Sąd Najwyższy zezwolił na ściganie sędziego X. Y. za nękanie stażystki

Prokurator Okręgowy w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 80 § 1 w zw.

z art. 80 § 2c i art. 110 § 2a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju

sądów powszechnych oraz art. 37a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym, wnioskiem z dnia 31 lipca 2025 r., który wpłynął do Sądu

I ZI 47/25

4

Najwyższego – Izby Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 5 sierpnia 2025 r.,

zwrócił się o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego Sądu Rejonowego w [...]1 X. Y., wobec dostatecznie

uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na tym, że w

okresie od co najmniej 1 kwietnia 2022 r. do 21 kwietnia 2023 r., w Sądzie

Rejonowym w [...]1 przy ul. […], będąc sędzią orzekającym w […] Wydziale

Rodzinnym i Nieletnich, uporczywie nękał stażystkę X1. Y1., wyznaczoną jako jego

protokolantkę, w ten sposób, że wielokrotnie kierował wobec niej uwagi o

podtekście seksualnym, mierzył ją wzrokiem koncentrując się na udach, sugerował

w jaki sposób ma się poruszać wychodząc z sali rozpraw, krytykował w obecności

innych pracowników jej ubiór nalegając na ubieranie krótkich spódniczek, sukienek i

butów na obcasie, demonstrując niezadowolenie i dyskredytując pokrzywdzoną w

razie innego ubioru, nakłaniał ją do przychodzenia do pracy „z gołymi nogami”,

uzależniał komfort jej pracy w trakcie wokandy od jej ubioru, głaskał ją po głowie,

dotykał ramion, nakłaniał do przytulania, zagradzał jej drogę gdy przechodziła, łapał

za rękę, obejmował ją i napierał na nią ciałem pomimo jej sprzeciwu i próby

odepchnięcia go od siebie, próbował uderzyć ją w pośladki, strzelał w

pokrzywdzoną z gumki recepturki celując w jej pośladki, a w okresie od drugiej

połowy 2022 r. do 20 kwietnia 2023 r., na sali rozpraw, nadużywając stosunku

zależności, wielokrotnie doprowadził ją do poddania się innej czynności seksualnej,

żądając, by podciągała dolną krawędź spódniczki, odsłaniała i pokazywała mu uda,

a gdy odmawiała własnoręcznie unosił dolną krawędź jej spódniczki i mimo

odpychania jego rąk przez pokrzywdzoną, odsłaniał jej uda i dotykał ich

przesuwając dłoń w kierunku jej krocza, które pokrzywdzona broniąc się zasłaniała

swoją dłonią, a jednocześnie nękał pokrzywdzoną sugestiami, że rozgłosi w

miejscu pracy pogłoski dotyczące ich rzekomego romansu, czym wzbudził w niej

uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia

objawiającego się jej złym samopoczuciem, wstydem, lękiem, płaczem, unikaniem

przychodzenia do pracy w dni wokand oraz istotnie naruszył jej prywatność,

powodując u pokrzywdzonej pogorszenie jej sytuacji osobistej, w tym opuszczenie

się w nauce, rezygnację z realizowanych przez nią studiów wyższych i konieczność

I ZI 47/25

5

podjęcia leczenia oraz terapii psychologicznej, t.j. o czyn z art. 190a § 1 k.k. w zb. z

art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Sędzia Sądu Rejonowego w [...] (poprzednio w [...]1) X. Y. w latach 2022-

2023 pełnił funkcję Przewodniczącego […] Wydziału Wykonywania Orzeczeń Sądu

Rejonowego w [...]1 Orzekał również w […] Wydziale Rodzinnym i Nieletnich.

W połowie lutego 2022 r. pracę w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich podjęła

X1. Y1., zatrudniona w ramach stażu. Powierzono jej m.in. zadania związane z

protokołowaniem w czasie rozpraw i posiedzeń prowadzonych przez sędziego X. Y.

Na początku jej pracy w Wydziale sędzia X. Y. był wobec niej bardzo miły i

pomocny, jednak po czasie dał jej do zrozumienia, że - poza poprawnym

wykonywaniem przydzielonych zadań służbowych - wymaga też od niej

określonego sposobu ubierania się i zachowywania. Nalegał na zakładanie krótkich

spódniczek i sukienek oraz butów na obcasie, okazując niezadowolenie, gdy

pojawiła się w pracy w spodniach. W dni, gdy była w jego ocenie „niewłaściwie”

ubrana, traktował ją gorzej, tj. krytykował ją za pracę, nawet jeśli swoje obowiązki

wykonywała prawidłowo. Po jednej z wokand, gdy przyszła do pracy w spodniach,

sędzia X. Y. oprowadził ją po sądzie, pokazywał pracownikom innych wydziałów,

jak jest ubrana i pytał co myślą na temat jej stroju. Pokrzywdzona stresowała się tą

sytuacją i dla zachowania komfortu własnej pracy zaczęła stosować się do

wymagań sędziego, ubierając się w dni „wokandowe” w sukienki i buty na obcasie.

