Sąd Najwyższy nie przyjął skargi ubezpieczonej na ZUS i zasądził od niej 270 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., oddalił

apelację S. C. od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 7 marca 2023 r.,

mocą którego oddalono jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, Oddział w Koszalinie z dnia 30 czerwca 2022 r. odmawiającej

ubezpieczonej wszczęcia postępowania w sprawie o ponowne ustalenie wysokości

świadczenia.

Pełnomocnik ubezpieczonej wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

drugiej instancji. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał, że jest ona

I USK 788/26

2

oczywiście uzasadniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa przyjmuje się,

że rażące naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci przekroczenia

swobodnej oceny dowodów, ich ocena w sposób sprzeczny z zasadami logiki

stanowi uzasadnioną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są powszechnie

znane i nie budzą wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Stąd warunkiem

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wykazanie przez skarżącego, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4

k.p.c. W tym celu powinien on zawrzeć w uzasadnieniu wniosku argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

W tym kontekście należy wskazać, że podstawowym celem instytucji

przedsądu jest ustalenie, czy w skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności,

których rozważenie przez Sąd Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i

zapewnienie jednolitości jego sądowej wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje

publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; z 9

listopada 2005 r., V CSK 70/05). Wymaganie dotyczące przedstawienia

okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ma

umożliwić stronie wnoszącej skargę kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższego o

istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi pod kątem

przyjęcia jej (dopuszczenia jej) do rozpoznania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Dla spełnienia obowiązku

określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie argumentacji

przekonującej o potrzebie przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy

zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego trzeba uznać,

iż wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów

prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego

I USK 788/26

3

brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Dotyczy to więc

jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w

szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i

nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK

263/15, LEX nr 1940571). Nie chodzi bowiem o takie naruszenie prawa, które może

stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie

kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II

UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z

dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494, z dnia 17

października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8

marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).

Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w

związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku

zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i

przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na

wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania brak jednak

stosownego wywodu. W istocie rzeczy uwagi skarżącej stanowią polemikę z

ustaleniami dowodowymi i oceną dowodów dokonaną przez sądy meriti, co,

zgodnie z art. 3983 §3 k.p.c., uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Skarżąca wskazuje wprawdzie, że oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu

przez Sąd drugiej instancji art. 233 k.p.c. jest dopuszczalne, przywołując w tym

kontekście wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 2021 r., I CSKP 122/21. Jest to

I USK 788/26

4

jednak odwołanie nietrafne, gdyż z przywołanego orzeczenia wynika w istocie, że

sformułowane przez nią zarzuty skargi nie zasługują na kontrolę kasacyjną. W

przedmiotowym wyroku Sąd Najwyższy potwierdził bowiem, że „przepis art. 233 § 1

k.p.c. może (…) stanowić skuteczną podstawę kasacyjną”. Zarazem wskazał

jednak, że może to mieć miejsce „jedynie wyjątkowo”, odnośnie do sytuacji „gdy

dokonana przez sąd drugiej instancji ocena dowodów jest rażąco wadliwa,

sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania”. Dalej podkreślił także, że „w

ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje samej oceny dowodów, a

jedynie jej legalność”. Skarżący może zatem zakwestionować stanowiącą podstawę

ustaleń faktycznych ocenę dowodów, gdy oparta jest na materiale dowodowym

zebranym z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe; w

takim wypadku jednak obowiązkiem skarżącego jest przytoczenie tych przepisów i

wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to naruszenia miało (zob. np. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, niepubl.). Jest to

istotne, gdyż zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą

być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest

bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).

W analizowanej sprawie skarżąca nie wykazuje w żaden sposób, że doszło

do naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe lub też, że ocena

dowodów dokonana przez sądy była „rażąco wadliwa, sprzeczna z zasadami

logicznego rozumowania”, a jedynie polemicznie prezentuje swoją wersję

wydarzeń. Dostrzegł to już zresztą Sąd drugiej instancji, który – odnośnie do

zarzutu co do dowolnego przyjęcia przez Sąd Okręgowy, jakoby ubezpieczona nie

wykazała, iż została wprowadzona w błąd przez pracownika organu rentowego,

podczas gdy zdaniem skarżącej prawidłowa ocena dowodów nakazuje

uwzględnienie jej zeznań – wskazał, że ma on czysto polemiczny charakter i

jednocześnie stanowi odzwierciedlenie zarzutu i argumentów podnoszonych w

odwołaniu od spornej decyzji pozwanego, co do których Sąd Okręgowy w sposób

drobiazgowy odniósł się w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej

instancji podkreślił przy tym, że ubezpieczona, reprezentowana przez

profesjonalnego pełnomocnika, nie podjęła nawet próby skonfrontowania swoich

I USK 788/26

5

twierdzeń ze stanowiskiem pracownika ZUS przyjmującego wniosek (choć znała

jego personalia - co przyznała w trakcie rozprawy apelacyjnej) i nie zawnioskowała

o jego przesłuchanie. Niezrozumiała językowo jest przy tym uwaga, jakoby Sąd

drugiej instancji „w sposób całkowicie ambiwalentny, bez uzasadnienia przyjął

niektóre ustalenia Sądu pierwszej instancji za własne”. Nawet jeśli przyjąć, że

zarzut dotyczył arbitralności działań Sądu drugiej instancji, to w świetle

uzasadnienia jego orzeczenia zarzut taki należy odrzucić jako zupełnie

bezzasadny.

Konkludując należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała oczywistego

naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe, a uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do polemiki z ustaleniami

dowodowymi i oceną dowodów dokonaną przez Sąd odwoławczy.

W świetle powyższego nie zachodzi zatem potrzeba rozpoznania

przedmiotowej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2

k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.

AGM

[a.ł]