Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki o składki za zleceniobiorcę emeryta

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych […]

Oddział w Poznaniu, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 38 ust. 1, art.

6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 2c, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa systemowa), stwierdził, że A.B.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu

jako osoba wykonująca - pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie od 10 maja

2022 r. do 6 grudnia 2022 r. u płatnika składek H. Sp. z o.o. sp. k. w G. oraz ustalił,

że podstawy wymiaru składek w miesiącach od maja 2022 r. do grudnia 2022 r.

stanowią kwoty wskazane tabelarycznie w decyzji.

Odwołanie od decyzji wniosła H. sp. z o.o. sp.k. wnosząc o jej uchylenie.

Wyrokiem z dnia 1 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił

I USK 744/26

2

odwołanie. Apelację od wyroku wywiodła odwołująca spółka H. sp. z o.o. sp.k.

zaskarżając go w całości. Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2025

r. uznał apelację za bezzasadną.

Zdaniem Sądu apelacja w istocie sprowadzała się do rozbudowanej polemiki

z ugruntowaną już wykładnią istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego, to

jest art. 9 ust. 2c i art. 9 ust. 4a ustawy systemowej. Apelujący pominął w swojej

argumentacji jednoznaczne wywody Sądu Najwyższego i sądów powszechnych

sprowadzające się do konkluzji, że emeryt, rencista wykonujący umowę zlecenie,

pozostający jednocześnie w stosunku pracy może nie być objęty ubezpieczeniami

z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby wysokość

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania

w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę określoną

w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy (tzn. minimalnego wynagrodzenia za pracę), a taka

okoliczność w sprawie nie występuje. Innymi słowy, zdaniem Sądu Apelacyjnego,

ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty

pozostającego w stosunku pracy dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9

ust. 2c powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9

ust. 4a ustawy.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego:

1. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich wadliwą wykładnię,

co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania,

2. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich niewłaściwe

zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia

składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego

rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej

oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, które

występują między innymi między wykładnią prezentowaną przez Sąd Okręgowy

w Poznaniu oraz Sąd Apelacyjny w Poznaniu, a Sądem Okręgowym w Warszawie.

Wskazała, że brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Sądu Apelacyjnego

w kwestii przyjęcia, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie

„odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do

emerytury, lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał

I USK 744/26

3

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia

tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku

pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za

pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej ustawy). Zdaniem odwołującej się uznać

należy, że zleceniobiorca - emeryt będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom

emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia, o ile nie pozostaje równocześnie

w stosunku pracy z innym pracodawcą. Mając na uwadze, że ubezpieczony A.B. miał

ustaloną emeryturę, a nadto był zatrudniony u innego niż odwołująca się podmiotu

na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy za

wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu

emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia.

Sąd Najwyższy zważył:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wykazania, że chodzi

o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie

wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich

dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z ich

rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają

rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się

z procesem stosowania prawa. Konieczne jest wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej. Skarżąca nie podjęła nawet próby spełnienia tak

scharakteryzowanych wymogów ograniczając się do sformułowania ogólnego

stwierdzenia, że występują bliżej nie scharakteryzowane rozbieżności

w orzecznictwie między sądami warszawskimi, a poznańskimi.

I USK 744/26

4

Podobnie skarżąca nie sprostała wykazaniu, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce

wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez

głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa

materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze

elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni

przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią

przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada

2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). W rozpoznawanej sprawie żadna taka

okoliczność nie miała miejsca. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec

bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań.

W rozpoznawanym przypadku skarżąca sformułowała jedynie postulat

potraktowania emeryta łączącego zatrudnienie pracownicze z umową zlecenia w taki

sam sposób, jak osób pobierających emeryturę, które prowadzą działalność

gospodarczą. W sformułowaniu postulatu, który opiera się na odstąpieniu od

wykładni językowo-logicznej przepisu na rzecz zastosowaniu per analogiam

w sposób rozszerzający wyjątku ustanowionego dla innej grupy w oparciu o zasadę

równości, nie sposób dostrzec spełnienia przesłanki oczywistej, to jest widocznej bez

głębszej analizy, zasadności skargi kasacyjnej.

Wobec powyższego już tylko uzupełniająco Sąd Najwyższy przypomina, że

zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego

artykułu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający

równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom

społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy

wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co

najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tak orzekł Sąd

Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17 (LEX nr

2638597), co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę potwierdza. Zaakcentować należy,

iż Sąd Najwyższy postanowieniami z dnia 23 kwietnia 2025 r. (III USK 11/25, LEX nr

3910287) i z dnia 4 listopada 2025 r. (III USK 264/25, LEX nr 3940647)

w analogicznych stanach faktycznych odmówił przyjęcia do rozpoznania skarg

kasacyjnych wniesionych przez odwołującą spółkę.

I USK 744/26

5

Ze względu na powyższe argumenty, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989

§ 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]]