Widząc ją tak ubraną, sędzia X. Y. już na powitanie mówił, że „dobrze pracuje”.

Pokrzywdzona przygotowywała się do pracy szczególnie skrupulatnie, bo sędzia

przestał traktować ją „ulgowo” i reagował krzykiem, gdy popełniała błędy.

Jednocześnie zaczął jej sugerować, żeby po sali sądowej chodziła wolniejszym

krokiem, mierzył ją wówczas wzrokiem, przyglądał się jej nogom. Pokrzywdzona

bała się powiedzieć mu, że źle się czuje z powodu jego zachowania. Sędzia był

wybuchowy i pokrzywdzona bała się mu przeciwstawić. X. Y. zaczął także naruszać

jej nietykalność cielesną, strzelał do niej z gumki „recepturki” celując w pośladki,

symulował uderzenie jej dłonią w pośladki w czasie gdy przechodziła obok niego.

Podchodził do niej i obejmował ją, a gdy protestowała i próbowała go odepchnąć od

siebie - napierał na nią. Takie zachowania sędziego powtarzały się przez kilka

miesięcy.

I ZI 47/25

6

W połowie roku 2022 sędzia zakomunikował pokrzywdzonej, że będzie ją

karał za błędy popełnione w trakcie protokołowania, np. za brak przecinka lub spacji.

Będąc na sali sądowej stanął nad nią i powiedział, że w ramach kary ma podwinąć

spódniczkę, aby mógł zobaczyć udo. Mimo jej protestu nalegał, powtarzając, że

popełniła błąd, za który musi zostać ukarana. Zmusił ją do podwinięcia spódniczki

i odkrycia uda. Wówczas X. Y. stwierdził, że to za mało, kazał jej zasłonić oczy,

nalegał na to, wywierał presję. Pokrzywdzona zasłoniła ręką krocze, próbowała

odsunąć jego rękę, gdy sam podwijał jej spódniczkę, a mimo to sędzia, przełamując

siłą jej opór, przesuwał dłonią po jej udzie w górę. Odtąd X. Y. karał ją w ten sposób

za każdym razem, gdy w trakcie protokołowania popełniała jakieś błędy.

Pokrzywdzona nigdy nie wyraziła zgody na to, żeby sędzia podwijał jej spódnicę i

dotykał uda, starała się zawsze zasłaniać krocze ręką. Z drugiej strony bała się

negatywnych konsekwencji wyrażania przez nią wyraźnego sprzeciwu. Strach

powodował, że nikomu o tych „praktykach” nie mówiła.

X. Y. kontynuował praktykę „karania” pokrzywdzonej. W efekcie takich

zachowań pokrzywdzona, chcąc uniknąć niechcianego dotyku sędziego, sama

zaczęła podwijać spódniczkę, gdy tylko słyszała od niego, że musi zostać ukarana.

W ocenie pokrzywdzonej sędzia „miał przyjemność z tego, że widział uda” - od razu

się uśmiechał.

W trakcie jej pracy doszło do sytuacji, że przed jedną z czwartkowych

wokand zauważyła, że zapomniała wezwać jakąś osobę na rozprawę. Sędziego nie

było wówczas w pracy, więc napisała do niego wiadomość tekstową. Sędzia

odpisał, że skoro popełniła błąd, powinna „odpokutować za grzechy” i że

„przydałyby się gołe nogi”.

Nadto sędzia nękał pokrzywdzoną sugestiami, że rozgłosi w miejscu pracy

pogłoski dotyczące ich rzekomego romansu, czym wzbudził w niej uzasadnione

okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia objawiającego się jej

złym samopoczuciem, wstydem, lękiem, płaczem, unikaniem przychodzenia do

pracy w dni wokand oraz istotnie naruszył jej prywatność, powodując

u pokrzywdzonej pogorszenie jej sytuacji osobistej, w tym opuszczenie się w nauce,

I ZI 47/25

7

rezygnację z realizowanych przez nią studiów wyższych i konieczność podjęcia

leczenia oraz terapii psychologicznej.

Powyższy stan faktyczny Sąd Najwyższy ustalił na podstawie

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy

prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w […]2 pod sygn. akt […].

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zgodnie z art. 80 § 2c u.s.p. uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego

do odpowiedzialności karnej wydaje się, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione

podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa.

Celem postępowania o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej nie jest przesądzenie o odpowiedzialności karnej

sędziego (kwestii popełnienia czynu, winy i kary), gdyż jest to materia zastrzeżona

do wyłącznej kompetencji sądu w ramach postępowania karnego.

