Po odejściu sędziego SN w stan spoczynku wniosek o jego bezstronność bez rozpoznania

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 22 § 1

k.p.k. zawiesił postępowanie w sprawie I ZB 42/23 do czasu rozstrzygnięcia przez

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych w sprawach III

CB 40/23 i I NB 4/23 Sądu Najwyższego.

I ZB 42/23

2

W dniu 9 grudnia 2025 r. w stan spoczynku przeszedł Sędzia Sądu

Najwyższego Wiesław Kozielewicz (por. informacja na stronie Sądu Najwyższego -

(https://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Wydarzenia.aspx?ItemSID=1159-0dc69815-

3ade-42fa-bbb8-549c3c6969c5&ListName=Wydarzenia). Skoro zatem sędzia, co do

którego złożono wniosek w trybie art. 29 § 5 i 6 ustawy o Sądzie Najwyższym

przeszedł w stan spoczynku, to bezprzedmiotowe staje się dalsze procedowanie co

do takiego wniosku, albowiem sędzia objęty wnioskiem nie będzie orzekał w żadnej

sprawie, a zatem i w sprawie o sygn. akt I ZSK 24/22. Niezależnie od tego trzeba

stwierdzić, że sprawa o sygn. akt I ZSK 24/22 została już zakończona

postanowieniem z dnia 1 października 2024 r., którym postępowanie dyscyplinarne

wobec sędziego X. Y. umorzono. Z tego powodu konieczne stało się podjęcie

zawieszonego postępowania i pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Mając na względzie okoliczność, że u. o SN w art. 29 § 15 przewiduje skład

pięciu sędziów Sądu Najwyższego tylko do rozpoznania wniosku (co zresztą

następuje po – co do zasady – obligatoryjnym wysłuchaniu sędziego), a po

rozpoznaniu wniosku w tym trybie jest możliwe wydanie tylko dwóch rodzajów

orzeczeń, tj. oddalenia wniosku (art. 29 § 17) lub wyłączenia sędziego (art. 29 § 18),

jest oczywiste, iż obecna sytuacja procesowa nie pozwala na skierowanie sprawy

na posiedzenie w tym trybie. Wobec sytuacji, że u. o SN nie reguluje takiego układu

procesowego w sposób autonomiczny, a w art. 29 § 24 w pozostałym zakresie

odsyła – w zakresie postępowania toczącego się na skutek wniosku – do

odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu w postępowaniu, którego

wniosek dotyczy, konieczne było dokonanie oceny tego układu procesowego na

gruncie przepisów rozdziału 48 (przepisy ogólne) oraz rozdziału 50 (zażalenie i

sprzeciw) Kodeksu postępowania karnego.

Przyjęcie wniosku w trybie art. 29 § 5 u. o SN i poddanie go dalszej procedurze

(losowanie sędziów) oznacza, że obecny etap postępowania to dalej postępowanie

przed Sądem Najwyższym, który wprawdzie jest właściwy funkcjonalnie do

rozpoznania tego środka procesowego, ale nie może go obecnie rozpoznać w

trybie art. 29 § 15 u. o SN, skoro wniosek stał się bezprzedmiotowy na skutek

przejścia sędziego w stan spoczynku oraz zakończenia postępowania głównego w

I ZB 42/23

3

sprawie I ZSK 24/22. Taka sytuacja powinna prowadzić do zakończenia

postępowania wszczętego zarządzeniem Prezesa Izby w formule procesowej,

adekwatnej do tej jaka występuje w takim układzie procesowym w postępowaniu

zażaleniowym w procedurze karnej. Z tego powodu należało przyjąć, że skoro

wniosek został przyjęty przez Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej jako

dopuszczalny w momencie jego składania, ale obecnie nie może on być dalej

procedowany, to przepisem prawa procesowego, który winien być w tym zakresie

stosowany, jako norma odesłania jest art. 430 § 1 k.p.k. Przepis ten nakazuje

sądowi odwoławczemu, który ma rozpoznać zażalenie (taki tryb wskazuje ustawa o

SN – art. 29 § 24), pozostawić bez rozpoznania niedopuszczalny środek

odwoławczy, który został przyjęty przez prezesa sądu pierwszej instancji (tu:

Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej). Wprawdzie przepis ten wskazuje, że

następuje to w sytuacji wniesienia środka odwoławczego po terminie lub przez

osobę nieuprawnioną albo gdy jest on niedopuszczalny z mocy ustawy, ale trafnie

podnosi się, iż takie rozstrzygnięcie należy wydać wtedy, gdy przedmiot

zaskarżenia przestał istnieć (por. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego.

Tom I. Art. 1-467, Warszawa 2014, s. 1424; J. Matras [w:] K. Dudka [red.], Kodeks

postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 947 i przywołane w

przypisie orzecznictwo). Odnosząc te okoliczności do faktu, że przedmiotem

postępowania w trybie art. 29 § 5 u. o SN jest kwestia istnienia wymogów

bezstronności i niezawisłości konkretnego sędziego, to niemożność orzekania w

konkretnej sprawie przez sędziego, co do którego wniosek taki skierowano, jest

tożsamą z tak postrzeganą przeszkodą w rozpoznaniu sprawy.

Z tego powodu konieczne było pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Wykazano już powyżej, że skład wskazany w art. 29 § 15 u. o SN to - lege non

distinguente – to skład rozpoznający wniosek, a przecież wniosek nie może być

dalej procedowany. W takim układzie procesowym należy zastosować przepis art.

30 § 2 k.p.k., albowiem ten przepis – jako przepis określający skład sądu

odwoławczego (wymagane jest stosowanie przepisów o zażaleniu – art. 29 § 24 u.

o SN) – musi określać skład sądu, który jest uprawniony do orzekania w trybie art.

430 § 1 k.p.k.

I ZB 42/23

4

Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w postanowieniu.

[M. T.]

[r.g.]

Jarosław Matras