającym, bądź w

przyjmującym. Możliwość zaś delegowania pracowników ogranicza się wyłącznie do

przedsiębiorstw, które normalnie prowadzą swą działalność na terytorium państwa

członkowskiego, którego ustawodawstwu nadal podlega pracownik delegowany.

Skarżący nie dostrzega więc, że wobec braku jakichkolwiek proceduralnych

zarzutów kasacyjnych, które mogłyby podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego

ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2

k.p.c.), w postępowaniu kasacyjnym wiążące były ustalenia zaskarżonego wyroku,

że w spornym okresie zainteresowany wykonywał pracę najemną w jednym tylko

państwie członkowskim, to jest w Niemczech, i to na rzecz jednego tylko podmiotu,

który ponadto nie prowadził na terenie Polski „znacznej działalności”. Skarżący w

istocie kwestionuje więc dokonaną przez Sądy obu instancji ocenę dowodów i

wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. jest

niedopuszczalne, gdyż podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów. Nie można zatem przyjąć, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący wnosił już skargi kasacyjne od analogicznych wyroków Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie dotyczących statusu ubezpieczeniowego innych

zainteresowanych. Skargi były oparte na tożsamych podstawach (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 października 2024 r., III USK 131/24, LEX nr

3768916; z 25 lutego 2025 r., III USK 352/24, LEX nr 3842848; z 13 marca 2025 r.,

III USK 31/24, LEX nr 3845607; z 27 marca 2025 r., III USK 353/24, LEX nr 3852921;

z 17 czerwca 2025 r., III USK 36/25, LEX nr 3899523 oraz wyroki Sądu Najwyższego:

z 18 czerwca 2024 r., III USKP 20/24, LEX nr 3728161 i z 14 maja 2025 r., III USKP

34/25, LEX nr 3866063).

Sąd Najwyższy w wyroku z 18 czerwca 2024 r., w sprawie III USKP 20/24

(LEX nr 3728161), rozpoznając skargę odwołującego się płatnika odnośnie do innych

zainteresowanych, stwierdził, że zasadniczym warunkiem zastosowania art. 13

ust. 1b (ii) rozporządzenia 883/2004 jest wykonywanie pracy najemnej w dwóch lub

więcej państwach członkowskich (wykonywanie równocześnie lub na zmianę jednej

lub kilku odrębnych prac w dwóch lub więcej państwach członkowskich w tym samym

I USK 635/26

8

lub kilku przedsiębiorstwach lub dla jednego lub kilku pracodawców - art. 14 ust. 5

rozporządzenia nr 883/2004). Ustalenie, że dana osoba wykonywała pracę na

terytorium wyłącznie jednego państwa członkowskiego (a takie ustalenia poczynione

zostały w niniejszej sprawie w odniesieniu do ubezpieczonego S.J.) wyłącza

możliwość zastosowania art. 13 ust. 1b (ii) rozporządzenia 883/2004 i tym samym

niemożliwe jest ustalenie ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym

znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstw lub

pracodawców.

Do podnoszonych przez skarżącego zarzutów Sąd Najwyższy odniósł się

również w wyroku z 14 maja 2025 r. (w sprawie III USKP 34/25, LEX nr 3866063), w

uzasadnieniu którego wskazano, że w sytuacji, gdy płatnik składek normalnie nie

prowadzi działalności na terytorium Polski, chybiony jest zarzut naruszenia art. 12

ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 oraz art. 6

ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”).

W związku z powyższym Sąd Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. -

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie na podstawie

art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c.

i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]