Sąd Najwyższy nie przyjął skargi ubezpieczonego o rentę z tytułu niezdolności do pracy

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu przy

ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił apelację J.Z. od wyroku Sądu Okręgowego

w Legnicy z dnia 15 lutego 2021 r., którym oddalono jego odwołanie od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy z dnia 17 maja 2019 r. W

ocenie Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie zasadnie Sąd pierwszej

instancji podzielił wnioski z opinii zespołu lekarzy z zakresu chorób wewnętrznych i

gastroenterologii, neurologii i ortopedii oraz lekarza specjalisty z zakresu medycyny

pracy. Opinie te są bowiem spójne w zakresie oceny występującej niezdolności do

pracy wnioskodawcy. W ocenie biegłych stopień zaawansowania schorzeń nie czyni

odwołującego się osobą niezdolną do pracy zgodnie z poziomem posiadanych

kwalifikacji wynikających z wykształcenia średniego - technika mechanika i

I USK 901/26

2

wykształcenia wyższego informatyka oraz zdobytych umiejętności w zakresie

prowadzonej działalności gospodarczej od 2001 r. Stwierdzone u wnioskodawcy

schorzenia nie powodują w ocenie biegłych utraty w znacznym sposób zdolności do

wykonywania pracy umysłowej. Stan zdrowia wnioskodawcy czyni jego osobę

częściowo niezdolną do pracy jedynie w zawodzie tokarza (wykształcenie

zawodowe), szlifierza, palacza, czyli pracownika fizycznego w wymienionych

zawodach - z powodu braku pełnej sprawności obu rąk oraz zdolności noszenia i

przenoszenia ciężarów. Zdaniem Sądu Apelacyjnego opinie zostały sporządzone

przez niezależnych biegłych, specjalistów w swoich dziedzinach o wysokich

kwalifikacjach medycznych i doświadczeniu zawodowym. Opinie są spójne, logiczne,

jednoznaczne, oparte o przeprowadzone badanie podmiotowe i dokumentację

lekarską w myśl art. 285 k.p.c. Znajdują one również odzwierciedlenie w pozostałym

materiale dowodowym.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego: art. 12 ust. 1 w

zw. z ust. 2 i 3 oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także na naruszeniu przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 382 k.p.c. w zw.

z art. 286 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c.

Skarżący wniósł przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne wymagające dokonania wykładni

prawa materialnego, a to, stanowiącej podstawę wyrokowania sądów obu instancji,

normy art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sądy obu instancji, powielając w

tym względzie w sposób literalny i bezrefleksyjny tezy opinii biegłego sądowego z

zakresu medycyny pracy złożonej w dniu 25 listopada 2020 r., stwierdziły, iż sam

tylko fakt ukończenia przez ubezpieczonego szkoły powszechnej danego stopnia

bądź rodzaju, co do zasady przesądza o nabyciu przez niego kwalifikacji do

wykonywania każdej pracy umysłowej lub koncepcyjnej zgodnej z kierunkiem

rzeczonego wykształcenia, całkowicie niezależnie od pozostałych okoliczności

sprawy, w tym w szczególności dotychczasowego doświadczenia zawodowego

ubezpieczonego. Powyższa konstatacja sądu ad quem wynika wprost z treści

uzasadnienia skarżonego wyroku, w którym sąd powołuje się w sposób bezpośredni

na adekwatne ustalenia i konkluzje wyżej wymienionej opinii biegłego specjalisty, a

I USK 901/26

3

nadto przyjmuje za własne wszelkie ustalenia faktyczne oraz zapatrywania prawne

dokonane przez sąd pierwszej instancji.

Niezależnie od powyższego skarżący, stosownie do dyspozycji art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 2 k.p.c., wskazał na oczywistą zasadność skargi z

uwagi choćby na podniesione w jej petitum zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Mianowicie, w toku postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

oddalił w całości wniosek dowodowy ubezpieczonego o dopuszczenie dowodów z

opinii innych biegłych lekarza z zakresu ortopedii, neurologii, medycyny pracy oraz

rehabilitacji medycznej: (vide: postanowienie z dnia 10 stycznia 2022 r.).

Jednocześnie Sąd ad quem w żaden sposób nie wyjaśnił ubezpieczonemu swojego

stanowiska w przytoczonej materii, ograniczając się jedynie do przytoczenia, w

niezrozumiałej skądinąd dla laika formie, obowiązujących przepisów prawa.

