Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi firmy o polskie składki dwóch zleceniobiorców

Sąd Okręgowy w Krośnie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt IV U 1085/19), wydanym w sprawie F. sp.

z o.o. sp.k. w S., z odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Jaśle, o ustalenie właściwego ustawodawstwa, z udziałem ubezpieczonych K.T. i

I USK 764/26

2

K.R., oddalił odwołania i zasądził od odwołującej spółki na rzecz organu rentowego

kwotę 720 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się

wyroku, do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Na skutek apelacji odwołującej spółki, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 27 czerwca 2025 r.

(sygn. III AUa 118/25), oddalił apelację i zasądził od odwołującej spółki na rzecz

organu rentowego kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym, z odsetkami w wysokości

odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas

od uprawomocnienia się przedmiotowego orzeczenia, do dnia zapłaty.

Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiodła odwołująca spółka,

zaskarżając w całości wyrok Sadu Apelacyjnego w Rzeszowie, zarzucając

rozstrzygnięciu:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 12. ust. 1 rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2004 r.

Nr 166, str. 1 z późn, zm.) oraz art. 14 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r.

dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2009 r.

Nr 284, str. 1 z późn, zm.), poprzez bezpodstawne niezastosowanie tych

przepisów i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonych ustawodawstwu

polskiemu, pomimo że jak wynika z dowodu z dokumentów w postaci umów

zlecenia zawartych z poprzednikiem prawnym wnioskodawcy. Ubezpieczeni

byli zatrudnieni na podstawie umów zlecenia zawartych w Polsce, dla tych

umów właściwe było prawo polskie, umowy zlecenia zostały zawarte w

języku polskim i wynagrodzenie za pracę było wypłacane na rachunki

bankowe ubezpieczonych w Polsce, a co za tym idzie zgodnie z umowami

zlecenia obaj ubezpieczeni mieli wykonywać znaczną część pracy w Polsce.

W momencie zawarcia umów zlecenia ubezpieczeni podlegali więc

ustawodawstwu polskiemu, a następnie zostali oddelegowani do pracy za

granicą. Oznacza to, że obaj ubezpieczeni bezpośrednio przed

I USK 764/26

3

rozpoczęciem zatrudnienia podlegali już ustawodawstwu państwa

członkowskiego, w którym siedzibę ma ich pracodawca (zleceniodawca),

czyli ustawodawstwu polskiemu, a dopiero później zostali oddelegowani

przez wnioskodawcę do pracy za granicą, przy czym czas pracy świadczonej

przez każdego z tych ubezpieczonych za granicą nie przekraczał terminu 24

miesięcy.

Z ostrożności w razie stwierdzenia, że ubezpieczeni nie byli pracownikami

delegowanymi w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, w dalszej

kolejności strona skarżąca zarzuciła:

2. naruszenie prawa materialnego - art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr

883/2004, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie

podlegania przez ubezpieczonych ustawodawstwu polskiemu, pomimo że

ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni przemawia za

zastosowaniem tego przepisu, gdyż, w okresie objętym zaskarżonymi

decyzjami organu rentowego ubezpieczeni normalnie wykonywali pracę w co

najmniej dwóch państwach członkowskich, mając miejsce zamieszkania w

Polsce, a ponadto siedziba obydwu pracodawców (zleceniodawców) tych

ubezpieczonych znajduje się wyłącznie w Polsce;

3. naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 987/2009,

poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania

przez ubezpieczonych ustawodawstwu polskiemu, pomimo że przepis ten

powinien zostać zastosowany w ustalonym w niniejszej sprawie stanie

faktycznym, gdyż w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami organu

rentowego ubezpieczeni na zmianę wykonywali kilka odrębnych prac w co

najmniej dwóch państwach członkowskich dla tych samych pracodawców

(zleceniodawców), których siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce;

4. naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 8 rozporządzenia nr 987/2009,

poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania

przez ubezpieczonych ubezpieczeniom społecznym w Polsce, pomimo że

przy uwzględnieniu wskazanego w tym przepisie kryterium orientacyjnego

w postaci wynagrodzenia stwierdzić należy, iż obaj ubezpieczeni otrzymywali

całość wynagrodzenia od polskiego pracodawcy (zleceniodawcy), nigdy nie

I USK 764/26

4

otrzymali wynagrodzenia za pracę świadczoną na rzecz wnioskodawcy od

jakiegokolwiek innego podmiotu, a całość wynagrodzenia ubezpieczonych

była wypłacana przez polskiego pracodawcę (zleceniodawcę), na rachunki

bankowe ubezpieczonych w Polsce, a zatem według kryterium

orientacyjnego wynagrodzenia obaj ubezpieczeni wykonywali znaczną część

pracy w Polsce;

5. naruszenie prawa materialnego - art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr

883/2004, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że

ubezpieczeni w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach ZUS nie

podlegali ustawodawstwu polskiemu, podczas gdy zgodnie z ustalonym w

niniejszej sprawie stanem faktycznym w okresie objętym zaskarżonymi

decyzjami ubezpieczeni na zmianę wykonywali kilka odrębnych prac w co

najmniej dwóch państwach członkowskich dla tych samych pracodawców

(zleceniodawców), których siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce, co

sprawia, że zamiast art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 powinien

zostać zastosowany art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 883/2004;

6. naruszenie prawa materialnego - art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z

2022 r., poz. 1009 z późn. zm.), poprzez jego bezpodstawne

niezastosowanie, pomimo wykonywania pracy przez ubezpieczonych na

podstawie umów zlecenia zawartych z wnioskodawcę, którego siedziba

znajduje się w Polsce, a w związku z tym ww. ubezpieczeni podlegają

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorcy zatrudnieni

przez wnioskodawcę na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej;

