Sąd Najwyższy nie przyjął skargi rentobiorcy, ZUS dostanie 270 zł kosztów zastępstwa

Sąd Okręgowy w Rybniku IV Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 18 listopada 2024 r. (sygn. IV U 384/22), wydanym w sprawie R.R., z

odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku, o

I USK 759/26

2

rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, oddalił

odwołanie.

Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 28 kwietnia 2025 r. (sygn. akt III

AUa 325/25), oddalił apelację i zasądził od odwołującego na rzecz organu

rentowego kwotę 270 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym

je zasądzono, do dnia zapłaty.

Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w

całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych i art. 12 ust. 1, 2 i 3, art. 100 ust. 1 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, przez oddalenie apelacji ubezpieczonego, gdy w świetle

wszechstronnie rozważonych dowodów uznać należało, że ubezpieczony

jest niezdolny do pracy w związku z chorobą zawodową;

2. naruszenie prawa procesowego przez naruszenie art. 217 § 1 i 2 k.p.c., art.

233 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c. i art. 285 § 1 k.p.c., poprzez bezkrytyczne

uznanie, że do przyjęcia, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w

związku z chorobą zawodową wystarczająca jest treść opinii biegłego w

sytuacji, gdy materiał dowodowy obejmował dwie opinie biegłych, w tym

opinię innego biegłego, które są sprzeczne w zakresie wniosków końcowych,

przyjmując, że decydujące znacznie ma zbieżność stanowiska organu

rentowego z ustaleniami jednego biegłego i to w sytuacji, gdy opinia jednego

biegłego oparta została o niepełną dokumentację leczniczą ubezpieczonego

oraz bez jego badania fizykalnego, co w sytuacji nieuwzględnienia wniosku

ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu

pulmonologii oraz medycyny pracy, a nadto z dokumentacji medycznej

Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i pozostałych wniosków

I USK 759/26

3

dowodowych zawartych w osobistej apelacji ubezpieczonego doprowadziło

w konsekwencji do nieuzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu

II Instancyjnym, chociaż przemawiały za tym okoliczności sprawy, a co w

konsekwencji spowodowało naruszenie zasady kontradyktoryjności i

rzetelnego procesu, a nadto przez rażące naruszenie ustanowionych w art.

233 § 1 k.p.c. zasad oceny wiarygodności i mocy dowodów, które to

naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, przez oparcie orzeczenia, co do

zasady wyłącznie na opinii tylko jednego biegłego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu

Sądowi, a także przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując

jako jej uzasadnienie oczywistą zasadność skargi i konieczność rozstrzygnięcia

istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na tym, czy wobec charakteru

dowodu z opinii biegłego lekarza oraz specjalnego przedmiotu opinii, jej celu oraz

charakteru, Sąd przyjmując, że potrzebne są wiadomości specjalne, może jedną z

opinii uznać za źródło materiału faktycznego sprawy i w istocie doprowadzić do

tego, że nie stanowi tylko ułatwienia Sądowi należytej oceny całego zebranego w

sprawie materiału dowodowego, bez wskazania w pisemnym uzasadnieniu wyroku

Sądu II instancji konkretnych przyczyn niedania wiary opinii biegłego lekarza

sprzecznej w swoich wnioskach z opinią innego biegłego, na której to podstawie

Sąd I i II Instancji czyni stanowcze ustalenia faktycznej, co do wiadomości

specjalnych dotyczących stanu zdrowia ubezpieczonego?

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o

wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu

rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

radcowskiego według norm przepisanych, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej

oraz zasadzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm

przepisanych.

I USK 759/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującego nie kwalifikuje się do przyjęcia i

merytorycznego rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

dwóch przesłankach, oczywistej zasadności skargi kasacyjnej oraz występowaniu

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Odwołujący wskazał zatem na

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Taki sposób konstruowania wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej nie zasługuje na aprobatę.

Zasadnym jest przypomnieć, że nie można równocześnie twierdzić, że

rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku było efektem oczywistego

naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania

pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego

brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji, oraz sugerować, iż

prawo to wymaga wykładni w ramach istotnego zagadnienia prawnego (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2024 r., III PSK 112/22, LEX nr

3656861 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 17 lipca 2019 r., III CSK 148/19, LEX nr

2751796, czy postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK

577/17, LEX nr 2497710). Skonstruowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania we wskazany wyżej sposób, już na samym wstępie podważa jego

zasadność oraz wskazuje na niezrozumienie przez autora wywiedzionej skargi

kasacyjnej o istocie regulacji odnoszącej się do warunków konstrukcji przedsądu.

W odniesieniu do pierwszej ze wskazanych przyczyn przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że

przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.)

spełniona jest wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka,

I USK 759/26

5

tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa

nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8

marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100 i z 10 stycznia 2003 r., V

CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce

kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości

zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl., czy

z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę, zawartą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia

wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W przyczynie

kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia

prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w

sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały

wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743 czy z 28 lutego 2012 r., I PK 157/11,

LEX nr 1215115). W wywiedzionej skardze kasacyjnej odwołujący temu wymaganiu

nie sprostał.

