Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kobiety, która ma oddać ZUS 150 tys. zł zasiłku

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 marca 2025r. w pkt I. oddalił

apelację K.B. od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia

12 września 2024 r., oddalającego odwołania ubezpieczonej od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2019r. i 28

sierpnia 2019r., odmawiających K.B. prawa do zasiłku chorobowego za okresy

wskazane w decyzjach i zobowiązującej ubezpieczoną do zwrotu nienależnie

pobranego zasiłku chorobowego za okresy wskazane w decyzji w łącznej kwocie

150.408,71 zł brutto i zasiłku opiekuńczego w kwocie 782,36 zł brutto (decyzja z 28

I USK 751/26

2

sierpnia 2019r.); w pkt II. nie obciążył K.B. kosztami zastępstwa procesowego organu

rentowego powstałymi w postępowaniu apelacyjnym.

K.B. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia

24 marca 2025r., zaskarżając ten wyrok w części tj. pkt I.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj.:

1) art. 66 ust. 1 i 3 „ustawy z dnia 25 czerwca 1999r, o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia

13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych” poprzez jego

zastosowanie, tj. błędne wstrzymanie wypłaty zasiłku i przyjęcie, że prawo do zasiłku

ustało albo okazało się, że prawo takie w ogóle nie istniało, podczas gdy powódce

przysługiwało prawo do zasiłku z powody choroby,

1) art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że

wnioskodawczyni nie uzyskała prawa do zasiłku chorobowego, gdyż niezdolność do

pracy nie powstała w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego,

2) art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe

przyjęcie, że podstawą (przesłanką) żądania zwrotu wypłaconych świadczeń jest

wina wnioskodawczyni,

3) art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej, poprzez błędną wykładnie i wadliwe

przyjęcie, że wnioskodawczyni wprowadziła w błąd organ, a nastąpiło to na skutek

świadomego działania pobierającego świadczenie;

oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj:

4) art. 380 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. w zw. z art. 2352

§ 1 pkt. 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie

wniosku dowodowego pełnomocnika wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu z

przesłuchania świadków i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego,

5) art. 380 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. i w zw. z art 233 § 1 k.p.c. poprzez

dokonanie ustaleń faktycznych, w zakresie istnienia celowości, wprowadzenia

organu rentowego przez wnioskodawczynie w błąd, zmieniająca w tym zakresie

bezsporny stan faktyczny.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca podniosła, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca podniosła, iż oczywista

zasadność skargi kasacyjnej wynika w pierwszej kolejności z naruszenia przez Sądy

obu instancji artykułu „art. 66 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o

I USK 751/26

3

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń

społecznych” poprzez jego zastosowanie tj. błędne wstrzymanie wypłaty zasiłku i

przyjęcie, że prawo do zasiłku ustało albo okazało się, że prawo takie w ogóle nie

istniało, podczas gdy powódce przysługiwało prawo do zasiłku z powody choroby, a

także naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, poprzez niewłaściwe

przyjęcie, że wnioskodawczyni nie uzyskała prawa do zasiłku chorobowego, gdyż

niezdolność do pracy nie powstała w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego,

nadto naruszenie art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej poprzez jego błędną wykładnie i

wadliwe przyjęcie, że podstawą (przesłanką) żądania zwrotu wypłaconych

świadczeń jest wina wnioskodawczyni, naruszenie art. 84 ust. 2 pkt 2, które

doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia w zakresie

obowiązku zwrotu pobranych świadczeń.

Skarżąca podniosła także iż oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika także z

naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania, art. 227 k.p.c. poprzez

pominięcie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania

świadków wskazanych w piśmie z maja 2024r., którzy mieli wiedzę na temat

prowadzenia działalności i stanu świadomości wnioskodawczyni. Sąd drugiej

instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, rozpatrując zarzut apelującej w

zakresie nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, nie usunął tej

nieprawidłowości, tak samo uczynił w przedmiocie pominięcia dowodu z opinii

biegłego. Zatem już tylko z przyczyn o charakterze formalnym zarzut naruszenia art.

2352 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 i art. 278 k.p.c. należało uznać za zasadny.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania

i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z

I USK 751/26

4

okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego

uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze

element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa,

nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem

judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą

skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania

pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego

brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20,

poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18,

poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie

sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por.

orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963

nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu

prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów

prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy

do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr

585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695).

Przedmiotowa skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona w

zaprezentowanym rozumieniu.