Tymczasem, zdaniem skarżącego, konieczność powołania przez sąd odwoławczy

wzmiankowanych dowodów wynikała zarówno z treści podnoszonych przez

skarżącego zarzutów, jak również z oczywistej oraz widocznej prima facie wadliwości

tychże opinii specjalistycznych. Skarżący wskazał, że łączna opinia biegłych

specjalistów z dnia 14 marca 2020 r. została sporządzona przez ten sam zespół

biegłych, który już uprzednio opiniował stan zdrowia ubezpieczonego na potrzeby

innego postępowania sądowego. W konsekwencji powyższego, sąd pierwszej

instancji zlecił sporządzenie stosownej opinii właściwemu biegłemu w osobie R.S.,

wpisanego na listę biegłych sądowym prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego

w Gliwicach. Niemniej jednak biegły ten wydał swoją opinię w sposób zaoczny bez

przeprowadzenia wywiadu z ubezpieczonym oraz obowiązkowego badania

fizykalnego, które to czynności stanowią obligatoryjne elementy kanonu opiniowania

przez biegłych sądowych z zakresu medycyny.

Sąd Najwyższy zważył:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I USK 901/26

4

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia

prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 §

1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego

przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie -

wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej).

Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny

do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie

przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX

nr 2021941). Istotne zagadnienie prawne może odnosić się zarówno do prawa

procesowego, jak i materialnego.

Zagadnienie prawne powinno wyrażać problem prawny, którego wyjaśnienie

ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r., III SK 10/12, LEX

nr 1228616; z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, LEX nr 1230170; z dnia 25

lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109). Zauważyć należy, że problem prawny

ujęty jako istotne zagadnienie prawne występuje w sprawie tylko wtedy, gdy ocena

prawna Sądu Najwyższego będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 23/15, LEX

nr 2021942; z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 592/14, LEX nr 1678067). Skarżący

istotne zagadnienie prawne odniósł do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 3 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i

nieuwzględnienia przez sądy obu instancji dotychczasowego doświadczenia

zawodowego ubezpieczonego. Jego zdaniem sądy ograniczyły się do przesądzenia

o nabyciu kwalifikacji do wykonywania każdej pracy umysłowej lub koncepcyjnej w

oparciu o fakt ukończenia szkoły powszechnej danego stopnia bądź rodzaju.

Tymczasem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku wyraźnie wskazał na

doświadczenie zawodowe ubezpieczonego, powołując się na prowadzoną od 2001

r. działalność gospodarczą. Okoliczność ta została całkowicie przemilczana w

skardze kasacyjnej. Sprawia to, że zagadnienie, które chce wyjaśniać odwołujący się

I USK 901/26

5

nie jest osadzone w realiach sprawy. Oznacza to, że nie występują przesłanki z art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność

podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.

Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego,

zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w

szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i

nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK

263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez

potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań.

Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne

w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca

2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). W przyczynie kasacyjnej

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez

sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa

procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia

2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr

1215115). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że w

wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną, wyjaśniającą w czym ta

oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 36/18, LEX nr 2508116; z dnia 29 maja

2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120). Wywód prawny wskazujący, w czym wyraża

się ta „oczywistość" winien znaleźć się w uzasadnieniu wniosku (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., III UK 127/17, LEX nr 2496323). O tym, że

skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może decydować argumentacja zawarta w

uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia

2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).

I USK 901/26

6

Wskazane przez skarżącego okoliczności mające uzasadniać oczywistą

zasadność skargi nie dotyczą postępowania toczącego się przed Sądem

Apelacyjnym przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Skarżący wskazał na oddalenie

przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r. wniosku

dowodowego o dopuszczenie dowodów z opinii innych biegłych oraz na łączną

opinię biegłych specjalistów z dnia 14 marca 2020 r. wydaną na etapie postępowania

przed Sądem Okręgowym, a także na opinię wydaną na etapie tego postępowania

przez lekarza medycyny pracy w sposób zaoczny bez przeprowadzenia wywiadu z

ubezpieczonym oraz obowiązkowego badania fizykalnego. Sąd Najwyższy zauważa,

że zarzucane przez skarżącego wadliwości dotyczące postępowania przed Sądem

Okręgowym nie zostały podniesione w apelacji, przez co pozostawały poza kontrola

Sądu Apelacyjnego. Odnosząc się do wniosków o dopuszczenie dowodów z opinii

innych biegłych należy zauważyć, że specyfika dowodu z opinii biegłego polega

między innymi na tym, że jeżeli taki dowód już został przez sąd dopuszczony, to

stosownie do treści art. 286 k.p.c., opinii dodatkowego biegłego można żądać jedynie

„w razie potrzeby". Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z

kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla

strony (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr

7404; z dnia 18 lutego 1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407; z dnia 15 listopada 2001 r.,

II UKN 604/00, PPiPS 2003, nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego biegłego

powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia

strony z dotychczasowej złożonej opinii (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada

1974 r., I CR 562/74, LEX nr 7607). Przy czym potrzebą taką nie może być

przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla

strony tezy (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00,

OSNAPiUS 2003, nr 7, poz. 182; z dnia 29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr

2202494). Powyższe nie może zatem świadczyć o oczywistej zasadności skargi.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

[A.P.]

[SOP]