W związku ze stawianymi zarzutami skarżąca spółka wniosła o uchylenie

w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie i orzeczenie, co

do istoty sprawy, poprzez zmianę zaskarżonych decyzji organu rentowego

i ustalenie, że w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 30 grudnia 2017 r. ubezpieczony

K.T. podlegał ustawodawstwu polskiemu i podlegał ubezpieczeniom społecznym w

Polsce, jak również nakazanie organowi rentowemu wydania dla ubezpieczonego

K.T. zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w wyżej wskazanym okresie

znajdowało zastosowanie ustawodawstwo polskie oraz zmianę zaskarżonych

I USK 764/26

5

decyzji organu rentowego i ustalenie, że w okresie od 25 lutego 2019 r. do 30

czerwca 2019 r. ubezpieczony K.R. podlegał ustawodawstwu polskiemu i podlegał

ubezpieczeniom społecznym w Polsce, jak również nakazanie organowi rentowemu

wydania dla ubezpieczonego K.T. zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w wyżej

wskazanym okresie znajdowało zastosowanie ustawodawstwo polskie, a także

zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącej spółki zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

prawem przepisanych.

Skarżąca wniosła także o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do

rozpoznania, gdyż jest ona oczywiście uzasadniona. W przedmiotowej sprawie za

oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej zdaniem strony skarżącej przemawiają

przede wszystkim naruszenia prawa materialnego, polegające na bezpodstawnym

niezastosowaniu właściwych przepisów, a także na niewłaściwym zastosowaniu

takich przepisów, które w ustalonym stanie faktycznym nie powinny znaleźć

zastosowania. Konsekwencją naruszeń prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny

jest bezpodstawne pozbawienie ubezpieczonych prawa do ubezpieczenia

społecznego w Polsce, w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podkreślono

także, że obaj ubezpieczeni jako pracownicy (zleceniobiorcy) podmiotów mających

siedzibę w Polsce podlegają ustawodawstwu polskiemu. Zaistniała sytuacja

niewątpliwie narusza interes prawny ubezpieczonych. Dlatego strona skarżąca

wskazała, że zaskarżony wyrok Sądu II instancji zawiera kwalifikowaną postać

naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 i

art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, zaś abstrahując od statusu

ubezpieczonych, jako pracowników delegowanych orzeczenie to zawiera ponadto

kwalifikowaną postać, naruszenia art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr

883/2004, art. 14 ust. 5 i 8 rozporządzenia nr 987/2009, art. 11 ust. 3 lit. a

rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł

o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej,

I USK 764/26

6

zaś w razie jej przyjęcia – oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej spółki nie kwalifikuje się do przyjęcia

i merytorycznego rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

przesłance, oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto zaś, że przesłanka oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,

gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności

głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi

różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,

I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100 i z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce

kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości

zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl., czy

z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę, zawartą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia

wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W przyczynie

kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia

prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień

I USK 764/26

7

w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały

wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743 czy z 28 lutego 2012 r., I PK 157/11,

LEX nr 1215115). W wywiedzionej skardze kasacyjnej odwołująca spółka temu

wymaganiu nie sprostała.

Warto zaznaczyć też, że tożsame rozstrzygnięcia zapadły także w innych

sprawach, w których stroną była skarżąca spółka (zob. postanowienia: z 18 lutego

2026 r., I USK 637/26, LEX nr 4038430; z 16 października 2024 r., III USK 131/24;

z 13 marca 2025 r., III USK 31/24; z 17 czerwca 2025 r., III USK 36/25 czy wyrok

z 14 maja 2025 r., III USKP 34/25). Już chociażby z tych względów należy uznać,

że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca spółka

jedynie ogólnikowo powołuje się na oczywisty charakter naruszenia przepisów

prawa materialnego. Tymczasem o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie

może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego: z 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr

465860 czy z 14 października 2021 r., I PSK 122/21, LEX nr 3335475). Na etapie

„przedsądu” badaniu nie podlegają podstawy kasacyjne, a więc przez ich pryzmat

nie ocenia się jurydycznej siły argumentów wskazanych we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja

2020 r., III PK 106/19, LEX nr 3223639). Strona skarżąca nie przedstawiła żadnej

argumentacji wskazującej, że wymienione w podstawach skargi kasacyjnej przepisy

zostały naruszone w sposób kwalifikowany, widoczny na pierwszy rzut oka.

W rzeczywistości argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi, skoro oczywistej

zasadności naruszenia powołanych w podstawach skargi przepisów prawa

materialnego upatruje się w ich niezastosowaniu do okoliczności niniejszej sprawy,

które skarżąca spółka ocenia odmiennie niż Sąd odwoławczy, a de facto

samodzielnie dokonuje odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których na

podstawie spornych umów zainteresowani wykonywali pracę w co najmniej dwóch

państwach członkowskich, w tym w Polsce. Skarżąca nie dostrzega, że wobec

I USK 764/26

8

braku jakichkolwiek proceduralnych zarzutów kasacyjnych, które mogłyby

podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia faktyczne stanowiące

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), w postępowaniu

kasacyjnym wiążące były ustalenia zaskarżonego wyroku. Autor skargi kasacyjnej

w istocie kwestionuje więc dokonaną przez Sąd meriti ocenę dowodów i wynikające

z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli

kasacyjnej i w żadnej mierze nie świadczy o tym, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona.

Skarżąca spółka nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2

k.p.c. należało postanowić jak w sentencji.

Biorąc pod uwagę argumenty zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego

zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku

z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.

Dz.U. 2026 r., poz. 118).

DS.

[a.ł]