Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sporze o zwrot zasiłku chorobowego

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Poznaniu odmówił M.D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 1 stycznia

do dnia 26 stycznia 2015 r., od dnia 6 marca do dnia 31 lipca 2017 r., od dnia 2

sierpnia 2017 r. do dnia 25 maja 2018 r., z tytułu zatrudnienia w P. sp. z o.o. oraz

zobowiązał odwołującą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za

okres od dnia 1 stycznia do dnia 26 stycznia 2015 r., od dnia 6 marca do dnia 31

lipca 2017 r., od dnia 2 sierpnia 2017 r. do dnia 30 stycznia 2018 r. w kwocie

32.766,24 zł tytułem należności głównej, wraz z odsetkami naliczonymi do dnia

wydania tej decyzji na kwotę 2.518,58 zł.

Odwołująca w całości zaskarżyła powyższą decyzję.

I USK 712/26

2

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o oddalenie odwołania i

zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r., V U 2497/18 Sąd Rejonowy Poznań-

Grunwald i Jeżyce w Poznaniu zmienił zaskarżoną decyzję jedynie w taki sposób, że

stwierdził, iż odwołująca nie jest obowiązana do zapłaty określonych w tej decyzji

odsetek w kwocie 2.518,58 zł (pkt 1.); w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt

2.); zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego organu kwotę 180 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia

uprawomocnienia się tego wyroku do dnia zapłaty (pkt 3.).

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2025 r., VIII Ua 18/24

oddalił apelację odwołującej się.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku odwołująca się zarzuciła

naruszenie art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 365

§ 1 k.p.c..

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła

występowaniem istotnego zagadnienia prawnego, tj. w zakresie tego, czy mając na

uwadze treść przepisu art. 365 § 1 k.p.c., uprawnionym jest przyjęcie mocy wiążącej

uzasadnienia wyroku innego sądu, tj. sądu wydającego wyrok w sprawie podlegania

ubezpieczeniom społecznym, w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia

i przyjęcie ad hoc na podstawie tego wyroku obowiązku zwrotu pobranego

świadczenia.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji

- Sądowi Okręgowemu w Poznaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz odwołującej

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna skarżącego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania.

I USK 712/26

3

W pierwszej kolejności należy przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako

sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga

kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród

istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się

z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie

powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący

wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu,

dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca

nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w

oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne,

kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają

ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na

etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego

wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z

art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to

Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności

uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,

aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych

elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga

I USK 712/26

4

kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede

wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu,

iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r.,

III UK 4/08, LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 i

z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 496392).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność

postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z

tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a

jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze

wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817).

Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia

prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego

związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd

I USK 712/26

5

Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane

zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy

(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002;

z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.

Przedłożona skarga kasacyjna nie zawiera odrębnie wydzielonego

uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a jak wskazywano powyżej nie

jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w uzasadnieniu podstaw skargi

kasacyjnej pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi. Skarżąca nie wskazała

żadnych argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych w

kwestii powoływanego zagadnienia oraz nie wskazała w tym temacie własnego

stanowiska.

Powyższe nie pozwala na ocenę, że skarżąca skutecznie przywołała

podstawę przedsądu wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

[it]

[SOP]