Sąd Najwyższy odrzucił wniosek obwinionego o zbadanie niezawisłości sędziego

Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku

obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne

(por. art. 99 § 2 k.p.k. w zw. z art. 24 uSN). Jednakże – z uwagi na odrzucenie

wniosku – należało je sporządzić.

Wnioskodawca, powołując się na art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym,

wniósł o zbadanie, czy sędzia Sądu Najwyższego wyznaczony do rozpoznania jego

sprawy dyscyplinarnej spełnia ustawowe wymogi niezawisłości i bezstronności. W

piśmie z 5 grudnia 2025 r., złożonym w związku z otrzymanym w dniu 2 grudnia

2025 r. zawiadomieniem z 13 listopada 2025 r. o składzie wyznaczonym do

rozpoznania sprawy, wnioskodawca nie podniósł żadnych okoliczności

odnoszących się indywidualnie do osoby wyznaczonego sędziego ani sposobu jego

powołania, lecz oparł wniosek wyłącznie na argumentacji o charakterze

systemowym, dotyczącej całej Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu

Najwyższego.

Uzasadniając wniosek, powołał się w pierwszej kolejności na postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II ZIZ 14/23, w którym sędzia Sądu

Najwyższego zawiesiła postępowanie z uwagi na – jak ujęto w uzasadnieniu

tamtego orzeczenia – „strukturalną i ustrojową wadę” Izby Odpowiedzialności

Zawodowej. Wnioskodawca przytoczył wskazane w tamtym uzasadnieniu

okoliczności mające świadczyć o tej wadzie, a to: powoływanie sędziów tej Izby

przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za kontrasygnatą Prezesa Rady

Ministrów, brak ustawowych kryteriów tego wyboru i brak jego uzasadnienia, udział

w składzie Izby sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, pięcioletnią kadencję orzekania w tej Izbie bez możliwości rezygnacji,

brak możliwości uzupełniania składów sędziami Sądu Najwyższego spoza tej Izby,

szczególnie wrażliwy i represyjny charakter rozpoznawanych w niej spraw

I ZB 103/25

3

dyscyplinarnych i immunitetowych, wreszcie ryzyko braku możliwości

zagwarantowania stronom postępowania dwuinstancyjnego przed sądem wolnym

od wady nienależytej obsady.

Powołując się na tę argumentację oraz na uchwałę składu połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, a także na

orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyroki w sprawach

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce oraz Reczkowicz przeciwko Polsce) i

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 6 października 2021 r., C-

487/19), wnioskodawca wywodził, że skoro Krajowa Rada Sądownictwa

ukształtowana w trybie ustawy z 2017 r. nie jest organem tożsamym z organem

konstytucyjnym, o którym mowa w art. 187 Konstytucji RP, to sędziowie powołani z

jej udziałem do Izby Odpowiedzialności Zawodowej nie dają rękojmi niezawisłego i

bezstronnego rozpoznania sprawy, a wada ta – wobec braku w ustawie o Sądzie

Najwyższym możliwości przekazania sprawy do innej izby – ma charakter

nieusuwalny w ramach tej Izby jako całości.

Wnioskodawca podniósł ponadto, że nawet sędzia niewątpliwie bezstronny i

doświadczony może – jego zdaniem – pozostawać pod wpływem sporu toczącego

się wewnątrz Sądu Najwyższego pomiędzy sędziami kwestionującymi a

niekwestionującymi prawidłowość powołania części składu tego sądu, co miałoby

rodzić ryzyko naruszenia standardu bezstronności także wobec sędziów, których

status nie jest kwestionowany. Wywodził dalej, że skoro powołane orzeczenie

doprowadziło do bezterminowego zawieszenia innego postępowania przed tą Izbą

do czasu usunięcia przeszkody ustrojowej, to wskazywana przez niego wadliwość

strukturalna Izby stanowi samoistną podstawę do przyjęcia, że orzeczenie wydane

w jego sprawie byłoby obarczone bezwzględną przyczyną odwoławczą w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wnioskodawca zastrzegł przy tym, że powołana

przez niego sędzia Sądu Najwyższego legitymuje się wieloletnim doświadczeniem

orzeczniczym, a przedstawiona przez nią argumentacja nie jest przez niego

kwestionowana co do meritum, lecz w pełni podzielana.

Tak umotywowany wniosek podlegał odrzuceniu.

I ZB 103/25

4

Wniosek spełnia wprawdzie wymogi formalne przewidziane dla pisma

procesowego oraz został złożony przez uprawniony podmiot z zachowaniem

ustawowego terminu, nie czyni jednak zadość wymaganiom materialnym

określonym w art. 29 § 5 uSN. Wnioskodawca nie wskazał bowiem – i to pomimo

obszernego wywodu – żadnych okoliczności odnoszących się indywidualnie do

sposobu powołania wyznaczonego w jego sprawie sędziego, ani do sposobu jego

postępowania po powołaniu, które w okolicznościach tej konkretnej sprawy miałyby

prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności. Cała

argumentacja wniosku ma charakter generalny i odnosi się nie do osoby

wyznaczonego sędziego, lecz do instytucjonalnego sposobu ukształtowania całej

Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.

Test przewidziany w art. 29 § 5 uSN, tak jak i test wynikający z powołanej

przez wnioskodawcę uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/2020, ma charakter zindywidualizowany i odnosi się do

okoliczności powołania oraz postępowania konkretnego sędziego, ocenianych w

kontekście konkretnej sprawy, nie zaś do abstrakcyjnej i uogólnionej oceny całego

składu izby, w której ten sędzia orzeka.

Wobec powyższego wniosek podlegał odrzuceniu jako nieodpowiadający

wymaganiom określonym w art. 29 § 5 uSN.

Na niniejsze zarządzenie zażalenie nie przysługuje.

[J.J.]

[a.ł]