Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej spółki B. w sporze o składki ZUS za pracownika

Decyzją z dnia 7 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I

Oddział w Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,

tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne B.S.

I USK 680/26

2

pracownika z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę u płatnika

składek B. sp. z o.o. oraz z tytułu umów zlecenia zawartych z płatnikiem składek P.

od czerwca 2016 r. do maja 2017 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło B. sp. z o.o.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2023 r., XIII U 1951/20

zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że podstawa wymiaru

składek na ubezpieczenie społeczne B.S. jako pracownika u płatnika składek B.

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od czerwca 2016 r. do maja 2017 r. nie

obejmują świadczeń uzyskiwanych przez B.S. z tytułu umów zlecenia zawartych z

zainteresowaną D.C. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. w Ł. (pkt 1)

oraz zasądził od organu rentowego na rzecz B. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w Ł. i D.C. koszty zastępstwa procesowego przy czym ich

szczegółowe wyliczenie przekazuje referendarzowi sądowemu (pkt 2).

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r., III AUa 1028/23 Sąd Apelacyjny w

Warszawie po rozpoznaniu apelacji organu rentowego zmienił zaskarżony wyrok w

pkt 1. w ten sposób, że oddalił odwołanie (pkt I.); zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2.

w ten sposób, że zasądził od B. sp. z o.o. w Ł. na rzecz organu rentowego kwotę

3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas po upływie

tygodnia od dnia 10 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty (pkt II.); zasądził od B. sp. z o.o.

w Ł. na rzecz organu rentowego kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt III.); zasądził od D.C. na rzecz

organu rentowego kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu apelacyjnym, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu

tego świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,

którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt IV.).

D.C. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą: P. (płatnik) oraz spółka

B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (zainteresowana) wnieśli skargę kasacyjną od

powyższego wyroku, zarzucając naruszenie: 1. art. 65 § 2 k.c.; 2. art. 8 ust. 2a ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazali

na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w

I USK 680/26

3

orzecznictwie sądów w postaci niejednolitej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do podobnych stanów faktycznych:

- w sprawie III AUa 555/23 z odwołania B. sp. z o.o. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanej

D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą P. oraz ubezpieczonej M.W.,

Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 września 2023 r., oddalił apelację ZUS,

- w sprawie III AUa 751/22 z odwołania D.C. prowadzącej działalność

gospodarczą pod nazwą P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I

Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanego B. sp. z o.o. oraz

ubezpieczonej M.D., prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z

dnia 24 stycznia 2023 r., oddalono apelację ZUS,

- w sprawie III AUa 2478/22 z odwołania D.C. prowadzącej działalność

gospodarczą pod nazwą P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I

Oddziałowi w Warszawie, z udziałem zainteresowanego B. sp. z o.o. oraz

ubezpieczonych M.G. i S.A., Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca

2023 r. oddalił apelację ZUS.

Ponadto skarżący stwierdzili, że w przedmiotowej sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne:

Czy na gruncie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w

przypadku braku faktycznego finansowania przez pracodawcę wynagrodzenia z

tytułu świadczenia przez pracownika na podstawie umowy zlecenia zawartej z

podmiotem trzecim (tj. brak przepływów finansowych pomiędzy pracodawcą a

zleceniobiorcą z tego tytułu) oraz braku umowy o podwykonawstwo pomiędzy tymi

podmiotami możliwe jest przyjęcie, że dyspozycja tego przepisu została wypełniona,

a czynności osoby ubezpieczonej wynikające ze zleceń przyjętych od podmiotu

trzeciego były w rzeczywistości wykonywane dla pracodawcy, tj. wyłącznie na

podstawie ogólnych powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy pracodawcą i

zleceniodawcą jako odrębnymi gospodarczo i formalnie podmiotami?

Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu w Warszawie w innym składzie, stosownie do art. 39815 § 1 k.p.c.,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty,

stosownie do art. 39816 k.p.c., zasądzenie od organu rentowego na rzecz D.C. oraz

na rzecz B. sp. z o. o. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

I USK 680/26

4

procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie, także

pod nieobecność pełnomocnika skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania, a w razie jej przyjęcia - o jej oddalenie i zasądzenie od skarżących na

swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z

uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego obowiązek

określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem,

na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem

rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne

jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada

2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia

17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na rozbieżności w

orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w

których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Należy również

podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia

prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r.,

I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).

I USK 680/26

5

Natomiast w przypadku powoływania się na występowanie w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku (sporządzonym odrębnie

od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zostać sformułowane zagadnienie

prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej

oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym

w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać

określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o

okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych

przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR

5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r.,

III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny

tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie

sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02,

LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia

5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z

rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne

(a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się

zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09,

LEX nr 577467, czy też z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).

Przedmiotowa skarga nie spełnia tak rozumianych przesłanek.

Kwestie podniesione przez skarżące we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania zostały już rozstrzygnięte wyrokami Sąd Najwyższego wydanymi w

analogicznych sprawach między tymi samymi stronami i o tożsamych zarzutach: z

dnia 4 listopada 2025 r., II USKP 48/24 (LEX nr 3941010) i II USKP 62/24 (niepubl.),

w których Sąd uznał, że skargi kasacyjne nie znajdują uzasadnionych podstaw.

Sąd Najwyższy w przedmiotowej sprawie podziela w pełni argumenty

przywołane w uzasadnieniu powołanych judykatów.

I USK 680/26

6

Z ustaleń faktycznych wynikają silne powiązania kapitałowe, osobowe,

organizacyjne i ekonomiczne, między pracodawcą a zleceniodawcą (spółką i D.C.,

jako osobą prowadzącą działalność gospodarczą). D.C. z mężem P.C. byli jedynymi

właścicielami odwołującej spółki, czynności z umowy o pracę i umowy zlecenia były

wykonywane w tym samym miejscu, w zbliżonym czasie i przy użyciu tych samych

narzędzi pracy. Nadzór nad wykonywanymi czynnościami zarówno z umowy o pracę

jak i umowy cywilnoprawnej dokonywała D.C. A więc przy zachowaniu formalnej

odrębności między spółką i D.C., jako dwoma odrębnymi podmiotami, zachodziły

między nimi istotne powiązania. W niniejszej sprawie, jak na to słusznie zwrócił

uwagę Sąd Apelacyjny, wystąpił swoisty trójkąt umów, który obejmował spółkę oraz

jej współwłaścicielkę D.C., zatrudniające pracowników na podstawie umów o pracę

oraz umów zlecenia - zawartych pomiędzy jednym podmiotem a pracownikami

drugiego podmiotu gospodarczego. Przy czym zatrudnienie takie odbywało się na

zasadzie wzajemności. Spółka i D.C. udostępniały sobie wzajemnie swoich

pracowników do umów zlecenia - zawarcie umów cywilnoprawnych było więc

zabiegiem zmierzającym do obniżenia kosztów pracy, obciążających pracodawcę.

W uchwale z 26 sierpnia 2021 r. (III UZP 6/21, OSNP 2022 nr 1, poz. 7, str.

86) Sąd Najwyższy przesądził, iż finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek

sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika,

na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8

ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jak wywiódł Sąd Najwyższy w przywołanych orzeczeniach, niezasadny jest

więc zarzut naruszenia art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych – z ustalonego stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy jest związany, wnika bowiem, że ubezpieczona, w ramach zawartych

umów cywilnoprawnych, wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy - w

rozumieniu przywołanego przepisu.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono

stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1

k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

I USK 680/26

7

[SOP]