Natomiast sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem

zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na

przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości,

co do określonego przepisu lub zespołu przepisów, albo szerzej i bardziej ogólnie –

wątpliwości, co do pewnego uregulowania prawnego. Z przedstawionych przez

stronę wnoszącą skargę argumentów w odniesieniu do istotnego zagadnienia

prawnego musi jednak wynikać, jakie są konkretne problemy prawne, na czym

polegają istotne wątpliwości (na przykład interpretacyjne). Sformułowane

zagadnienie powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do

treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie

przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr

I USK 759/26

6

7-8, poz. 147 czy z 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego dotyczyć musi problemu prawnego

dotychczas nierozpatrywanego w judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z

23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18,

LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory

bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania

którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu

Najwyższego z 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Tym

wymaganiom strona skarżąca także nie sprostała.

Dowód z opinii biegłych ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego

w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Z tego

względu nie mają do niego zastosowania wszystkie zasady dotyczące

postępowania dowodowego, w tym art. 217 k.p.c. W świetle bowiem art. 286 k.p.c.,

sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub

innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona

do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych

okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14, LEX nr

1771399). Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych

biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony

(wyroki Sądu Najwyższego: z 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr 7404; z 18

lutego 1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407 i z 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00,

PPiPS 2003 Nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego biegłego powinna zatem

wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas

złożonej opinii (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX nr

7607). Przy czym potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze

opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla strony tezy (tak Sąd Najwyższy w

wyrokach: z 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP 2003 Nr 7, poz. 182 oraz z

29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr 2202494).

Dowód z opinii biegłego sądowego podlega ocenie sądu tak jak inne dowody

przeprowadzone w sprawie. Ocena tego dowodu nie jest dokonywana na

podstawie kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można uznać jej za

I USK 759/26

7

niewiarygodną, odwołując się do innych dowodów w sprawie, wewnętrznego

przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego. Wartość

dowodowa opinii biegłego podlega ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie

materiał, zwłaszcza innych opinii biegłych, czy dokumentacji medycznej, a zatem,

na tle innych dowodów zebranych w sprawie, koniecznym jest stwierdzenie, czy

biegły ustosunkował się do wynikających z innych dowodów faktów mogących

stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale

w sposób logiczny i jasny przedstawił tok rozumowania prowadzący do

sformułowanych wniosków (Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 2005 r., V CSK

659/04, LEX nr 180821).

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko

Sądu I instancji, że ocena stanu zdrowia odwołującego, dokonana przez biegłego

R.S., była prawidłowa i zasługiwała na uwzględnienie. Wnioski wynikające z opinii

znajdują uzasadnione oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, w

szczególności w dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia odwołującego,

przy uwzględnieniu obiektywnych kryteriów zastosowanych dla tej oceny. Opinia

została przygotowana przez specjalistę, który posiadał wiedzę z zakresu swojej

specjalności i przygotował opinię na podstawie gruntowej analizy dokumentacji

medycznej. Ponadto, Sąd odwoławczy zaznaczył, że w jego ocenie Sąd Okręgowy

prawidłowo nie dał wiary wnioskom końcowym poczynionym przez biegłego Ł.L. w

świetle jej treści, podniesionych do niej zarzutów oraz dopuszczonych w sprawie

innych opinii biegłych sądowych. Opinia tego biegłego w świetle kompletnego

materiału dowodowego, ewidentnie wskazywała, że wnioski końcowe są błędne,

ponieważ przy wydolności oddechowej, która pozostaje w normie, prawidłowych

wynikach spirometrii i gazometrii, to brak było podstaw do uznania, że

ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy w związku z choroba zawodową.

Dodatkowo opinia biegłego R. S. pomimo braku przeprowadzenie bezpośredniego

badania ubezpieczonego zasłużyła, również w ocenie Sądu Apelacyjnego, na

uwzględnienie w pełni jej wniosków, ponieważ jak wskazał sam biegły w opinii, w

niniejszej sprawie oceniany jest stan zdrowia ubezpieczonego na dzień wydania

zaskarżonej decyzji. Jeżeli jego stan zdrowia po tej dacie uległby pogorszeniu to

ubezpieczonemu przysługuje prawo do złożenia nowego wniosku do organu

I USK 759/26

8

rentowego. Dlatego bezpośrednie badanie ubezpieczonego po wydaniu

zaskarżonej decyzji nie było elementem bezwzględnym. W ocenie Sądu

Apelacyjnego opinia biegłego R.S. stanowiła wystarczającą podstawę do

poczynienia w sprawie stanowczych ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla

jej rozstrzygnięcia. Z tych też względów Sąd II instancji nie znalazł podstaw do

dopuszczania z dowodu nawet z urzędu z opinii innego biegłego z zakresu

pulmonologii oraz medycyny pracy. Tym samym zarówno w toku postępowania

przed Sądem I instancji, jak i przed Sądem odwoławczym nie zachodziła potrzeba

uzupełnienia materiału dowodowego o kolejną opinię.

Biorąc pod uwagę argumenty zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego

zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku

z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.

Dz.U. 2026 r., poz. 118).

DS.

[a.ł]