Obowiązkiem Sądu Dyscyplinarnego - przed podjęciem uchwały

zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej - jest

rozważenie, czy zgromadzone dowody dostatecznie uzasadniają popełnienie przez

sędziego przestępstwa w rozumieniu art. 1 § 1 k.k., a więc m.in. czy zarzucany

czyn wyczerpuje wszystkie znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary (por.

uchwała Sądu Najwyższego z 11 marca 2003 r., SNO 9/03). Skoro przesłanką

uchylenia immunitetu jest „dostatecznie uzasadnione podejrzenie”, że sędzia

popełnił przestępstwo, to Sąd Dyscyplinarny może zezwolić na pociągnięcie

sędziego do odpowiedzialności karnej jedynie w takim przypadku, gdy zostały

zgromadzone dostateczne dowody potwierdzające zasadność zarzutu popełnienia

przez sędziego przestępstwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2002

r., SNO 45/02), a zatem niezbędnym warunkiem wydania takiej uchwały jest

zebranie dowodów, które stanowią dostateczną podstawę przedstawienia sędziemu

zarzutu popełnienia przestępstwa i wskazują na duże prawdopodobieństwo jego

popełnienia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 11 lutego 2003 r., SNO 2/03).

W realiach niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza, że załączony do

wniosku materiał dowodowy, zgromadzony w toku dotychczasowego postępowania,

pozwala na przyjęcie, że istnieje dostatecznie uzasadnione podejrzenie, iż sędzia X.

I ZI 47/25

8

Y. w okresie od co najmniej 1 kwietnia 2022 r. do 21 kwietnia 2023 r., swoim

zachowaniem dopuścił się czynu z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 199 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k.

Zgodnie z powołanymi przepisami odpowiedzialności karnej podlega ten, kto:

-przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza

u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia

lub istotnie narusza jej prywatność (art. 190a § 1 k.k.)

-przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego

położenia, doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się

innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności (art. 199 § 1 k.k).

Jak wynika z zeznań świadków i pokrzywdzonej, wielokrotnie kierowane

przez sędziego X. Y. wobec X1. Y1. uwagi o podtekście seksualnym, sugerowanie

w jaki sposób ma się poruszać wychodząc z sali rozpraw, krytykowanie w

obecności innych pracowników jej ubioru, naleganie na ubieranie krótkich spódnic,

sukienek i butów na obcasie, demonstrowanie niezadowolenia w razie innego

ubioru, nakłanianie jej do przychodzenia do pracy „z gołymi nogami”, uzależnianie

komfortu jej pracy od jej ubioru, głaskanie po głowie, dotykanie ramion, nakłanianie

do przytulania, łapanie za rękę, obejmowanie i napieranie na nią ciałem pomimo jej

sprzeciwu i próby odepchnięcia sędziego od siebie, usiłowanie uderzenia w

pośladki, strzelanie w pokrzywdzoną z gumki recepturki w jej pośladki stanowiło

niepożądaną, istotną ingerencję w prywatność pokrzywdzonej. Z kolei kierowane

przez sędziego X. Y. wobec X1. Y1. sugestie, że rozgłosi w miejscu pracy pogłoski

dotyczące ich rzekomego romansu, wzbudziło w niej uzasadnione okolicznościami

poczucie zagrożenia, poniżenia i udręczenia objawiającego się jej złym

samopoczuciem, wstydem, lękiem, płaczem, unikaniem przychodzenia do pracy w

dni wokand oraz istotnie naruszyło jej prywatność, powodując u pokrzywdzonej

pogorszenie jej sytuacji osobistej, w tym opuszczenie się w nauce, rezygnację z

realizowanych przez nią studiów wyższych i konieczność podjęcia leczenia oraz

terapii psychologicznej.

Ponadto z zebranego materiału dowodowego wynika, że sędzia X. Y.,

nadużywając stosunku zależności, żądał, by X1. Y1. podciągała dolną krawędź

I ZI 47/25

9

spódniczki, odsłaniała i pokazywała mu uda, a gdy odmawiała własnoręcznie unosił

dolną krawędź jej spódniczki i mimo odpychania jego rąk przez pokrzywdzoną,

odsłaniał jej uda i dotykał ich przesuwając dłoń w kierunku jej krocza, które

pokrzywdzona broniąc się zasłaniała swoją dłonią - doprowadził ją do poddania się

innej czynności seksualnej.

Powinnością sądu dyscyplinarnego w postępowaniu delibacyjnym jest

również ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, tj. czy jest on

wyższy niż znikomy, a przynajmniej czy owa szkodliwość nie jest znikoma

w stopniu oczywistym. Dokonując oceny objętego wnioskiem zachowania sędziego

nie sposób przyjąć, aby stopień społecznej szkodliwości tych czynów mógł być

uznany za znikomy.

W realiach sprawy należy przyjąć, że wskazane czyny cechował wysoki

stopień szkodliwości społecznej. Niewątpliwie naruszono dwa dobra prawem

chronione, tj. prawo do ochrony życia prywatnego oraz wolność seksualną.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy stwierdza, że zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego X. Y.

wskazanych we wniosku przestępstw.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak

w uchwale, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.

[M. T.]

Maria Szczepaniec