Twierdzenie o oczywistej zasadności oparte na naruszeniu przez Sąd drugiej

instancji powołanych przepisów prawa materialnego, jest tylko subiektywnym

przekonaniem skarżącej, negującym dokonane przez Sądy obu instancji ustalenia

faktyczne, zgodnie z którymi działalność gospodarcza ubezpieczonej miała charakter

I USK 751/26

5

pozorny i była ukierunkowana wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń

społecznych. Sąd wskazał, iż nawet jeśli wnioskodawczyni wykonywała pewne

czynności, to podjęte zostały w celu ewentualnego wykazania prowadzenia

działalności gospodarczej, a nie w celu jej rzeczywistego prowadzenia, a to wszystko

celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia chorobowego obliczanych od wysokiej

podstawy wymiaru. Wnioskodawczyni, przedstawiając się przed organem jako osoba

prowadząca działalność gospodarczą po dniu 19 września 2014 r. w sytuacji, gdy

osobą taką faktycznie nie była, wprowadziła organ rentowy w błąd, wywołując

fałszywe wyobrażenie o jej statusie jako osobie posiadającej tytuł do ubezpieczeń.

Wiedza o tym, że świadczenia takie, jak zasiłek chorobowy czy opiekuńczy należą

się osobie ubezpieczonej w ZUS, jak również, że celem zasiłków jest rekompensata

utraconego zarobku w związku z wystąpieniem jedynie czasowej niezdolności do

zarobkowania w czasie faktycznej, aktywnej działalności gospodarczej, jest wiedzą

powszechną. Bez wątpienia miała ją wnioskodawczyni - osoba z wykształceniem

ekonomicznym.

Argumentacja skarżącej w istocie stanowi próbę podważenia

przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji oceny materiału dowodowego oraz

dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych.

Sąd Najwyższy podkreśla w związku z tym, że powoływanie się na błąd w

przeprowadzonej ocenie dowodów i dokonanych na tej podstawie ustaleniach

faktycznych nie może być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.), ponieważ

ustalenia te są wynikiem swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez sąd meriti.

Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest natomiast związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, co oznacza, że w

przypadku poddania skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie i tak musiałby

uwzględnić owe ustalenia faktyczne przy rozpatrywaniu powołanych w skardze

zarzutów naruszenia prawa materialnego, którego przepisy stanowiły podstawę

prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Skarga kasacyjna nie jest również oczywiście uzasadniona ze względu na powołane

naruszenia prawa procesowego, sprowadzające się w opinii skarżącej do

nieusunięcia nieprawidłowości w zakresie nieprzeprowadzenia przez Sąd pierwszej

instancji dowodu z przesłuchania świadków i dowodu z opinii biegłego.

Zgodnie z przepisem art. 2352 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd może w szczególności pominąć

dowód nieprzydatny do wykazania danego faktu. Jak wskazuje treść przepisu art.

I USK 751/26

6

2352 § 1 k.p.c. i użycie w nim sformułowania "sąd może", decyzja o tym, czy

zachodzą przesłanki zastosowania tego przepisu i pominięcia na jego podstawie

dowodów zawnioskowanych przez strony pozostawiona została swobodnemu

uznaniu sędziowskiemu. Jednocześnie, jak już wyżej wskazano, pamiętać należy, że

zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Oznacza to, że generalnie Sąd

Najwyższy nie może ingerować w ocenę przydatności dowodów dokonaną przez

sądy drugiej instancji, jest on bowiem tą oceną wręcz związany. W ocenie Sądu

Najwyższego, zarzut naruszenia art. 2352 § 1 pkt 3 k.p.c. mógłby stanowić podstawę

skargi kasacyjnej, gdyby zostało wykazane, że jego naruszenie mogło mieć wpływ

na wydane rozstrzygnięcie, bowiem doszło do naruszenia art. 227 k.p.c. poprzez

niewykazanie faktów mających istotne znaczenie, lub też, w wyniku pominięcia

dowodu nie zostały ustalone wszystkie istotne okoliczności sprawy, jednak w

niniejszej sprawie strona skarżąca takich uchybień nie wykazała. Sąd pierwszej

instancji zaś wyjaśnił, że pominął dowód z zeznań świadków zawnioskowanych w

odwołaniach od decyzji z dnia 14 sierpnia 2019 r. oraz z dnia 28 sierpnia 2019 r.,

albowiem fakt, iż w okresie spornym wnioskodawczyni faktycznie nie prowadziła

działalności gospodarczej, został przesądzony prawomocnym wyrokiem Sądu

Okręgowego w Rzeszowie wydanym w sprawie IV U 1868/19. Sąd Odwoławczy

natomiast zauważył, że Sąd pierwszej instancji zasadnie pominął sformułowane

przez skarżącą wnioski dowodowe, w tym o przeprowadzenie dowodu z zeznań

świadków oraz z opinii biegłego, albowiem okoliczności, na które miały zostać

przeprowadzone te dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy -

sytuowały się obok jej istoty.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono

stosownie do art. 102 k.p.c.

[r.g.]